Қазақтың ұлттық бұйымдарымен таныстыру
Сабақ туралы мәлімет
Орналасқан жері
Маңғыстау облысы, Түпқараған ауданы, Форт-Шевченко қаласы
Білім беру ұйымы
«Айгөлек» балабақшасы
Тәрбиеші
Алипкалиева Тажигүл Ибраевна
Білім беру саласы
Қатынас, әлеуметтік орта
Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті
Тіл дамыту, көркем әдебиет
Тақырып
Қазақтың ұлттық бұйымдарымен таныстыру
Мақсаты
Халқымыздың қайнар көзі — қазақтың ұлттық бұйымдары туралы ұғымды балалардың жадына кең әрі мағыналы түрде сіңіру; олардың шығу тегі, жасалу жолы және қолданылу тарихы туралы түсінік беру.
Дамытушылығы
Балалардың ұлттық бұйымдарға қызығушылығын, сана-сезімін, ынта-жігерін арттыру.
Тәрбиелік мәні
Көркем дүниені саналы түрде қабылдауға баулу; дәстүрлі шеберлік өнерді қадірлеуге, қастерлеуге тәрбиелеу.
Сөздік жұмыс
- зергер
- сақина
- шолпы
- білезік
- камзол
- мосы
- жүкаяқ
- иінағаш
- өңіржиек
Әдіс-тәсіл және көрнекілік
Әдіс-тәсіл
Саяхат сабақ (мұражайға бару)
Көрнекіліктер
Ұлттық зергерлік бұйымдар
Саяхат-сабақ барысы: мұражайдан бастау
Кіріспе
Бүгінгі ашық оқу іс-әрекетімізді қаламыздағы Т. Г. Шевченко мемориалдық мұражайынан бастаймыз. Орталық алаңда орналасқан мұражайға келіп, балалар мұражай қызметкерлерімен амандасады.
Шаттық шеңбері
Атым — қазақ, текті батыр ұланбыз,
Қадірлейміз қазағымның мұрасын.
Әдептілік — сұлулық пен теңдессіз,
Дәріптейміз ата дәстүр бұлағын.
Диалог: ұлттық әшекейдің мәні
Тәрбиешінің сұрағы
«Балалар, мені сәндендіріп тұрған қандай нәрселер деп ойлайсыңдар?»
Балалардың жауабы
«Сіздің әдемі көрінуіңізге мойныңыздағы моншақ, құлағыңыздағы сырға, қолыңыздағы жүзік себеп болып тұр».
Тәрбиеші балаларды мадақтап, мұражайдағы құнды дүниелермен рет-ретімен таныстыруды бастайды. Қазақтың салт-дәстүрі — ұшан-теңіз. Ұлттық бұйымдар — ғасырдан ғасырға жалғасып келе жатқан асыл қазына, көне дерек.
Ұлттық бұйымдар әлемі: түрі көп, мәні терең
Бұйымдар тізбегі
Текемет, алаша, қоржын, аяққап, сырмақ, кебеже, адалбақан, шайсандық, жүкаяқ, бойтұмар, шашбау, шолпы, өңіржиек, алқа, сақина, сырға, қамшы, сойшаңғы, шақша, абдыра, кебенек, камзол, бешпент, тақия, шапан, сәукеле, қапсырма және тағы басқа түрлері өте көп.
Әрқайсысының өзіндік мән-мағынасы, ерекшелігі бар — көздің жауын алатын ғажап мұра.
Назар аударатын ой
Ұлттық бұйымдар — тек тұрмыстық зат емес. Олар — талғам, тәрбие, тарих және ұрпақ сабақтастығы.
Мағынасы мен қолданылуы (мысалдар)
- Асадал — тамақ сақтайтын ағаштан жасалған ыдыс.
- Аба — жауынгердің киімі.
- Сойшаңғы — жылқының жіліншік сүйегін екіге жарып жасалатын бұйым.
- Шашбау — тоғыз теңгеден тұратын күміс бау.
Әшекей мәдениеті
- Жүзік, сақина — саусаққа тағылады.
- Өңіржиек — омырауға тағылады.
- Сырмақ — киізден сырып, оюлап жасалады.
- Аяққап — киізден жасалған, ыдыс-аяққа арналған қапшық.
«Сылдырлатсаң тиынды, жоғалтарсың сыйыңды» дегендей, сәндік бұйымдар қыз-келіншектер мен аналардың көркіне жарасым беріп, әдеп пен талғамды айқындаған.
Балалар шығармашылығы: тақпақтар
Айым
Сылдыр-сыңғыр, сырғалым,
Құлағыма тағар кім?
Сұлу болып әрдайым,
Сырғалы қыз атандым.
Айсұлу
Өңіржиек — өмірдің өзегіндей,
Көрік берер аруға мөрі жездей.
Қазағымның оюлы әшекейі —
Мұра болып қалары сөзсіз, білгей!