Африканың ауыл шаруашылығына қолайлы табиғат зонасы
Африка материгін қайталау сабағы
Бұл материал Африка материгі бойынша өткен тақырыптарды жүйелеуге арналған қайталау сабағының құрылымын ұсынады. Мақсат — оқушылардың білімін жинақтап, негізгі ұғымдарды нақтылау және картамен жұмыс дағдыларын бекіту.
Сабақтың типі
Қайталау сабағы
Әдіс-тәсілдер
Интерактивті жұмыс, сыни тұрғыдан ойлау
Пәнаралық байланыс
Әдебиет, тарих
Көрнекіліктер
- Африканың физикалық картасы
- Интерактивті тақта
- Электронды оқулық, слайд
- Ватман, маркер
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Африка материгі туралы алған білімді жинақтау және өткен сабақтағы білімді жүйелеу.
Дамытушылық
Ойлау, зейін және танымдық қабілеттерді дамыту; карта мен дереккөздер арқылы талдау жасауға үйрету.
Тәрбиелік
Табиғат құбылыстарын танып-білуге қызығушылық қалыптастыру және қоршаған ортаны қорғауға тәрбиелеу.
Сабақтың жоспары
- I Ұйымдастыру
- II Қызығушылықты ояту
- III Материкке шолу
- IV Бекіту
- V Қорытындылау, бағалау, кері байланыс
- VI Үй тапсырмасы
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың көңіл күйін сабаққа аудару, жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру.
II. Қызығушылықты ояту
Сабақтың мақсатымен таныстыру, алдағы тапсырмаларға бағыт беру.
Бекіту тапсырмалары
Төмендегі тапсырмалар картамен жұмыс, сәйкестендіру, кесте толтыру және талдау дағдыларын бекітуге бағытталған.
1-тапсырма: Табиғат зоналары картасымен жұмыс
Африканың табиғат зоналары картасын пайдаланып, сұрақтарға жауап беріңіз:
- 1.Конго өзені алабы орналасқан климаттық белдеу.
- 2.Секретарь құсы тіршілік ететін табиғат зонасы.
- 3.Африкада жауын-шашын ең көп түсетін аймақ.
- 4.Ауыл шаруашылығына қолайлы табиғат зонасы.
2-тапсырма: Картамен кестені толықтыру
Картамен жұмыс істей отырып, төмендегі нысандар мен пайдалы қазбаларға қатысты мәліметтерді кесте түрінде толықтырыңыз.
| Нысан/аймақ | Пайдалы қазбалар (нұсқа) |
|---|---|
| Килиманджаро | Мұнай, газ, тұз (карта бойынша нақтылаңыз) |
| Айдаһар тауы | Мұнай, газ, тұз (карта бойынша нақтылаңыз) |
| Оңтүстік және Орталық Африка белдеулері | Көмір, платина, алтын, алмаз |
| Солтүстік-Батыс Африка | Фосфорит |
| Атлас таулары маңы | Карта бойынша анықтаңыз |
3-тапсырма: Жер бедері бойынша тұжырымдарды тексеру
Төмендегі тұжырымдардың дұрыстығын анықтаңыз (дұрыс/қате) және дәлелдеңіз:
- Африканың жер бедерінде таулы қыраттар басым.
- Африканың жер бедерінде ойпаттар басым.
- Африканың көп бөлігі ежелгі платформаларда орналасқан.
- Африканың ең биік нүктесі — Камерун жанартауы.
- Африканың ең төмен нүктесі — Ассаль көлі.
- Атлас таулары Африканың оңтүстігінде орналасқан.
- Атлас таулары литосфералық плиталардың шекарасына жақын аймақта орналасқан.
4-тапсырма: Жер бедері, тектоника және шөлдер
Сұрақ: Материктің жер бедерінде таулы үстірттер неге басым? Олар қандай тектоникалық құрылымдарға сәйкес келеді?
Тапсырма: Африка шөлдерінің атауын және орналасуын анықтаңыз. Төмендегі үлгі кестені толтырыңыз.
| Атауы | Түрі (тасты/сазды/құмды) | Орналасқан жері | Шамамен ауданы (км²) |
|---|---|---|---|
| — | Тасты, сазды, құмды | — | 7 000 000 |
| — | Құмды, тасты | — | 2 000 000 |
| — | Құмды, тасты | — | 1 000 000 |
| — | Құмды | — | 550 000 |
| — | Құмды, тасты | — | 200 000 |
Ескерту: Атауы мен орналасқан жерін физикалық карта және табиғат зоналары картасы арқылы нақтылаңыз.
5-тапсырма: Климаттық белдеулерді анықтау
Берілген сипаттамалардың қай климаттық белдеуге сәйкес келетінін анықтаңыз: экваторлық, субэкваторлық, тропиктік, субтропиктік.
- 1.20° с.е. аралығы мен 20° о.е. аралығында жолақты орын алады.
- 2.Тропиктік ендіктерде орналасқан.
- 3.Гвинея шығанағы жағалауларын және Конго өзені алабын қамтиды.
- 4.Материктің ең солтүстігі мен ең оңтүстігінде орналасқан.
- 5.Жылдың бір мезгілі ғана айқын: жаз.
- 6.Ауа райы жыл бойы ыстық әрі құрғақ.
- 7.Жазы ыстық әрі құрғақ, қысы жылы әрі ылғалды.
- 8.Екі мезгіл айқын байқалады: құрғақ және ылғалды.
- 9.Жыл бойы үстем желдер әсер етеді.
- 10.Күннің екінші жартысында жиі күшті нөсер жауады.
- 11.Жыл бойы жауын-шашын аз түседі.
- 12.Жауын-шашын негізінен жаз мезгілінде түседі.
6-тапсырма: Сәйкестендіру (сарқырамалар мен өзендер)
Сарқырамалар
- Тугела→
- Ауграбис→
- Виктория→
- Каламбо→
Өзендер (нұсқалар)
- Замбези өзені
- Оранжевая (Оранж) өзені
- Каламбо өзені
- Тугела өзені
Өзендердің ұзындығы (қосымша бекіту)
| Өзен | Ұзындығы |
|---|---|
| Ніл (Кагера) | 4370 км |
| Конго (Заир) | 4160 км |
| Нигер | 6671 км |
| Замбези | 1800 км |
| Оранжевая (Оранж) | 2660 км |
| Окаванго (Кубанго) | 1600 км |
| Вольта | 1400 км |
| Сенегал | 1430 км |
| Шари | 1600 км |
| Руфиджи | 1400 км |
Ескерту: Кей деректер әр дереккөзде әртүрлі берілуі мүмкін; пайдаланған оқулық/карта нұсқасын көрсетіңіз.
7-тапсырма: Көлдердің көлемі мен тереңдігін анықтау
Картаны және атласты пайдаланып, көлдердің көлемін (км²) анықтаңыз. Тереңдік мәндері берілген (кейбірі).
| Атауы | Көлемі (км²) | Тереңдігі (м) |
|---|---|---|
| Виктория | — | 80 |
| Танганьика | — | 1435 |
| Ньяса (Малави) | — | 706 |
| Чад | — | 12 |
| Тана | — | 70 |
| Киву | — | 496 |