Қазақша рефераттар

Жер күн жүйесіндегі нешінші ғаламшар

Сабақтың тақырыбы: Жердің пішіні және өлшемі

5-сыныпта «Жердің пішіні және өлшемі» тақырыбын өткен кезде оқушылардың пәнге қызығушылығын арттыру үшін сабаққа ойын элементтерін енгіздім. Сабақ сайыс түрінде ұйымдастырылды және түсіндіру, әңгімелесу, ой қозғау, өткенді пысықтау тәсілдері арқылы жүргізілді.

I. Жылдам сұрақ-жауап (кіріспе)

  1. 1. Жер Күн жүйесіндегі нешінші ғаламшар? Үшінші.
  2. 2. Жердің пішіні қандай? Шар тәрізді.
  3. 3. Жер деген не? Ғаламшар.
  4. 4. Ғаламшар мен жұлдыздың айырмашылығы қандай? Ғаламшар — салқын дене, ал жұлдыз — жанып тұрған отты шар.

II. «Блиц-турнир» (3 топ)

Оқушылар сұрақтарға жылдам әрі қысқа жауап береді.

  1. 1. Табиғат дегеніміз не? — Адамның тіршілік ететін ортасы.
  2. 2. Жұлдыз деген не? — Өзінен жарық пен жылу шығаратын аспан денесі.
  3. 3. Галактика деген не? — Жұлдыздардың (және басқа да аспан денелерінің) алып жүйесі.
  4. 4. Күн мен Жердің орташа арақашықтығы қанша? — 150 млн км.
  5. 5. Орбита деген не? — Ғаламшардың Күнді айнала қозғалатын жолы.
  6. 6. Күн жүйесіне не кіреді? — 8 ғаламшар, олардың серіктері, астероидтар, кометалар, метеорлар.
  7. 7. Ғарышқа алғашқы жол қашан ашылды? — 1957 жыл, 4 қазан.
  8. 8. Ең алғаш ғарышқа ұшқан кім? — 1961 жылы Ю. А. Гагарин.
  9. 9. Ең алғашқы қазақ ғарышкері кім? — 1991 жылы Тоқтар Әубәкіров.
  10. 10. Күнге ең жақын ғаламшар? — Меркурий.
  11. 11. Ғаламшарлар неше топқа бөлінеді? — Екі.
  12. 12. Күн дегеніміз не? — Жерге ең жақын жұлдыз.
  13. 13. Біздің галактикамыз қалай аталады? — Құс жолы.
  14. 14. Темірқазық қай бағытты көрсетеді? — Солтүстікті.
  15. 15. Алғашқы үлкейткіш дүрбіні кім ойлап тапты? — 1609 жылы Галилео Галилей.

III. Ой толғаныс: топтық тапсырма

Әр топқа географиялық жұмбақтар беріліп, шешімдері талқыланады.

1-топ: жұмбақтар

  • Сатайын десем ауыр кілем, сатпайын десем тәуір кілем.

    Жауабы: Жер

  • Тұрғанымен жарық өзі, таусылмайтын шырақ көзі.

    Жауабы: Күн

  • Еш тесікке тұрмайды, ол жоқта жер құрғайды.

    Жауабы: Су

2-топ: жұмбақтар

  • Күндіз бөлінбейді, түнде күлімдейді.

    Жауабы: Жұлдыз

  • Орақ болып туады, табақ болып тынады.

    Жауабы: Ай

  • Әйнектей көгілдір, теңіздей тым мөлдір.

    Жауабы: Су

  • Жылт-жылт еткен, жылғадан өткен.

    Жауабы: Су

  • Ол жоқ жерде өмір сүріп жүрмейміз.

    Жауабы: Ауа

  • Мекені көкте екі ару, бірін-бірі көруге зәру.

    Жауабы: Ай

Кейбір жолдар бастапқы мәтінде толық емес немесе мағынасы түсіп қалған түрде берілгендіктен, олар әдеби нұсқаға келтіру үшін нақтылау қажет.

IV. Жаңа сабақ (негізгі ақпарат)

Жер туралы деректер

  • Жер — Күн жүйесіндегі ғаламшар, шамамен 4,5–4,6 млрд жыл бұрын пайда болған.
  • Жер бетінің шамамен 2/3 бөлігін су алып жатыр.
  • Жер бетінің жалпы ауданы — 510 млн км².

Глобус туралы дерек

1492 жылы неміс географы Мартин Бехайм диаметрі 50 см болатын алғашқы глобустардың бірін жасаған.

V. «Домино» ойыны

Ойын шарты: қиындылар түрінде берілген Жердің глобустағы бейнесін құрастыру. Әр топтан 3 оқушы кезекпен магнитті тақтаға шығып, бөліктерді сәйкестендіріп жинақтайды.

VI. Сабақты қорытындылау және бағалау

Сабақ соңында сарапшылар қорытынды пікір айтады. Оқушылар белгілеу парағы арқылы бағаланады.

VII. Үй тапсырмасы

Глобус пен картаны пайдаланып, өздеріңіздің қай жарты шарда өмір сүріп жатқандарыңызды анықтаңдар.