Қыс мезгілінің ерекшелігімен таныстыру
Тақырыбы: Қыс. Құстардың қысқы тіршілігі
Бұл сабақта балалар қыс мезгілінің негізгі ерекшеліктерімен танысады және құстардың қыстағы тіршілігі туралы әңгіме арқылы қамқорлық жасауға деген белсенділігі артады. Негізгі мақсат — табиғатты аялауға баулу.
Мақсаты
- Қыс мезгілінің ерекшеліктерін түсіндіру.
- Құстардың қысқы тіршілігі туралы әңгімелеу арқылы қамқорлық сезімін күшейту.
- Табиғатты қорғауға, жанашырлыққа тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Сабақ барысы
1) «Жылулық шеңбері»
Амансың ба, алтын күн,
Амансың ба, жер-ана,
Амансың ба, достарым,
Сендерді көрсем қуанам!
Бұл бөлім балалардың көңіл күйін көтеріп, сабаққа ынтасын арттыруға бағытталған.
2) Әңгімелесу және сұрақ-жауап
Мұғалім балалармен жыл мезгілдері туралы сөйлесіп, күздің белгілерін еске түсіреді және қысқа ауысатын табиғаттағы өзгерістерді талқылайды.
- Жыл мезгілдері: қыс, көктем, жаз, күз.
- Күздің ерекшелігі: күн салқындайды, аспанды бұлт торлайды, жиі жаңбыр жауады, жапырақ сарғайып түседі, шөп қурайды.
- Адамдардың әрекеті: жылы киім киеді.
- Құстардың қимылы: кейбір құстар жылы жаққа ұша бастайды.
3) Құстарды түрге бөлу
Балалар құстарды үй құстары және дала құстары деп ажыратып, мысал келтіреді.
Үй құстары
- Әтеш
- Үйрек
- Қаз
- Тауық
- Күркетауық
Дала құстары
- Қарлығаш
- Көгершін
- Торғай
- Шымшық
- Сауысқан
- Қарға
- Бүркіт
- Аққу
- Үкі
- Жапалақ
4) Жыл құстары және отырықшы құстар
Жыл құстары
Күз түсіп, күн суытқанда жылы жаққа ұшып кететін құстар. Олар суыққа төзімсіз келеді.
Отырықшы құстар
Жылы жаққа ұшпай, өз өлкемізде қыстап қалатын құстар.
5) Қыстың табиғаттағы көрінісі
Қыста күн салқындап, қар жауады. Айналаны аппақ қар басады. Кейде қар жапалақтап жауып, ұйытқыған боран соғады. Бұл мезгілде өсімдіктер мен ағаштардың көпшілігі өсуін тоқтатып, көктемге дейін «тынығады». Тек шырша ғана жасыл күйін сақтайды.
Негізгі белгі
Суық, қар, боран.
Табиғаттың күйі
Көп өсімдіктер тынығу кезеңіне өтеді.
6) Әліппе-дәптермен жұмыс: өлең
Т. Молдағалиевтің қыс туралы өлеңі оқылады. Өлең арқылы балалар қыстың сипатын көркем сөзбен қабылдайды.
Ағаштардың жапырағын
Ашулы жел тонайды.
Ақ жамылған атырабым
Қар борайды, борайды.
Талқылау сұрақтары
- Өлеңде жылдың қай мезгілі туралы айтылған?
- Қыста күн қандай болады?
- Қар қалай жауады?
7) Сурет бойынша әңгіме: құстарға қамқорлық
Қыс және құстардың қысқы тіршілігі бейнеленген суреттер арқылы балаларға құстарға қыста қорек табудың қиындығы түсіндіріледі. Құстардың немен қоректенетіні айтылып, адамдардың көмегінің маңызы ерекше атап өтіледі.
Құстарға не қиын?
Қар басқанда дән мен жәндік табу қиындайды, суықта энергия көп қажет болады.
Немен қоректенеді?
Дән, ұсақ жем, кепкен жидек, кейбірі ағаш қабығындағы жәндіктерді тереді.
Адамдар қалай көмектеседі?
Астау (жемсауыт) жасап, қауіпсіз жерге іліп, үнемі жем беріп отырады.
Қорытынды ой: Қыста құстарға қамқор болу — табиғатты аялаудың қарапайым әрі маңызды қадамы.