Денсаулықты нығайту жолдары
«Дені саудың – жаны сау. Дені сау азаматтар – мемлекеттің ең бағалы капиталы», – деп В. Комат бекер айтпаған. Кез келген елдің болашағы халық денсаулығына тікелей байланысты екені дәлелдеуді қажет етпейтін шындық. Болашаққа бастар дұрыс бағыт – салауатты өмір салты.
«Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде» деген нақылды өсіп келе жатқан ұрпақтың санасына сіңіру, өз денсаулығына жауапкершілік қалыптастыру – баршамыздың ортақ міндетіміз. Денсаулық – адам жаны мен тәнінің амандығы. Дені сау адам өзі үшін де, өзі өмір сүріп жатқан қоғам үшін де қажет: қоғамдағы талай істі тек дені сау, қуаты жеткілікті адам ғана атқара алады.
Түйін: Денсаулық – жай ғана жағдай емес, өмірдің сапасын анықтайтын негізгі тірек. Денең әлсіресе, мол байлық пен ақша да қуаныш әкелмейді.
Шопенгауэрдің «Дені сау кедей – ауру корольден бақытты» деген сөзі осыны дәл көрсетеді: дені сау болмаса, рухани кемелдену де қиын.
Бүгінгі дені сау ұрпақ – елдің ертеңгі жалғасы. Халықтың тіршілігі мен бірлігі, жарқын келешегі көп ретте денсаулық мәдениетінің қаншалықты қалыптасқанына байланысты. Денсаулық – ел дамуының басты арқауы; жеке адамның да, мемлекеттің де, қоғамның да ең үлкен байлығы.
Өкініштісі, осы асыл байлықтың қадірін кейде кеш түсінеміз. Сондықтан денсаулықтың қамын ерте бастан ойлап, алдын алу дағдыларын күнделікті өмірге айналдырған дұрыс.
Салауатты өмір салты – ұлттық қуат
Бірлігі жарасқан елімізде адам денсаулығын нығайтуға мемлекет тарапынан да ерекше көңіл бөлініп келеді. 2002 жылдың «Денсаулық жылы» болып жариялануы – салауатты өмір салтын насихаттаудың маңызды қадамдарының бірі.
Табиғаттың ең қымбат жемісі – адамның өз денсаулығына мән беруі. Өз денесін таза ұстау, өмір бойы сергек жүру, адам атына кір келтірмей, абыроймен ғұмыр кешу – әркімнің биік мұраты болуы тиіс.
Өмір сапасының шарты
Денсаулық – өмір тіршілігінің ең бірінші шарты. Дені сау адам ғана өзіне де, айналасына да қуаныш сыйлайды.
Алдын алу – ең тиімді жол
Ауырып ем іздегенше, ауырмаудың жолын іздеу әлдеқайда тиімді: күнделікті тәртіп, таза орта, қозғалыс, дұрыс тамақтану.
Зиянды әдеттер мен орта қауіптері
«Ауру төнсе, кең дүниені тар қылмақ» дегендей, денсаулыққа кереғар әсер ететін қауіптер аз емес. Қоршаған ортаның ластануы, өндіріс түтіні, экологиялық қасіреттер – адамның ағзасын әлсірететін факторлар. Семей полигоны аймағындағы зардаптың ұзақ жылдар бойы сезілуі де ойландырмай қоймайды.
Ал адамның өз қолымен жасайтын ең үлкен қателіктердің бірі – зиянды тәуелділіктер. Арақ, темекі және есірткі – ауруға апаратын жолдың басты себептері. Есірткіге тәуелділік адамды үміттен айырып, болашаққа балта шабады.
Қоғамдық жауапкершілік
Заман дертіне айналған қауіптерден арылу және өзгелерді де одан сақтандыру – көзі ашық, көкірегі ояу әрбір азаматтың борышы. Өміріміз – өз қолымызда: бақытымыздың басым бөлігі денсаулығымызға байланысты.
Өмірлік ұстаным: «Бес нәрсеге ғашық бол…»
Абайдың «Бес нәрсеге ғашық бол, бес нәрседен қашық бол» қағидасы – тек мінез тәрбиесі емес, денсаулық мәдениетіне де жол көрсететін бағдар. «Сау дене, азат ақыл, адам көңіл – үшеуімен бақытты болады өмір» деген ойдың өзегі де осы: мәнді өмір сүру үшін тән саулығы мен рух қуатын қатар сақтау керек.
Бұл өмір адамға бір-ақ рет беріледі. Ендеше, денсаулықты нығайтып, рухты бекем ұстап, салауатты өмір салтын таңдауға тиіспіз. Салауаттылық – саулықтың кепілі, ал саулық – байлықтың негізі. Дені сау халық – қуатты халық; халық саулығы мықты болса, мемлекеттің де тұғыры берік болады.
Жаңа ғасыр азаматы – дені сау, рухани бай адам. Есірткі мен нашақорлықтың «аждаһа» екенін бір сәт те естен шығармайық: тәуелсіз еліміздің аманатына адал болып, көк туымызды биік ұстайық.