Мәтіннен етістіктерді теріп жазу
7-сынып қазақ тілі: Тіл дамыту сабағының жоспары
Бұл сабақ жоспары оқушылардың тілдік дағдыларын дамытуға және қазақ халқының ұлттық тағамдары туралы білімін кеңейтуге бағытталған.
Сабақтың тақырыбы
Тіл дамыту. Ұлттық тағамдар.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Сабақтың әдістері
- Сұрақ-жауап
- СТО элементтері
- Топтау
- Суретпен жұмыс
- Әңгімелеу
- Ойын
Сабақтың мақсаты
1) Білімділік
Оқушыларға қазақ халқының ұлттық тағам түрлері туралы мағлұмат беру.
2) Дамытушылық
Қазақ тілінде сөйлеу және жазу дағдыларын қалыптастыру; зат есімнің септіктерін және етістіктің шақтарын қайталау.
3) Тәрбиелік
Қазақ халқының дарқан дастарқанын және ұлттық құндылықтарды қадірлеуге баулу.
Көрнекіліктер
Интерактивті тақта
Ұлттық тағамдардың суреттері
«Қазақтың дарқан дастарқаны» кітабы
Сызбалар
Кеспе қағаздар
Сабақтың барысы
Сабақ құрылымы оқушыны белсенді қатыстыруға, сөздік қорын молайтуға және грамматикалық тақырыптарды тәжірибе арқылы бекітуге құрылған.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу.
- Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
- «Кезекші» диалогы.
II. Үй тапсырмасын тексеру
4-тапсырма бойынша жұмбақтарды жатқа сұрау.
III. Негізгі бөлім
Мұғалім мен оқушы диалогы (кіріспе сұрақтар)
Мұғалім: Кеше сабақта не туралы айттық?
Оқушы: Нан тағамдары туралы.
Мұғалім: Қандай нан тағамдарын білеміз? Қандай мерекелерде осындай тағамдар дайындалады? Наурызды қалай қарсы аламыз?
Оқушы: Ұлттық киім киеміз, мерекелік шаралар болады, әр түрлі тағамдар дайындалады.
Мұғалім: Осы тағамдарды бір сөзбен қалай атаймыз?
Оқушы: Ұлттық тағамдар, яғни қазақ халқының ұлттық тағамдары.
1) Жаңа тақырыппен жұмыс
Фонетикалық сәт: дәптерді ашып, бүгінгі күнді жазамыз.
Бүгінгі тақырып: «Ұлттық тағамдар»
Қазақ тіліне тән дыбыстар (ауызша талдау)
- Ұ — дауысты, жуан, қысаң, еріндік.
- Қ — дауыссыз, қатаң.
- Ғ — дауыссыз, ұяң.
Оқушылар талдауды дәптерлеріне жазады.
Ұлттық тағам түрлері (топтау)
Сүттен жасалатын тағамдар
- Сүт
- Қымыз
- Шұбат
- Ірімшік
- Уыз
- Май
- Балқаймақ
Еттен жасалатын тағамдар
- Қазақша ет
- Шұжық
- Қуырдақ
- Қазы, қарта
- Сүр ет
- Бүрме
- Кеспе
Ұннан жасалатын тағамдар
- Нан
- Шелпек
- Таба нан
- Күлше
- Бауырсақ
- Құймақ
3) Жаңа сөздермен жұмыс
Жаңа сөздер тақтаға жазылады және дәптерге көшіріледі. Әр сөзге сұрақ қойылып, сөз құрамы мен сөз таптары бойынша талданады. Мүмкіндігінше синоним, антоним табу ұсынылады.
| Қазақша | Орысша | Сұрағы |
|---|---|---|
| Құймақ | оладьи | не? |
| Суытпай | не охлаждая | қалай? |
| Жұмсақ | мягкий | қандай? |
| Қарттар | пожилые | кімдер? |
| Сұйық | полужидкое | қандай? |
| Пайдалы | полезен | қандай? |
4) Мәтінмен жұмыс
Мәтінді оқушы оқып шығады. Түсініксіз сөздер орыс тіліне аударылады. Тапсырмалар сыныппен орындалады: әр қатардан бір оқушы шығып, тақтада көрсетеді.
1-қатарға тапсырмалар
- Зат есімдерді теріп жазу.
- «Құймақ», «сүт» сөздерін септеу.
- «Пісіру» етістігін өткен шақта жіктеу.
2-қатарға тапсырмалар
- Сын есімдерді теріп жазу.
- «Ұн», «тіл» сөздерін септеу.
- «Жасау» етістігін осы шақта жіктеу.
1–2-қатарға ортақ тапсырмалар
- Мәтіннен етістіктерді теріп жазу.
- «Қант», «дәм» сөздерін септеу.
- «Болу» етістігін келер шақта жіктеу.
IV. Жаттығулар жұмысы
4-тапсырма бойынша ойын ұйымдастырылады.
Ойын: «Менің әртістік қабілетім»
- Берілген мәтін рөлдерге бөлініп оқылады.
- Мәтінге ат қойылады.
- Қай топтың ұсынған атауы ұнамды болса, сол атау дәптерге жазылады.
V. Қорытынды
Сабақ 5-тапсырмадағы мақал-мәтелдердің мағынасын түсіну және талдау арқылы қорытындыланады. Әр қатардан бір оқушы кезекпен оқып, мағынасын түсіндіреді.
Талданатын мақал-мәтелдер
- Ауруға ем, сауға қуат — дәрі қымыз.
- Нан бар жерде жан бар.
- Дәнді шашпа, нанды баспа.
- Жерде жатқан бидай дәнін көрсең, түйенің үстінен еңкей де, теріп ал.
Қосымша сұрақ: Тағы қандай тағам туралы мақал-мәтелдер білесіңдер?
VI. Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
- «Наурызкөже» мәтінін түсініп оқу.
- Мақал-мәтелдерді жаттау.
Бағалау
Оқушылардың сабаққа қатысу белсенділігі, мәтінмен жұмыс кезіндегі дәлдігі, грамматикалық тапсырмаларды орындауы және сөйлеу мәдениеті бойынша бағаланады.