Сүт қосылған қарақұмық ботқасы
Пайдалы таңғы ас түрлері
Таңғы ас — күн бойы сергек жүрудің негізі. Дәмді болуы маңызды, бірақ одан да маңыздысы — ағзаны қажетті қоректік заттармен және ас қорытуға көмектесетін ферменттермен дұрыс қамтамасыз ету.
Таңғы асқа отырмас бұрын не істеу керек?
1) Су ішу
Ұйқыдан тұрған бойда тәбет бірден ашыла бермейді. Жуынып алғаннан кейін 1 стақан қайнаған (жылы) су ішкен жөн. Бұл асқазан-ішек жолын және қан айналымын “іске қосуға” көмектеседі. Суды асықпай, ұрттап ішіңіз.
2) Жеңіл жаттығу
3–4 қарапайым жаттығу жасаңыз. Төсектен тұрған бойда-ақ бастауға болады. Ең тиімдісі — 15–20 минут. Мұндай қозғалыстан кейін тәбет те жақсы ашылады.
3) Ыстық тағамға басымдық
Таңғы ас міндетті түрде ыстық болғаны дұрыс. Сүтке жібітілген жүгері үлпектері немесе “жеңіл” бутербродтар таңертең әрдайым сәтті таңдау бола бермейді: бұл уақытта ақуыз, май және көмірсудың сіңуін реттейтін ферменттер жеткілікті бөлінбеуі мүмкін, нәтижесінде тағам ауыр қорытылады.
Таңертең ас әзірлеуге көп адам құлықты емес, сондықтан кешегі қалған асты жеуге бейім боламыз. Дегенмен, кешегі тағамның пайдасы азаяды. Күні бойы сергек болғыңыз келсе, таңғы асты жоспарлап, ағзаға пайдалы әрі жеңіл қорытылатын нұсқаларды таңдаған жөн.
Таңғы ас қандай тағамдардан тұруы тиіс?
Диетолог мамандардың айтуынша, таңғы асқа ең тиімді негіз — жарма өнімдері. Олардың құрамында дәрумендер мен минералдар көп, бұл ағзаның сергуіне ықпал етеді.
Көкөністер
Бұқтырылған немесе буда пісірілген көкөністер таңғы асқа өте лайық. Тұз бен дәмдеуішті аз мөлшерде қосқан дұрыс.
Сүт өнімдері
Айран, сүзбе, йогурт — пайдалы таңдау. Майлылығы тым жоғары болмауын қадағалаңыз. Бұл өнімдер жеміс-жидек, жаңғақ, балмен жақсы үйлеседі.
Қатты ірімшік
Ірімшік — кальцийге бай, құнарлы тағам. Кез келген асқа қосымша ретінде 1–2 тілік жеуге болады.
Жеміс-жидектер
Жемістерді шикі күйінде жеу немесе шырынын сығып ішу пайдалы. Ең бастысы — мөлшерін қадағалау.
Жұмыртқа
Көпшілікке қолжетімді әрі тез дайындалатын таңғы ас. Қайнатылған да, қуырылған да түрі құнарлы болады және ағзаға күш-қуат береді.
Ботқа: пайдалы 3 түрі
Дәрігерлер таңғы ас рационында ботқа болғанын құптайды. Жармалар көмірсуға бай, баяу сіңетіндіктен ұзақ уақыт тоқтық береді.
-
1) Сұлы ботқасы
Жеңіл қорытылады, асқазан мен ішек жұмысына, сондай-ақ тері саулығына пайдалы. Күн сайын тұтынуға болады. Қантты аз қоссаңыз, артық салмақпен күресуге де көмектеседі. Дәмін байыту үшін аздап бал, банан немесе кепкен жеміс қосуға болады.
-
2) Сүт қосылған қарақұмық ботқасы
Қарақұмық пен сүт — дәмі мен құнарлылығы жағынан үйлесімді жұп. Сүтте пісірілгенде қарақұмықтағы микроэлементтер мен ақуыздың пайдалы әсері арта түседі. Мұндай тойымды таңғы ас гемоглобин деңгейін қалыпқа келтіруге ықпал етеді.
-
3) Сүтті күріш ботқасы
Сүтпен әзірлеу үшін күріштің ақ түрін қолданған жөн, ал қоңыр күрішті суда пісірген дұрыс. Күріш кейбір зиянды заттарды өзіне сіңіріп, ағзаның қалдықтардан тазаруына көмектеседі. Кез келген ботқаны кепкен жеміс немесе жаңғақпен үйлестіріп жеуге болады.
Таңғы асқа тұтынуға болмайтын өнімдер
- Цитрустық жемістер: аллергия шақыруы мүмкін, сондай-ақ асқазанға жайсыз әсер етіп, гастрит қаупін арттырады.
- Шикі көкөністер: қышқылдығы жоғары болғандықтан, асқазанның сілемейлі қабатын тітіркендіруі мүмкін.
- Йогурт: таңертең ағза йогурт бактерияларын әрдайым қажет ете бермейді; оны екінші асқа қосқан дұрыс.
- Тәттілер: таңертең ұйқы безі көп қантты қабылдауға дайын болмауы мүмкін; артық қант ұйқы безіне салмақ түсіріп, диабет қаупін арттырады.
- Кофе: асқазанның сілемейлі қабатын тітіркендіріп, гастритке әкелуі мүмкін.
- Жылдам дайындалатын тағамдар: мысалы, жүгері үлпектері, шұжық өнімдері. Бірінде қант тым көп, бірінде канцерогенді заттар кездесуі мүмкін. Мұндай өнімдерді таңғы ас мәзіріне қоспаған жөн.
Менің бірінші таңғы ас мәзірім
Қадамдар
- 1 Ұйқыдан тұра салысымен 1 стақан су ішу
- 2 Таңғы жаттығу жасау
- 3 Ботқа әзірлеу (сұлы ботқасы)
- 4 Таңғы ас: сұлы ботқасы, 1 тілік нан, 1 тілік қатты ірімшік, 1 стақан шай
Екінші таңғы ас
Егер бірінші таңғы асты сағат 8:00-де ішсеңіз, шамамен 3 сағаттан соң, 11:00-де екінші ас қабылдауға болады. Бұл кезде арнайы ас әзірлеудің қажеті жоқ — пайдалы жеңіл тағамдар жеткілікті.
Жемістер
Алма, алмұрт, банан
Сүт өнімдері
Йогурт, айран, майсыз сүзбе
Қосымша
Жұқа тілік ірімшік
Тіске басар
Кез келген көкөніс, жаңғақ немесе кепкен жемістер
Тамақ рационын күн сайын бақылап отыру оңай емес. Дегенмен, дұрыс тамақтану — салауатты өмір салтының маңызды бөлігі. Аз-аздан дағдыға айналдырсаңыз, нәтиже міндетті түрде болады.
Дайындаған: Жадыра