Ахмед Иасауи кесенесінің салынуы жайлы
Сабақтың құрылымы
1) Ұйымдастыру кезеңі
- Оқушыларды орындарына жайғастыру.
- Үй тапсырмасын сұрау және өткенді еске түсіру.
2) Жаңа сабақ
Үй тапсырмасын қайталау сұрақтары арқылы ой қозғап, Түркістанның тарихи-мәдени орнына қатысты зерттеу тапсырмаларына көшу.
Үй тапсырмасын пысықтау сұрақтары
Сабақ басында оқушылардың бұрынғы білімін жүйелеу үшін Арыстан баб кесенесіне қатысты сұрақтар қойылады:
- Арыстан баб кесенесінің ерекшелігі қандай?
- Ол қай ғасырда салынған?
- Кесене қай жерде орналасқан?
Сабақ жоспары
- 1 Ежелгі қала Түркістан: географиялық орны және тарихы.
- 2 Тарихи-мәдени мұра: Қожа Ахмед Иасауи кесенесі.
- 3 Ахмед Иасауи: ақын, ислам дінін таратушы, әулие ретінде танылуы.
- 4 Әмір Темірдің көрегендігі.
- 5 Көрініс: «Әмір Темірдің түсі» (қобыз үнімен сүйемелдеу ұсынылады).
- 6 Қожа Ахмед Иасауи кесенесінің салыну тарихы.
- 7 Түркістан: кеше, бүгін, ертең.
Топтық жұмыс және зерттеу бағыттары
Оқушылар үш топқа бөлініп, алдын ала берілген тапсырмалар бойынша зерттеу жүргізеді. Әр топқа нақты нысана белгіленеді:
I топ
Түркістан қаласының географиялық орны және тарихы.
II топ
Қожа Ахмед Иасауи кесенесі; Ахмед Иасауидің ақындық мұрасы, ислам дінін таратудағы рөлі және әулие ретінде танылуы.
III топ
Әмір Темірдің көрегендігі; кесененің салыну тарихы; Түркістанның бүгінгі келбеті мен болашағы.
Ой қозғау сұрақтары
Түркістан туралы
- Түркістан қандай қала? Ол қай жерде орналасқан?
- «Түркістан» сөзінің мағынасы нені білдіреді?
Мұра туралы
- Тарихи-мәдени ескерткіштер дегеніміз не?
Әдеби байланыс
Оқушылардың ойы тыңдалғаннан кейін Мағжан Жұмабаевтың «Түркістан» өлеңінен үзінді оқылады:
Түркістан – екі дүние есігі ғой.
Түркістан – ер түріктің бесігі ғой.
Тамаша Түркістандай жерде туған
Түріктің Тәңір берген несібі ғой.
Талқылау сұрақтары: Иасауи мұрасы және Темір дәуірі
Мұғалім оқушылардың жауаптарын толықтырып, кесене жайлы қысқаша мазмұнды деректер береді. Содан соң төмендегі сұрақтар талқыланады:
Сұрақтар
- «Мәдинеде — Мұхамед, Түркістанда — Қожа Ахмет» деген сөздің шығу төркіні неде?
- Қожа Ахмед Иасауидің бүгінгі ұрпаққа жеткен еңбегі қалай аталады?
- Ахмед Иасауиге зәулім кесене салдырған Әмір Темір кім?
Көрініс
«Әмір Темірдің түсі» көрінісі сахналанады. Атмосфераны күшейту үшін үнтаспада баяу қобыз күйі орындалады.
Көріністен кейін пікір алмасу ұйымдастырылып, оқушылар тарихи оқиғалардың мәнін талдайды.
Қорытынды сұрақтар және рефлексия
Сұрақтар
- Неліктен алдымен Арыстан баб кесенесі салынған?
- Бүгінде бұл сәулет ескерткіштерінің сақталып, бізге жетуінің маңызы неде?
Қорытындылау және бағалау
Оқушылардың жауаптары мен пікірлері тыңдалып, негізгі ұғымдар жинақталады. Сабаққа белсенді қатысқан оқушылар толық бағаланады.
Негізгі ой: Түркістан — тарихи жадтың өзегі, ал мәдени ескерткіштерді сақтау — ұлттық рухани сабақтастықтың кепілі.