Идеал газ күйінің теңдеуі
Сабақ тақырыбы
Идеал газ күйінің теңдеуі. Изопроцестер. Бойль–Мариотт, Гей–Люссак, Шарль заңдары (10-сынып).
Жалпы мақсат
-
МКТ-ның негізгі теңдеуін қолдана отырып, идеал газ күйінің теңдеуін қорытып шығаруды үйрету.
-
Формулаларды түрлендіру арқылы изопроцестердегі тұрақты шамаларды анықтау дағдыларын қалыптастыру.
-
Бір-біріне түсіндіру мәдениетін дамыту, сөздік қорын байыту арқылы пәнге қызығушылықты арттыру.
Күтілетін нәтиже
Топтық жұмыс арқылы оқушылардың белсенділігі артады және формулаларды есеп шығаруда тиімді қолдана алады.
Ресурстар
- • Оқулық, тақта
- • А4 форматтағы қағаз
- • Стикерлер, маркерлер
- • Таратпа материалдар және сабаққа қатысты құралдар
Қолданылатын әдіс-тәсілдер
- • Ассоциациялық әдіс
- • «Сиқырлы қорап»
- • «Ойлан, жұптас, бөліс»
- • Жедел тест
Сабақ барысы
Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылармен амандасу, қатысымды түгендеу, топқа бөлу және сабақтың топтық форматта өтетіні туралы қысқаша ақпарат беру.
Білу: қызығушылықты ояту («Сен білесің бе?»)
Сұрақ 1
Термодинамикалық параметрлерді атаңдар. V T P
Сұрақ 2
Әр топ өз атауын белгісіне сәйкес үш тілде айтады.
Түсіну: «Сиқырлы қорап» және ассоциациялық әдіс
«Артығы қайсы?» тапсырмасы арқылы оқушылар қораптағы затқа байланысты ойларын А4 қағазына жазады. Мақсат — ұғымдарды түсіну деңгейін бақылау және алдыңғы білімді белсендіру.
Қораптағы зат
Термометр (осыған байланысты слайд арқылы бағыттаушы сұрақтар көрсетіледі).
Қолдану: «Миға шабуыл» және жаңа тақырыпқа көшу
Жаңа сабақтағы формулаларды қорытып шығару үшін өткен тақырыппен байланыс орнатылады. Термодинамикалық параметрлерді байланыстыратын теңдеу газ күйінің теңдеуі деп аталады.
Негізгі байланыстар
PV = (m/M) · NakT
R = k · Na
Универсал газ тұрақтысы
R — универсал газ тұрақтысы, шамамен 8,31 Дж/(К·моль).
Идеал газ күйінің теңдеуі
Формуланы ықшамдап, идеал газ үшін негізгі теңдеуге келеміз:
PV = (m/M)RT
(Менделеев–Клапейрон теңдеуі)
Маңызды ұғым: изопроцестер
Газдың берілген массасы үшін термопараметрлердің (P, V, T) біреуі тұрақты болып қалатын процесс изопроцесс деп аталады. Терминдердің аудармасын жазып, мысалдармен бекіту ұсынылады.
Изопроцестің бір түрі
T = const — изотермалық процесс.
Ескерту
Мәтіндегі «Толық нұсқасын жүктеу» деген белгі сабақ жоспарының жалғасы бар екенін көрсетеді; бұл бөлім қажет болса, кейінгі қадамдар (Бойль–Мариотт, Гей–Люссак, Шарль заңдарына арналған тапсырмалар мен есептер) ретінде бөлек толықтырылады.