Шешендік сөздер туралы сұрау
Сабақ туралы мәлімет
- Орны
- Атырау қаласы, Еркінқала орта мектебі
- Пән
- Қазақ әдебиеті (9-сынып)
- Мұғалім
- Тілекқабыл Бибігүл
- Тақырып
- Шешендік өнер
Сабақтың мақсаты
Оқушыларды жаңа білімді өздігінен меңгерту арқылы қазақтың аса айбынды билерінің бірі — қаз дауысты Қазыбек бидің тарихтағы орнымен және шешендік сөздерінің шығу тарихымен таныстыру. Сондай-ақ жан-жақты талдау жұмыстарын ұйымдастыру.
Күтілетін нәтижелер
- Өздігінен іздену, ойлау, есте сақтау, шығармашылық және зерттеушілік қабілеттері дамиды.
- Өз пікірі бар, сауатты оқушы тұлғасы қалыптасады.
- Қазыбек би сияқты тарихи тұлғалардың өнері мен шешендігін терең түсінеді.
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру
Психологиялық ахуал қалыптастыру: оқушының сабаққа назарын жинақтап, бірлескен жұмысқа даярлау.
II. «Миға шабуыл»
- Шешендік сөздер туралы сұрақ-жауап жүргізу.
- Төле бидің шешендік сөзінен үзінді оқып, оқушылардың «Төле бише» жауап беруіне жағдай жасау.
Жаңа сабақты меңгерту
Тапсырма: «Сұрақты тап»
Ұяшықтардың астындағы берілген жауаптарға сәйкес сұрақ құрастырады.
Сергіту сәті: «Ой шақыру»
Би тұлғасына тән қасиеттерді талқылап, ұғымды кеңейтуге бағытталған ой қозғау жүргізіледі.
Талқылауға ұсынылатын тұжырым
Би — ең алдымен, көпті көрген, яғни көре-көре көсем болған, көнені ғана біліп қоймай, болашаққа да болжам жасай алған тұлға.
Би — айтар сөзін бірде астарлап, бірде мысқылдап, «еттен өткізіп, сүйекке жеткізген». Қажет жерде қара тасты қақ айыратындай от ауызды, орақ тілді шешен.
Би — адамның жан дүниесін, мінез-құлқын бір көргеннен-ақ тап басып танитын, әділдік пен парасатты биік қоятын тұлға.
Дерекпен жұмыс
- Ш. Уәлиханов пен А. Байтұрсынов пікірлерін оқу және талдау.
- «Би» деген сөзді естігенде ойға қандай ұғымдар келеді? Ассоциация құру.
Оқушылар ғұлама пікірлерімен танысқаннан кейін әр топ өз бағыты бойынша «би» атағына жан-жақты сипаттама береді, постер дайындап қорғайды.
Тарихшылар тобы
- қоғам қайраткері
- мәмілегер
- хан кеңесшісі
- заңды жетік меңгерген тұлға
Әдебиетшілер тобы
- сөзге шешен
- ақынжанды
- кемеңгер
- от ауызды, орақ тілді
Шығармашылық жұмыс
Оқушылар өздері алдын ала дайындап келген жұмыстарын таныстырып, дәлелдеп қорғайды.
Сабақты бекіту: «Ойлан. Бірік. Талқыла»
Екі топқа Қазыбек бидің қалмақ еліне барған екі елшілігі туралы мәтін таратылып, мазмұнды талқылау ұйымдастырылады: негізгі ойды табу, дәлел келтіру, қорытынды жасау.