Қазақша рефераттар

Бағалау сәті

Сабақтың тақырыбы

Атақты математик ғалымдар

Білімділік

Атақты математик ғалымдардың өмірі мен еңбектеріне шолу жасау; күнделікті өмірмен байланыстыра отырып, математикадан алған білімді тереңдету.

Дамытушылық

Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту, пәнге қызығушылығын арттыру.

Тәрбиелік

Шапшаңдыққа, сабырлылыққа, ізденімпаздыққа тәрбиелеу.

Көрнекілік

Компьютер арқылы тапсырмалар экраннан көрсетіледі (слайдтар пайдаланылады).

Сабақтың жоспары

I. Ұйымдастыру бөлімі

  • Сәлемдесу, сайысқа кіріспе
  • Оқушыларды екі топқа бөлу
  • Топ атауларын бекіту

II. Негізгі бөлім

  • Жалпы сұрақтар
  • Арнайы сұрақтар
  • Сергіту сәті
  • Формулаларды еске түсіру
  • Тіл өнері
  • Бағалау

III. Қорытынды

  • Рефлексия (БҮБ стратегиясы)
  • Қорытынды пікір

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру бөлімі

Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгін 9-сыныпта өтетін «Атақты математик ғалымдар» атты сайысымызға қош келдіңіздер!

Сайысты бастамас бұрын, оқушыларды екі топқа бөліп танысайық. Топқа бөлу үшін Абайдың мына өлең жолдарын қолданамыз:

Жасымда ғылым бар деп ескермедім,

Пайдасын біле тұра тексермедім.

Ер жеткен соң түспеді уысыма,

Қолымды мезгілінен кеш сермедім.

— Абай

Өлең жолдары арқылы оқушылар екі топқа бөлінеді. Топ атаулары: «Пифагор» және «Архимед».

Танысу

Әр қатысушы өзін қысқаша сипаттайды: мысалы, «Мен Қаламқас Сейткалиевна — көңілдімін», «Мен Қайрат — ақылдымын» және т.б.

Абай айтқандай, «Махаббатсыз дүние бос…». Адам өмірі бір-біріне деген сүйіспеншілік пен құрметке құрылған. Осы өмірде математиканың орны ерекше, өйткені математика барлық ғылымдармен тығыз байланысты.

С. В. Ковалевская: «Ақын жанды болмаған адам математик те бола алмайды».

А. С. Пушкин: «Жақсы шығарма жазу үшін творчестволық қиял қандай керек болса, геометрия есептерін шығару үшін сондай қиял керек».

Математика — ақыл-ойды тәртіпке келтіретін ғылым. Оның терең құпиясын ашу үшін көптеген ғалымдар өмірін сарп еткен. Көптеген математиктер өз мүмкіндігін тек есеппен емес, өнермен, әдебиетпен, жаратылыстанумен ұштастыра білген.

Ескерту: таныстыру бөліміне 1–5-слайдтар қолданылады.

2) Негізгі бөлім

Жалпы сұрақтар

  1. 1-сұрақ: Санның квадраты деп нешінші дәрежені айтады?

    Жауап: 2-дәреже.

  2. 2-сұрақ: Диаметр дегеніміз не?

    Жауап: шеңбердің екі нүктесін қосып, центр арқылы өтетін кесінді.

  3. 3-сұрақ: «Алгебра» сөзі қай сөзден шыққан?

    Жауап: «әл-джебр» — «қалпына келтіру».

  4. 4-сұрақ: Қандай сандар 5-ке бөлінеді?

    Жауап: соңы 0 немесе 5 цифрымен аяқталатын сандар.

  5. 5-сұрақ: «Дискриминант» сөзі қай мағынаны білдіреді?

    Жауап: «ажырату», «анықтау».

  6. 6-сұрақ: Пифагор теоремасын тұжырымдаңыз.

    Жауап: тікбұрышты үшбұрышта гипотенузаның квадраты катеттер квадраттарының қосындысына тең (c² = a² + b²).

Арнайы сұрақтар

Ескерту: 6–17-слайдтар.

  1. 1-сұрақ: Математикаға «алгебра» атауын кім енгізді?

    Жауап: Омар Хаям.

  2. 2-сұрақ: Үш қабырғасы арқылы үшбұрыштың ауданын есептейтін формуланы ұсынған ежелгі грек ғалымы кім?

    Жауап: Герон (Герон формуласы).

  3. 3-сұрақ: Жазықтықта координаталар жүйесін енгізген ғалым кім?

    Жауап: Рене Декарт (француз ғалымы).

  4. 4-сұрақ (тарихи дерек): Испан әскери қолбасшысының шифрланған бұйрығын оқып, француздарға қарсы жоспарды алдын ала білуге көмектескен математик кім?

    Аңыз бойынша, оны «шайтанның көмегімен оқиды» деп айыптап, тірідей өртеуге үкім шығарылғанымен, ол қашып құтылған. Кейін өз қаласында беделді адвокат, одан соң корольдің жақын кеңесшісі болған. Оның өміріндегі ең басты іс — математика еді.

    Жауап: Франсуа Виет.

  5. 5-сұрақ: Отырардан шыққан ұлы ойшыл, данышпан, ғалым-математик; Аристотельден кейін «Екінші ұстаз» атанған кім?

    Жауап: Әл-Фараби.

  6. 6-сұрақ: «Миллион» ұғымын алғаш қазақ жеріне кеңінен таратқан кім?

    Жауап: Ыбырай Алтынсарин (1879 ж., Орынбор).

Сергіту сәті

Қысқа сергіту жаттығулары арқылы назарды шоғырландыру және жұмыс ырғағын сақтау.

Формулаларды еске түсіру

Командалар өздері білетін негізгі формулаларды жазып, бір-біріне ұсынады.

Қателерді тексеру

Топтар бір-бірінің жұмысын тексеріп, дәлелмен түзету енгізеді.

Тіл өнері

«Ұлылардың ұрпағымыз — кешегі ой қалдырған, сөз қалдырған…» дегендей, мақал-мәтелдердің жауабын үш тілде айту тапсырмасы беріледі.

Мақал-мәтел
Жауап (қаз / рус / eng)
1) Жүз теңгең болғанша, жүз досың болсын.
жүз / сто / hundred
2) Отыз тістен шыққан сөз отыз рулы елге тарайды.
отыз / тридцать / thirty
3) Елу жылда ел жаңа.
елу / пятьдесят / fifty
4) Жеті атаңды білмесең, жетесіз болып өсесің.
жеті / семь / seven
5) Білекті бір жығады, білімді мыңды жығады.
бір / один / one
6) Соқырдың тілегені — екі көз.
екі / два / two
7) Жігітке жеті өнер де аз, жетпіс өнер көп емес.
жетпіс / семьдесят / seventy

Бағалау

Оқушылар бағалау парақтары бойынша өзін-өзі бағалайды. Одан кейін мұғалім жеке оқушыға да, топқа да қорытынды баға қояды.

Рефлексия

БҮБ стратегиясы бойынша қысқаша қорытынды жасалады:

Білдім

Бүгін қандай жаңа ақпарат алдым?

Үйрендім

Қандай дағдымды дамыттым, нені меңгердім?

Білгім келеді

Келесі сабақта нені тереңірек білгім келеді?

Бағалау парағы

Әр бөлім бойынша ұпай жиналып, қорытынды нәтиже шығарылады (жеке және топтық көрсеткіштер).