Ана деген сөз әрқашан киелі
Эссе
Анасы бар адам ешқашан қартаймайды. Өйткені ана бар жерде мейірім бар, қорған бар, үміт бар.
Ана — киелі ұғым
«Ана» — үш-ақ әріптен тұратын сөз. Бірақ сол үш әріптің ішінде мұхиттың тереңіндей тұңғиық ой, шексіз махаббат, сарқылмас мейірім жатады. Бұл асыл жан біз шыр етіп дүние есігін ашқан сәттен бастап жанын шүберекке түйіп, бағып-қағып өсіреді, біз үшін отқа да, суға да түседі.
Ешкім көктен салбырап түскен жоқ: жарық дүниеге алып келген — ана. Сол себепті ана деген сөз әрдайым қасиетті, әрдайым қымбат.
Ана туралы ой да көп, ән де көп. Қай ақын болмасын, анасын жырына қосқан. Қазақ поэзиясында анаға арналған өлең-жыр жеткілікті. Бірақ сол сөздер де ананың алдындағы парызды толық өтеуге жетпейді.
Парыз бен қарыз
«Анаңды Меккеге үш рет арқалап апарсаң да, парызыңды өтей алмайсың» деген сөз тегін айтылмаған. Шынында да, қанша талпынсақ та, қанша жақсылық жасасақ та, ананың біз үшін еткен еңбегін толық қайтару мүмкін емес.
Ойлап көріңіз: ана тоғыз ай көтереді, шаршаса да, жүрсе де, тұрса да баласын жүрегіне жақын ұстап жүреді. Сәби дүниеге келудің өзі — өлшеусіз еңбек, үнсіз ерлік.
Салыстыру
Біз күніне үш-төрт сағат «ішінде үш кітабы бар қара сөмкені» көтергеннің өзін ауырсына береміз. Ал ананың тоғыз айлық жүгінің салмағы — тек тәнге емес, жанға да түскен жауапкершілік.
Негізгі ой
Қарызды толық өтей алмасақ та, ең болмаса ананың қабағына кірбің түсірмеуге тырысу — қолымыздан келетін іс.
Күнделікті сөздің салмағы
«Балам, ананы былай істей салшы, мынаны бүйте салшы…» деген өтінішке біз кейде: «Ой, ана, қойшы, уақытым жоқ» деп жауап береміз.
Сол сөзді айтқан сәтте өз ісіміз ана өтінішінен артық, маңыздырақ көрінеді. Асығыс күймен есікті тарс жауып, кете барамыз. Мұндай жағдай әркімнің басынан кемінде бір рет өтсе керек. Мойындаймыз ба, мойындамаймыз ба — болған нәрсе.
Көрінбейтін жара
Біз үшін жай ғана ауызекі тіркеске айналған «Ана, қойшы…» деген сөз ананың жүрегіне білінбейтін сызат түсіруі мүмкін. Сол сәтте ананың «Балам…» деп соғып тұрған жүрегі бір сәтке ауытқып, қайта орнына түскендей болады.
Жүрекке қара дақтар көп жиналса, ол жүрек мейірім мен ықыласты аз сезінсе, күн сәулесін көрмеген гүл секілді бір күні солып қалуы ықтимал. Ал аналар көбіне оны білдірмейді: сездірмейді, көрсетпейді. Олар — үнсіз төзімнің иелері, ішкі әлемі терең құпия жандар.
Түйін
«Ата-ана қадірін балалы болғанда білесің» дейді халық. Бұл сөздің астарында үлкен шындық жатыр. Біз ананың еңбегін толық өтеуге міндетті емеспіз деп емес, оны бағалауды кешіктірмеу керек деп түсінген дұрыс.
Қарызды қайтарудың өлшемі — салтанат емес, күнделікті ілтипат: жұмсақ сөз, уақыт бөлу, өтінішін жерге тастамау, қадірін тірісінде білу.
Анаға ауыр сөз емес, жылы сөз айтуға асығайық. Өйткені анасы бар адам — жалғыз емес.