ХХ ғасырдағы әлемдегі өркениетке - Ұлы Абай мұралары философиялық ойлар мен танымдық - тағылымдық ғибраттар қазынасын басқа қырынан көрсетті
Оқыту үдерісіндегі ұлттық тәрбие: идеядан тәжірибеге
Ұлттық тәрбие мен халықтық педагогиканы оқу-тәрбие жұмысына кіріктіру — жас ұрпақтың дүниетанымын байытып, тарихи жады мен мәдени сабақтастықты нығайтатын маңызды бағыт. Бүгінгі білім беру кеңістігінде бұл мәселе жаһандану ықпалы күшейген сайын өзектілігін арттыра түсуде.
Негізгі ұстаным
Ұлттық құндылықтарды әлемдік өркениеттің озық мәдениетімен үйлестіре отырып жүзеге асыру.
Күтілетін нәтиже
Жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарды бойына сіңірген саналы, парасатты тұлға тәрбиелеу.
Ұлы ағартушылар мұрасы және ұлттық таным
Ұлы ағартушы Ы. Алтынсарин қазақ баласының болашағы үшін бар күш-жігерін арнады. Ол қоғамдық қатынастардағы шығармашылық істер арқылы өз ұлтының тарихын, мәдениетін, әдет-ғұрпы мен салт-дәстүрін жоғары бағалап, осы құндылықтарды оқу-тәрбие жұмысында іске асыруды мақсат етті.
ХХ ғасырдағы рухани өркениет кеңістігінде Абай мұрасы философиялық ойлар мен танымдық-тағылымдық ғибраттардың мол қазынасын жаңа қырынан танытты. Қазақтың ұлттық таным мен тағылым тарихнамасын шартты түрде Абайға дейінгі кезең және Абайдан кейінгі кезең деп қарастыруға болады.
Тарихи ескертпе
«Ұлттық тәрбие» атауын әдеби-педагогикалық оқулықтарға алғаш енгізген — М. Жұмабаев.
Жаһандану жағдайындағы білімнің жаңа талаптары
Қазіргі кезеңде білім жүйесіне ғаламдық жаһандану жағдайындағы жаңа қоғамға тән ірі экономикалық өзгерістер мен технологиялық жетістіктер ықпал етуде. Бұл үрдістер қоғам дамуының қозғаушы күшіне айналып, әлемдік қауымдастықтың біртұтас білім кеңістігін қалыптастыруға бағытталған ортақ мүддесін күшейтті.
Осыған байланысты білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі — жалпыадамзаттық және ұлттық құндылықтарды бойына сіңірген, саналы да парасатты тұлға тәрбиелеу.
Реформа, стандарт және білім сапасы
Егемен елімізде жүргізіліп келе жатқан білім реформалары аясында түбегейлі бетбұрыстар орын алуда. Соның ішінде әлемде дамыған мемлекеттердегі білім саясатының негізгі көрсеткіштерінің бірі саналатын 12 жылдық білім беру жүйесіне көшу қарқыны қоғамдық ортада түрлі пікірлер мен көзқарастардың қалыптасуына негіз болды.
Өнеркәсіп орындарының жаңа технологиялық қондырғылармен қайта жабдықталуы да білім сапасына қойылатын талапты күшейтті. Бұл үдерістерге мемлекет тарапынан талдау жасалып, ортақ проблемаларды жұртшылықпен бірлесе шешу тетіктері жолға қойылуда.
«Барлық дүние мектептен басталады. Сондықтан әлемдік стандартқа сай жалпы орта білім беретін жүйеге көшіп, педагогтардың кәсіби деңгейі мен жаңа оқулықтар мен технологиялардың сапасын арттыруымыз қажет…»
«…Біздің жас мемлекетіміз өсіп-жетіліп, кемелденеді. Біздің балаларымыз бен немерелеріміз онымен бірге ер жетеді. Олар өз заманының жауапты да жігерлі, білім өресі биік, денсаулығы мықты өкілдері болмақ. Олар бабаларының игі дәстүрлерін сақтай отырып, қазіргі заманғы нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуге даяр болады…»
Халық педагогикасы және этнопедагогика мұрасын пайдалану
Заман жетістіктеріне сай жас ұрпаққа сапалы білім беруді мақсат еткен қоғам үшін халық педагогикасының асыл мұралары негізінде саналы тәрбие беру — өз маңызын жоймайтын құндылық. Соңғы жылдары өткізілген ғылыми-практикалық конференциялар мен зерттеуші ғалымдардың еңбектерінде этнопедагогика мұраларына ерекше назар аударылып, оларды ұрпақ тәрбиесінде қолданудың қажеттілігі айтылуда.
Еліміздің егемендік алуымен байланысты педагогикалық зерттеулерде ұлттық мәдениетке басымдық беріліп, оқушыларға ұлттық тәрбие берудің педагогикалық маңызы кеңінен қарастырылды. Бұл еңбектерде ұлттық тәлім-тәрбиенің генезисі ғылыми-әдіснамалық тұрғыда сарапталып, оны оқу-тәрбие жұмысына енгізу қажеттілігі ұсынылды.
Қорытынды түйін
- Ұлттық тәрбие — тұлғаның мәдени тамырын тереңдететін тірек.
- Жаһандану жағдайында ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтарды кіріктіру қажет.
- Этнопедагогика мұрасын жүйелі қолдану оқу-тәрбие сапасын жаңа деңгейге көтереді.