Жұмыр құрттардың денесі симметриялы
7-сыныпқа арналған сабақ жоспары
Сабақтың тақырыбы: Буылтық құрттар типі. Шұбалшаң (жауынқұрт).
Сілтеме: Жоспар.
Жалпы мақсат
Оқушыларға буылтық құрттардың көптүрлігін және шұбалшаң мысалында олардың мекен ету ортасы, сыртқы және ішкі құрылысы, қозғалуы, асқорытуы, қан айналымы, зәр шығаруы, тыныс алуы, көбеюі және дамуы туралы жүйелі ақпарат беру. Сонымен қатар топта бірлесіп жұмыс жасауға дағдыландырып, өзін-өзі және сыныптасын бағалауға үйрету.
Күтілетін нәтиже
- Оқушылар буылтық құрттардың көптүрлігін біледі.
- Шұбалшаң мысалында олардың мекен ету ортасы мен сыртқы және ішкі құрылысының ерекшеліктерін түсінеді.
- Қозғалу, асқорыту, қан айналымы, зәр шығару, тыныс алу, көбею және даму үдерістерін сипаттай алады.
- Топта бірлесіп жұмыс жасап, өзін-өзі және сыныптасын бағалау дағдыларын қалыптастырады.
Негізгі идея
Шұбалшаңның сыртқы және ішкі құрылыстарын талдай отырып, жануарлар дүниесінде ағзалардың біртіндеп күрделенуін ұғыну.
Тапсырмалар
- Жұптық жұмыс: «Жауынқұрт» тақырыбында талдау.
- Шағын жұмыс тобының тәжірибесі (қысқаша зерттеу/бақылау).
- Жеке жұмыс: деңгейлік тапсырмаларды орындау.
Сабақ барысы (мұғалімнің жазбалары)
I. Ұйымдастыру кезеңі (2–3 минут)
- Сыныпта жағымды ахуал қалыптастыру.
- Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
- Топқа бөлу.
II. Үй тапсырмасын тексеру: «Биологиялық диктант»
- Жұмыр құрттардың денесі ____________ симметриялы.
- ______________ денесі буылтықтарға бөлінбеген, шұбалаңқы, цилиндр пішінді немесе ұршыққа ұқсас жәндіктер.
- ________ суды ішкенде адамдар ауруды көбірек жұқтырады.
- Жұмыр құрттардың денесінде алғаш қуыс пайда болғандықтан, оларды ___________ деп те атайды.
- Сиыр цепенінің көзге байқалмайтын, мойынға жалғасқан басы бар кішкене көпіршігі _____________________ деп аталады.
- Паразит жалпақ құрттардың жыныстық ұрпақтары — ______________________, ал дернәсілдік ұрпақтары _____________________ мекендейді.
- Көбінесе жасөспірімдер мен балалардың тоқ ішегіне ________ орнығады.
- Жұмыр құрттардың сірқабық тастауы _______ деп аталады.
- Жылқының құйрық қылына ұқсас, шумақталған жіңішке құрт _________ деп аталады.
- Жалпақ құрттар мен жұмыр құрттардың басым бөлігі ____________ құрттар.
Ескерту: Диктант нәтижесі бойынша оқушылар өзара тексеру жүргізіп, қысқаша кері байланыс береді.
III. Жаңа сабақ
Көрнекілік: Жауынқұрттың тіршілігі туралы бейнеролик көру.
Талқылауға арналған сұрақтар:
- Неліктен бұл тип «буылтық құрттар» деп аталады?
- Оларға қандай жәндіктер жатады?
IV. Жұптық жұмыс: «Жауынқұрт»
Бағалау критерийлері (өлшемдері): дәлел келтіру, биологиялық терминдерді орынды қолдану, қарсы пікірге жауап беру, қорытынды жасау.
Жағдаят: Екі бағбан жауынқұрттың пайдасы мен зияны туралы пікірталас жүргізеді. Біріншісі жауынқұрттың топыраққа және онда өсетін дақылдарға пайдасын дәлелдейді. Екіншісі құрттар бақша дақылдарының тамыртүйнектерін, пиязшықтарын және тамыржемістерін жеп, зиян келтіреді деп санайды.
Сұрақ: Қай бағбанның пікірі дұрыс? Неліктен?
Жауабыңызда нақты мысалдар келтіріп, жауынқұрттың экожүйедегі рөлі мен ықтимал зиян келтіру жағдайларын ажыратыңыз.