Қатығымды қайтарып бер
Сахналау: «Мақта қыз бен мысық» (Естиярлар тобы)
Қазақ халық ертегілерін сахналау арқылы балалардың шығармашылық қабілетін оятып, сөйлеу мәдениетін қалыптастыруға және еңбек пен татулық құндылықтарын нығайтуға болады. Төменде «Мақта қыз бен мысық» ертегісін ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінде сахналауға арналған өңделген, жүйеленген нұсқа берілді.
Білім беру саласы
Шығармашылық
Оқу іс-әрекет түрі
Көркем әдебиет
Сабақтың мақсаты
- Ертегілер туралы білімдерін тереңдету және мазмұнын түсіну дағдысын дамыту.
- Сөйлеу мәдениетін қалыптастыру: еркін сөйлеп, ойын жүйелі әрі дұрыс жеткізу.
- Сөздік қорын байыту, көркем сөзге құрмет сезімін тәрбиелеу.
- Еңбекқорлыққа, татулыққа, жауапкершілікке баулу.
Әдіс-тәсілдер
- Сұрақ-жауап арқылы ой қозғау.
- Ертегі кейіпкерлерінің рөлін сомдау (сахналау).
- Өлең, ән айту және диалог құру.
Қажетті құрал-жабдықтар
Ұйымдастыру кезеңі
Тәрбиеші: «Балалар, бүгін ерекше күн. Біздің тобымызға қонаққа апайлар келді. Қане, қонақтармен сәлемдесейік!»
Сәлемдесу өлеңі
Қуан, шаттан, алақай, Қуанатын күн келді. Күліп шықты күн бүгін. Қайырлы таң, қайырлы күн!
Сұрақ-жауап
- Ертегі дегеніміз не?
- Қандай ертегілерді білесіңдер?
Тәрбиеші: «Бүгін ертегіні тек тыңдап қана қоймай, кейіпкерлердің рөлінде ойнап көрсетеміз. Бұл — Ыбырай Алтынсариннің “Мақта қыз бен мысық” ертегісі».
Сахналық қойылым сценарийі
Кіріспе
Залда «Ерте, ерте, ертеде…» әні (немесе өлеңі) орындалады. Сахнаға ертекші әжей кіріп, балалармен амандасады да, ертегіні бастайды.
Әжей: Ерте, ерте, ертеде, Ешкі құйрығы келтеде, Мақта қыз бен мысық өмір сүріпті…
1-көрініс: Мейіз
Мақта қыз үстел үстін реттеп жүреді. Ыдыстарды жинастырып жүріп, мейіз тауып алады.
Мақта қыз
«Мияуым менің, қайдасың? Тарғылым менің, келе ғой, мен саған мейіз беремін!»
Мысық келмейді.
«Келмесең, келмей-ақ қой. Өз обалың өзіңе!» — деп, мейізді өзі жеп қояды.
Осы кезде үй артынан «мяу» деген дыбыс естіледі. Мақта қыз әндетіп тұрып мысықты шақырады, мысық шығады.
Мақта қыздың өлеңі
Мысығым-ау, мысығым, Тарғылы жақсы түсінің. Таңертең де, кеште де, Бетін жуған пысығым. Піш-піш десем, келе ғой, Айтқаныма көне ғой. Шақырғанда піш-піш деп, «Мяу!» — деп дыбыс бере ғой.
Мысықтың өлеңі
Менің атым — мысық, Екі көзім қысық. Тышқан аулап отырамын, Сүт-көжемді ішіп.
Диалог
Мысық: «Мақта қыз, сен мені неге шақырдың?»
Мақта қыз: «Айтпаймын!»
Мысық: «Ендеше, мен сенің қатығыңды төгемін!»
Мақта қыз: «Ой-ой! Сен не істедің? Онда мен сенің құйрығыңды кесіп аламын!»
Мысық: «Берші құйрығымды!»
Мақта қыз: «Бермеймін! Әуелі қатығымды қайтарып бер!»
2-көрініс: Мысықтың жолға шығуы
Әжей: «Сөйтіп, мысық қатық іздеп сиырға келеді…»
Сиырдың таныстыруы
Сиыр: Менің атым — сиыр, Өрісім алыс қиыр. Етім үшін, сүтім үшін, Адамдар маған үйір.
Мысық: «Мяу, сиыр, маған қатық берші!»
Сиыр: «Маған жапырақ әкел. Қарным ашып тұр».
Ағаштың таныстыруы
Ағаш: Мен жасыл ағашпын, Күтсеңдер гүл ашам. Жолыңа нұр шашам, Жапырағым — азық, Бұтағым — қазық. Саяма сағаларсың, Салқындап дем аларсың.
Мысық: «Ағаш, ағаш, маған жапырақ берші!»
Ағаш: «Маған су әкел. Шөлдедім. Сонда жапырақ беремін».
Су тасушы қыздар
Қыздар: Су — тіршілік негізі, Онсыз өмір сүрмейсің. Тазалықтың негізі, «Су» деп және білгейсің.
Мысық: «Мяу, қыздар, маған су беріңдерші!»
Қыздар: «Дүкеннен сағыз әкеліп бер».
Дүкенші
Мысық: «Мяу, дүкенші, маған сағыз берші!»
Дүкенші: «Маған жұмыртқа әкел. Сонда сағыз берем».
Тауықтың таныстыруы
Тауық: Мен ақ тауықпын, Өзім қақсауықпын. Күніне бір жұмыртқа табам, Осыған жетеді шамам.
Мысық: «Мяу, тауық, маған жұмыртқа берші!»
Тауық: «Балапандарыма дән әкел. Біз ашпыз».
Әжей: «Мысық әбден шаршайды. Не істерін білмей отырғанда, ін қазып жүрген тышқанды көреді…»
Тышқанның өлеңі
Мен тышқанмын, Өзім дән екпеймін. Егістен ұзап кетпеймін. Айналам толы ән, Қоймам толы дән, Дәнді тастап кетпеймін.
Мысық тышқанды ұстап алады: «Айт, үйіңде не бар? Тез айт! Әйтпесе, қазір жеп қоямын!»
Тышқан: «Маған бір ән айтып бер».
Мысық: Мақта қызбен қосылып «Қошақаным» әнін айтады.
3-көрініс: Тізбекті көмек (қайтарым)
Әжей: «Тышқан рахмет айтып, мысыққа бір қап тары береді. Осыдан кейін бәрі рет-ретімен орындалады…»
- 1 Мысық тарыны тауыққа береді.
- 2 Тауық мысыққа жұмыртқа береді.
- 3 Мысық жұмыртқаны дүкеншіге апарып, сағыз алады.
- 4 Сағызды қыздарға беріп, су алады.
- 5 Суды ағашқа құяды да, жапырақ алады.
- 6 Жапырақты сиырға беріп, қатық алады.
- 7 Қатықты Мақта қызға әкеледі.
Қорытынды диалог
Мысық: «Мақта қыз, қатығың міне. Енді бұзық болмаймын, айтқаныңды тыңдаймын», — деп қатықты береді.
Әжей: «Сөйтіп, Мақта қыз қатығын, ал мысық құйрығын қайтарып алып, екеуі тату-тәтті өмір сүріпті».
Қорытынды сөз
Әжей: «Балалар, ертегімді мұқият тыңдап, кейіпкерлердің рөлін өте жақсы сомдадыңдар. Көп-көп рахмет! Өнерлеріңді тамашалаған қонақ апайларға да алғыс айтамыз. Келесі ертегіге дейін сау болыңдар!»