Барлығымыз Астанаға келіп жеттік
Сабақ барысы
Бүгін біз Астана қаласына ойша саяхат жасап, сол сапар барысында хабарлы сөйлемнің ерекшеліктерін нақты мысалдармен меңгереміз. Саяхат ойын түрінде ұйымдастырылып, әр аялдамада тілдік тапсырмалар орындалады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Балалар, бүгін біз сендермен Астана қаласына саяхатқа шығамыз. Қажетті заттарымызды дайындап, орнымызға жайғасайық.
II. Өткен тақырыпты қайталау
Саяхатқа автобуспен барамыз. Әр қатардан бір оқушы шығып, өз қатарындағы оқушыларға «автобус билетін» алуы керек. Билетті тек сұраққа дұрыс жауап бергенде ғана аламыз.
I қатар
Сөйлем дегеніміз не?
II қатар
Сөйлем неден құралады?
III қатар
Берілген сөздерден сөйлем құра.
Күні, демалыс, бардық, мұзайдынға.
III. Жаңа сабақ: Астана аялдамалары
Барлығымыз Астанаға келіп жеттік. Саяхатымызды әйгілі Бәйтеректен бастайық.
Аялдама: Бәйтерек
Бәйтерек Есіл өзенінің жағасында, Қазақстанның астанасы Астана қаласында орналасқан. Металдан, әйнек пен бетоннан жасалған бұл нысан сәулеттік мағынасы мен жасалу ерекшелігі жағынан айрықша. Биіктігі 105 метрлік металл құрылымнан тұрады; салмағы 1000 тоннадан асатын, бес жүзге жуық қадаға бекітілген.
Талқылауға арналған сұрақтар
- Бірінші сөйлемде не туралы айтылған?
- Екінші сөйлемде не туралы айтылған?
- Сөйлем соңына қандай тыныс белгісі қойылған?
Аялдама: «Мұхитарал» (океанариум)
Ғажайып «Мұхитаралға» да келіп жеттік. Бұл — әлемдегі мұхиттан 3000 километрден астам қашықтықта орналасқан бірегей океанариум. Оның сыйымдылығы 3,8 миллион литр суға тең. Салтанатты ашылуы 2006 жылдың 18 қазанында өтті.
224-жаттығу
«Итбалық» туралы мәтінді оқу.
Әр сөйлемде не туралы айтылғанын анықта. Сөйлем соңына қандай тыныс белгісі қойылғанын байқа.
225-жаттығу
Тыныс белгісін қойып көшіріп жазу.
Мәтінге лайықты ат қой.
Аялдама: Хан Шатыр
Хан Шатыр — әлемдегі шатыр түріндегі ең ірі құрылыстардың бірі әрі Қазақстандағы ең үлкен сауда орталықтарының қатарында. Бірегей сыртқы пішінімен ерекшеленеді. Хан Шатыр — бір шатырдың астында әлем деңгейіндегі ойын-сауық пен сауда-саттықты біріктірген алғашқы лайфстайл-орталықтардың бірі.
Ойлан, тап!
1) Ерекше сөздерді тап
Азиза шалаш туралы аса қызық әңгіме айтты.
Ескерту: «Азиза», «шалаш», «аса», «қызық» — екі бағытта да оқылатын (палиндромға жақын) сөздер ретінде берілген.
2) Соңғы буындардан сөйлем құра
Кеден, асау, халық, телевизор, бай, жаңалық.
Үлгі: Денсаулық — зор байлық.
3) Базарлық
Осы жерден базарлыққа қазақтың ұлттық киімдерін қарастырайық.
226-жаттығу
Киім атауларын топтастыр
Сөздерді оқып, әйелдердің киімін білдіретін сөздерді бір бөлек, ерлердің киімін білдіретін сөздерді бір бөлек топтастыр: сәукеле, орамал, жейде, жаулық, күпі, құлақшын, ішік, қамзол, шәлі, шекпен.
Топтастыру интерактивті тақтада орындалады.
227-жаттығу
Сөйлем құрастыр
Алдыңғы жаттығудағы қалың қаріппен берілген сөздерді қатыстырып сөйлем құра: орамал, құлақшын, қамзол.
Аялдама: Елорда жүрегі
Астана — еліміздің мәдени және саяси орталығы. Мұнда Елбасының Резиденциясы орналасқан. Ғимарат қазіргі заманғы құрылыстың озық әдістерін қолдана отырып, монолит темірбетоннан салынған. Шатырсүмбіні қоса есептегендегі биіктігі 80 м. Қасбеті қалыңдығы 20–40 см итальян мәрмәрімен қапталған. Нысан жер үстіндегі 5 және жер астындағы 2 қабаттан тұрады: 1-қабаттың биіктігі 10 м, қалған қабаттары 5 м.
Сұрақ
Егер осы жерде Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлын кездестірсеңдер, қандай тілек айтар едіңдер? Нені сұрар едіңдер?
Оқушылардың пікірлері тыңдалады.
Аялдама: Бейбітшілік және Келісім сарайы
Еліміз көптеген алыс-жақын мемлекеттермен экономикалық, мәдени және саяси байланыс орнатады. Сондықтан Астанадағы Бейбітшілік және Келісім сарайының маңызы зор.
Бейбітшілік пен келісім сарайы — сәулет өнерінің бірегей туындысы, архитектуралық кешен. Ол Астана қаласындағы қолдан жасалған жота үстінде орналасқан. Пирамида пішіндес ғимарат 2006 жылдың 2 қыркүйегінде салтанатты түрде ашылды. Табан қабырғасының ұзындығы 62 м, жалпы ауданы 25,5 мың м².
228-жаттығу
Дәлелде
Берілген сөйлемдердің хабарлы сөйлем екенін дәлелде. «Хабарлы сөйлем дегеніміз не?» сұрағына жауап бер.
Қорытынды
Балалар, біздің үйімізге қайтатын уақытымыз да келіпті. Теміржол вокзалына барып, пойыздағы орнымызға жайғасайық.
Төгеді Есіл төңірегіне өмірлі ән,
Өз Астанаң өз қолыңмен соғылған.
Енді, қазақ, бір-біріңді аялайық!
Түбі бірге түпқазыққа шоғырлан!
Күләш Ахметова