Қазақша рефераттар

Мұхтар Әуезов Қараш - қараш оқиғасы

Қазақ әдебиеті 8-сынып Күнделікті сабақ жоспары Тарихпен байланыс

Жылдық күнтізбелік жоспар контексті және бөлім тақырыптары

Бұл материал 8-сыныпқа арналған қазақ әдебиеті пәні бойынша жылдық күнтізбелік жоспар аясындағы сабақтарды жүйелеуге бағытталған. Төмендегі тақырыптар әдеби үдерістің әр қырын танытып, мәтінмен жұмыс, талдау және пікір айту дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді.

  • 51-тақырып
    Мұхтар Әуезов — «Қараш-Қараш оқиғасы»
  • 52-тақырып
    Тахауи Ахтанов
  • 53-тақырып
    «Күй аңызы»
  • 54-тақырып
    Шерхан Мұртаза — «Бесеудің хаты»
  • 55-тақырып
    Қабдеш Жұмаділов

Сабақтың тақырыбы: Мұхтар Әуезов — «Қараш-Қараш оқиғасы»

Сабақтың түрі

Дәстүрлі сабақ.

Сабақтың әдістері

Сұрақ-жауап, шығармашылық ізденіс.

Көрнекіліктер

Оқулық, қосымша материалдар, әдеби дереккөздер.

Пәнаралық байланыс

Тарих.

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Негізгі

Мұхтар Әуезов шығармаларын оқыту арқылы повестің тақырыбы мен идеясын ашу, авторлық ұстанымды таныту жолдарын меңгерту.

Дамытушылық

Оқушының өз ойын жүйелі айтуына жағдай жасау, ойлау қабілетін арттыру, шығармашылық ізденіске бағыттау.

Тәрбиелік

Кейіпкер бейнесі арқылы ұлтжандылыққа, елін-жерін, отбасын қадірлеуге тәрбиелеу.

Жаңа сабақ: көркем шығармадағы тақырып пен идея

Көркем шығарманың жазылуына өмір шындығы негіз болады. Жазушы өзін толғандырған оқиғаларды жан-жақты зерттеп, байыптап барып, туындыны жазуға кіріседі. Көркем туындыда қаламгер түрлі тағдырларды суреттей отырып, қоғамдағы бір немесе бірнеше әлеуметтік мәселені көтереді. Осы көтерілген мәселе — шығарманың тақырыбы.

Повестің тақырыбы

«Қараш-Қараш оқиғасы» повесінің тақырыбы — ескі қазақ ауылындағы әлеуметтік теңсіздік мәселесі. Бұл тақырыптың көркемдік шешімі Сәлмен мен Жарасбай сияқты ел жуандарының зорлығын көрген ағайынды Бақтығұл мен Тектіғұл тағдырлары арқылы ашылады.

Тектіғұл тағдыры

Адамгершіліктен ада, өктем Сәлменнің әділетсіз әрі аяусыз жазасына жазықсыз ұшырап, мерт болады.

Бақтығұл тағдыры

Жоқшылық пен жамандықтың қыспағында жүріп, намыс үшін күреседі де, өзін ашындырған озбырлық иесінен кек алуға мәжбүр болып, Жарасбай болысты өлтіреді.

Бақтығұлды кісі өлтіруге итермелеген себеп — өмір шындығы: әділетсіздік, ел билеуші жуандардың шектен асқан зорлығы мен қулығы. Тақырып кейіпкерлердің мақсат жолындағы іс-әрекеті, өзара күресі және сол күрестің нәтижесі арқылы айқындалады.

Шығарманың идеясы

Жазушы адамдар тағдырын, тартысын жай бейнелеп қана қоймай, оқиғаларға қатысты өз көзқарасын да танытады. Бұл бағалау — шығарманың идеясы. Идея тартыстың шешімінен, оқиғаның аяқталуынан және авторлық ұстанымнан көрінеді.

Повесте Бақтығұлдың Жарасбайды өлтіріп, түрмеге қамалуымен оқиға түйінделеді. Осы шешім арқылы автордың ниеті Бақтығұл жағында екенін, ал қарғысы мен қаһары әділетсіздік иелеріне бағытталғанын аңғаруға болады.

Жазушы Бақтығұлдың стихиялық күресі арқылы халықтың әділетсіздікке қарсы тұра алатын қайратын, биік рухын, жігерін көрсетеді. Повестің басты идеясы — осы.

Тарихи-өмірбаяндық негіз

Повестің жазылуына негіз болған оқиға — көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері Тұрар Рысқұловтың әкесі Рысқұлдың басынан кешкен жағдай.

Сабақтың барысы: құрылым және жұмыс түрлері

Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен амандасу, түгелдеу.
  • Оқу құралдарын тексеру, сынып тазалығына назар аудару.
  • Оқушылардың зейінін сабаққа шоғырландыру.

Үй тапсырмасын пысықтау

Үйге берілген тапсырма тексеріледі, оқушыларға нақтылаушы сұрақтар қойылады, жауаптары тыңдалып, талқыланады.

Кітаппен жұмыс

Повестен үзінділер мәнерлеп оқылады, мәтін құрылысына қарай талданады: оқиға желісі, кейіпкер әрекеті, тартыс және қорытынды.

Білімді бекіту: талқылау сұрақтары

Оқушылардың түсінбеген жерлері нақтыланып, сұрақтарға сүйене отырып мәтін мазмұны мен кейіпкер логикасы талданады.

  1. 1) Тектіғұлдың өліміне не себеп болды?

  2. 2) Інісінің өлімі Бақтығұлға қалай әсер етті?

  3. 3) Оның алғашқы әрекеті неліктен сәтсіз аяқталды?

  4. 4) Бақтығұл Жарасбай болыстан неге пана іздеді?

Білімді бағалау

Оқушылардың жауаптарының толықтығы, дәлел келтіруі және мәтіннен дәйек ұсынуы негізінде бағаланады.

Үй тапсырмасы

  • «Қараш-Қараш оқиғасы» повесін толық нұсқада оқып келу.
  • Оқиға желісін және негізгі тартысты қысқаша конспект жасау.