Натюрморт орындаудағы басты принцип
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
- Сабақтың тақырыбы
- Тұрмыстық заттардан құралған натюрморт
- Сыныбы
- 2
Білімділік мақсат
- Бір-бірінің пікірін құрметтейтін ортаны қалыптастыру.
- Өзін-өзі сын көзбен қарауға және өзін-өзі тексеруге дағдыландыру.
- Оқушылардың ойлау қабілетін арттыру, өзара тексеру мәдениетін дамыту.
Дамытушылық мақсат
- Сын тұрғысынан ойлау арқылы өз ойын тұжырымдап айтуға үйрету.
- Басқалардың көзқарасын сыйлау дағдысын қалыптастыру.
Тәрбиелілік мақсат
- Ұқыптылыққа, жинақтылыққа тәрбиелеу; эстетикалық талғамды байыту.
- Өзін-өзі басқаруға, шыншыл әрі әділетті болуға баулу.
- Ұйымшылдыққа, достыққа тәрбиелеу.
Құрал-жабдықтар мен көрнекіліктер
Сабақтың өту барысы
-
1
Ұйымдастыру кезеңі
Сыныптың дайындығын тексеру, сабаққа көңіл күй қалыптастыру.
-
2
Үй тапсырмасын тексеру
Өзін-өзі және өзара тексеру арқылы қателерді анықтау.
-
3
Жаңа тақырыпты түсіндіру
Натюрморт жанры, шығу тарихы және негізгі ұғымдар.
-
4
Тапсырмаларды орындау
Тұрмыстық заттардан құралған натюрмортты кезең-кезеңімен салу.
-
5
Сабақты бекіту
Негізгі терминдерді қайталау және сұрақтарға жауап беру.
-
6
Үй тапсырмасы
2–3 тұрмыстық заттан натюрморт құрастырып, суретін салу.
Натюрморт туралы түсінік
Натюрморт жеке жанр ретінде бірден қалыптасқан жоқ: суретшілер алғашқы кезеңдерде тек жансыз заттардан тұратын картиналарды бірден жаза қойған жоқ. Жансыз заттардың шынайы бейнелері ежелгі Грекия мен Рим өнерінде ерте замандарда-ақ көріне бастады.
Негізгі дерек
Натюрморт — француз тілінен аударғанда «өлі табиғат» деген ұғымды білдіреді.
Натюрморт алғаш рет Голландияда кең өріс алды. Голландиялық натюрморттардың негізгі тақырыбы — таңғы ас. Суретшілер күмістен жасалған бағалы бұйымдарды, мөлдір шыны ыдыстарды, жібек маталарды және ас мәзірін бейнелеуді ұнатқан. Бұл еңбектер адамдарды қоршаған заттарға деген сүйіспеншілікке толы болып, көрерменді заттар әлемінің сұлулығын тануға жетелейді.
XIX ғасырда натюрмортқа деген көзқарас өзгеріп, тақырып аясы кеңейді: жемістер мен гүлдер, аң-құстар, балық аулау көріністері, тұрмыстық керек-жарақтар, таңғы ас, музыка аспаптары сияқты түрлері ерекше дамыды.
Анықтама
Натюрморт — заттар мен бұйымдарды үйлесімді орналастырып, олардың пішіні, көлемі, жарық-көлеңкесі мен түстік қатынасын көрсете отырып бейнелейтін көркем шығарма.
Практикалық жұмыс: тұрмыстық заттардан натюрморт салу
Бақылау
- Нұсқаға (заттарға) мұқият қарап, жалпы орналасуын бағалаңыз.
- Заттардың симметриясы мен ортақ «теңгерім» нүктелеріне назар аударыңыз.
- Көлемдік ерекшеліктерін және бір-бірінен қашықтықтарын салыстырыңыз.
Құрастыру және белгілеу
- Жалпы пішін мен орналасу нүктелерін тіке және көлденең сызықтар арқылы белгілеңіз.
- Заттардың конструкциялық құрылымын қарапайым геометриялық пішіндермен бастап салыңыз.
- Жазықтық бетінде дұрыс орналасуын сақтай отырып, біртіндеп нақтылаңыз.
Композициядағы басты қағида
Заттарды үйлестіріп орналастыру — композицияның алғашқы белгісі. Натюрморт орындаудағы негізгі принцип — тепе-теңдікті сақтау.
Сергіту сәті
Оқушылар музыка ырғағымен жеңіл дене жаттығуларын орындайды.
Сабақты бекіту: терминдер және сұрақтар
Негізгі сөздер
Сұрақтар
- 1 Айналамыздағы өмір көріністерін жазықта әрі кеңістікте суреттейтін өнер түрі қандай?
- 2 «Натюрморт» француз тілінен аударғанда қандай ұғымды білдіреді?
- 3 Натюрморт орындаудағы басты принцип қандай?
- 4 Заттарға түскен жарық олардың құрылысы мен орналасуына қарай өзгеріп, әр түрлі рең түрлеріне бөлінеді. Қай рең түрлерін білесің?
- 5 Заттың үстіне тікелей түскен сәуле қалай аталады?
- 6 Заттың бетіне жарық толық түспеген жерді қалай атайды?
- 7 Заттарды дұрыс әрі ыңғайлы орналастырудағы негізгі нүкте (орталық) қалай аталады?
- 8 Заттың үстіне жанама түскен жарықтан пайда болған көлеңке қалай аталады?
- 9 Заттың үстіне түскен жарықтың ең ашық жері қалай аталады?
Үй тапсырмасы
Тұрмыстық заттардан 2–3 зат таңдап, шағын натюрморт құрастырып, суретін салыңыз.
Бағалау
- Композициядағы тепе-теңдік пен орналасу дәлдігі.
- Пішін, көлем және пропорцияның сақталуы.
- Жарық-көлеңке мен рең қоюлығының берілуі.
- Ұқыптылық және жұмысты аяқтау деңгейі.