Білім алушы студенттер арасында түрлі конкурстарға қатысып, жетістіктерге жетіп жүргендері қаншама
Өркениетке бастайтын жол – сапалы математикалық білім
ХХІ ғасырда білімін үздіксіз дамыта алмаған елдің тығырыққа тірелері анық. ҚР Президенті Н. Ә. Назарбаев Қазақстан үшін тактикалық әрі стратегиялық дамудың басым міндеттерінің бірі ретінде білім беру жүйесін ақпараттандыру бағытында прогрессивті саясат жүргізудің маңызын атап өткен.
Білім беру сапасын арттыру үшін оқу үдерісін инновациялық технологиялармен байыту, оқытудың интенсивті сипатын күшейтетін құралдар мен әдіс-тәсілдерді қолдану, сондай-ақ күтілетін нәтижелерге бағдарланған оқыту арқылы жеке тұлғаның дамуын қамтамасыз ету қажет.
Негізгі қағида
Сапалы білім — елдің бәсекеге қабілеттілігін айқындайтын стратегиялық ресурс.
Басты құрал
Инновациялық технологиялар мен нәтижеге бағытталған оқыту.
Күтілетін нәтиже
Логикалық ойлауы дамыған, тез бейімделетін, шығармашыл тұлға.
Сұранысты дәл анықтау: мамандық ашуға негіз болған факторлар
Кез келген өндіріс саласы өнім өндірер алдында «нені, қалай, кім үшін?» деген сұрақтарға жауап іздейді. Бұл үшін бәсекелесін, тұтынушыны жан-жақты зерттейді. Сонда ғана өнім өтімді болады.
Осы ұстанымды басшылыққа алған М. Мәметова атындағы гуманитарлық колледжінде 1997 жылы 0303002 – «Математика» біліктілігі бойынша мамандық ашылды. Облыс мектептерінде бұл мамандыққа сұраныс артып, түлектердің математика бағытында жұмысқа орналасуында қиындық болған жоқ. Сонымен қатар жоғары оқу орындарының қысқартылған бағдарламалары бойынша күндізгі және сырттай бөлімдерге мемлекеттік грантпен оқуды жалғастыру мүмкіндігі жастарды көбірек тартты.
Неге дәл математика?
Болашақ ғалымдар — бүгінгі оқушылар. Ертеңгі ізденіс бүгіннен басталады. Оқушының бір пәннен алған білімін басқа пәнде қолдана алуына жағдай жасау — пән мұғалімдеріне қойылатын маңызды талап. Бұл талаптың өзегі — логикалық ойлауды дамыту, ал оның негізгі тірегі — математика.
Математикалық ойлау: «философияны» меңгерудің маңызы
Оқушылар математикадан терең әрі жүйелі білім алуы үшін оның өзіндік «философиясын» меңгеруі қажет. Логикалық ойлау қабілеті жоғары оқушы кез келген пәнді тез түсініп, материалды оңай игереді.
Математикадан үлгерімі жақсы оқушының басқа пәндерден де үлгерімі жоғары болатыны жиі байқалады. Себебі пәндер мазмұны әртүрлі болғанымен, игерудегі ойлау операциялары мен ой қорыту формалары ұқсас.
Сондықтан білім беру жүйесінің сапасы математикалық білімнің сапасына тікелей тәуелді деу — негізді тұжырым.
Ғұламалардың пайымы
-
Галилео Галилей: «Табиғат деп аталатын Ұлы Кітаптың тілі — математика».
-
Михаил Ломоносов: «Математиканы ақыл-ойды реттейтін болғандықтан оқу керек».
-
Леонардо да Винчи: «Математикалық дәлелдеуден өтпеген зерттеу нәтижесі шынайы білім деп атала алмайды».
Қазіргі мектептің міндеті және мұғалімге қойылатын талап
Қоғамды дамыту үшін орта мектептің негізгі міндеттерінің бірі — оқушылардың шығармашылық қабілетін толық ашып, толыққанды қоғам құруға күшін жұмсайтын сауатты, қабілетті тұлға қалыптастыру.
Бұл үшін математика мұғалімінен тек іргелі және арнайы математикалық білім ғана емес, педагогикалық қызметке шығармашылықпен қарайтын, іскерлік белсенділік танытатын және өз білімін үздіксіз жетілдіретін қабілет те талап етіледі. Осындай мұғалім ғана қоғамдағы жедел өзгерістерге тиімді бейімделе алады.
Шабыт пен ғылымға жақын кездесу
2013 жылғы 21 қыркүйекте М. Мәметова атындағы гуманитарлық колледжде математика мамандығының студенттері мен оқытушылары ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, ғалым, академик Жұмаділдаев Асқар Серқұлұлымен «Шабыт – іздеген адамға ғана кезігетін қонақ» атты сыр-сұхбат өткізді. Жастар үшін қажетті сұрақтарға жауап алу, дәріс тыңдау — құнды рухани азық болды.
Конфуцийдің сөзі ойға оралады: «Естігенімді ұмытамын, көргенімді есте сақтаймын, өз істегенімді меңгеремін».
Жетістік — жүйелі еңбектің нәтижесі
Қоғам талаптарына тез бейімделетін маман даярлау үшін ұжым шығармашылықпен жұмыс жүргізіп, студенттерді түрлі конкурстарға қатыстырып, нәтижеге қол жеткізіп келеді.
Облыстық конкурс нәтижелері
- 2014 ж. қараша: Жұмаділдаев Асқар Серқұлұлы атындағы облыстық математика конкурсына 4 студент қатысып, 2-курс студенті Ә. Аяпова мен 3-курс студенті А. Каденова 100 000 теңгелік сыйақы иеленді.
- 2015 ж. қазан: 7 студент қатысып, 2-курс студенті А. Жұбатқанова 100 000 теңгелік сыйақыны жеңіп алды, қалғандары грамотамен марапатталды.
Бұл конкурс дәстүрге айналып, мектеп оқушылары, студенттер және жас мұғалімдер арасында тартысты бәсеке қалыптастырды.
Ғылыми және олимпиадалық жетістіктер
- 2015 ж. мамыр: 4-курс студенті А. Ержанов «Үздік жас ғалым» облыстық ғылыми жұмыстар конкурсында І орын иеленді.
- 2012 ж.: студенттер арасындағы облыстық математика олимпиадасында А. Ізтілеуова — І орын, Д. Құлабаев — ІІІ орын.
- 2013 ж. 29 қараша: Б. Бұлдырықова «Дарынды балаларға – талантты ұстаз» облыстық байқауында ІІ орын алды.
Түлектер көрсеткіші
2014 жылғы түлектер
23 түлектің 7-і қысқартылған бағдарлама бойынша ЖОО-ның күндізгі бөліміне бөлінген 8 мемлекеттік гранттың 7-еуін жеңіп алды.
2015–2016 оқу жылы
19 түлектің 14-і облыс мектептеріне мамандығы бойынша жұмысқа орналасты.
Жеке мысал
Бітіруші А. Каденова мемлекеттік грантпен Астана қаласындағы Л. Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінде білімін жалғастыруда.
Материалдық база және кадрлық әлеует
Бүгінде колледждің оқу-материалдық және оқу-техникалық базасы жаңа үлгідегі компьютерлермен, интерактивті тақталармен жаңартылып, білікті оқытушылар қатары артты.
Қазіргі таңда математика мамандығына дәріс беретін ұстаз-математиктер қатарында О. А. Жәутіков атындағы физика-математика мектебінің түлегі Қ. Жұмағұлов, сондай-ақ колледждің 2001 жылғы түлегі, мемлекеттік грант иегері, магистр Г. Сәрсен бар.
Өзекті мәселе: үлгерімнің төмендеуі және қателіктер табиғаты
Қазіргі таңда математиктердің алдындағы басты проблемалардың бірі — оқушылардың математика пәнінен үлгерімінің төмендігі. Бұл мәселенің негізі мектептен басталатынын студенттерге жүргізілген сауалнама мен бақылау жұмыстарының нәтижелері де аңғартады.
Көптеген оқушылар дайын үлгідегі стандарт есептерді шығара алғанымен, ойлауды талап ететін есептерде қиындыққа тап болады және математикалық қателіктерге жиі жол береді. Қателік көбейген жерде білім сапасы артады деу — ойлантарлық жағдай.
Оқушылар білімінің төмендігі кейде жалған түсінік пен қате тұжырымдардың «беріктеніп» кетуінен болуы мүмкін. Қате тұжырым практикада жиі қайталанса, уақыт өте келе «нақты» сияқты қабылданатын әдетке айналады.
Мұның себептері ретінде оқулық мазмұнының күрделілігі, бағдарламадағы жүйеліліктің жеткіліксіздігі, сондай-ақ кейбір мұғалімдердің әдістемелік дайындығының әлсіздігі аталады. Демек, сапаны әр мұғалім ең алдымен өзінен бастауы керек.
Назарда болуы тиіс бағыттар
- Ойлаудың еркіндігі қалыптасатын тапсырмаларға көбірек мән беру.
- Сананың салауаттылығы мен дәлдік мәдениетін тәрбиелеу.
- Өзіндік болмыс пен дербес шешім қабылдауға үйрету.
- Тапқырлықты қажет ететін есептерді жүйелі түрде шығарту.
Мұның бәрі мұғалімнің бірінші әрі ең басты міндетіне келіп тіреледі: есеп шығарудың әдістемелік қырларына тұрақты түрде назар аудару.
Ұлттық мақсатпен сабақтастық
Елбасы «Қазақстан – 2050» стратегиясында Қазақстанды әлемнің дамыған 30 елінің қатарына қосу міндетін қойды. Бұл мақсатқа жету үшін дұрыс ой қорыта алатын және сауатты экономикалық есеп жүргізетін мамандар қажет.
Мұндай мамандар — ел үшін қайтарымсыз байлық. Ал сол байлықты қалыптастыратындар — біздер, яғни мұғалімдер. Сондықтан жауапкершілікті терең сезініп, үздіксіз ізденісті тоқтатпау маңызды.
Автор туралы
М. Мәметова атындағы Қызылорда гуманитарлық колледжінің жоғары санатты математика пәнінің оқытушысы — Ғ. Х. Суханбердина.