Қазақша рефераттар

Көкенай кім

Сабақ тақырыбы

«Қалқаман – Мамыр» поэмасының көркемдік идеясы

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Әдебиет теориясы бойынша білімді жетілдіру; оқушыларды өздігінен жұмыс істеуге, ізденуге бағыттау.

Тәрбиелік

Адамгершілікке, бауырмалдыққа тәрбиелеу.

Дамытушылық

Ой тастай отырып, ғылыми негізде ізденушілікті дамыту; талдау мен пікір айту дағдыларын қалыптастыру.

Сабақ форматы мен ұстанымы

Сабақ түрі

Аралас сабақ.

Сабақ девизі

«Ғылымсыз адам – айуан,
Не қылсаң да ғылым біл»

Технология

Қ. О. Бітібаева технологиясы бойынша: дамыта оқыту, проблемалық оқыту, даралап және саралап оқыту.

Әдістер

  • Сұрақ-жауап, мәнерлеп оқу, мазмұндау
  • Талдау, іздендіру, ой тастау, пікірталас

Көрнекіліктер мен құрал-жабдықтар

  • Оқулық, көркем әдебиет, тірек кесте, қосымша мәліметтер
  • Слайдтар, портрет, сызба, кестелер, үнтаспа

Пәнаралық байланыс

Әдебиет теориясы

Кейіпкер табиғаты мен көркем бейне туралы ұғымдарды бекіту.

Тарих

XVIII ғасыр оқиғалары: «Ақтабан шұбырынды» кезеңі, қазақтардың қоныс аударуы, қоғамдық ахуал.

Қосымша оқылым

  • «Сөз жазып, сөз өлшемек»
  • «Өмір өлеңдері»

Сабақ барысы

  1. I. Ұйымдастыру кезеңі

    Сабаққа назар аударту, жұмыс ырғағын қалыптастыру.

  2. II. Үй тапсырмасын тексеру

    Үй тапсырмасын сұрау және қорытындылау.

  3. III. Жаңа білім беру кезеңі

    Жетекші сұрақтар

    • Адалдық пен адал махаббат ұғымдарын қалай түсінеміз?
    • «Қалқаман – Мамыр» поэмасының негізгі идеясы қандай?

    Авторды тану

    Шәкәрім туралы оқушы білімін саралау, тірек-сызбаны толтыру.

    Шәкәрім кім? (оқушы жауаптары негізінде жинақтау)

    Мәтінмен жұмыс

    Поэма мазмұнын әңгімелете отырып, сөздік жұмысын жүргізу.

    еркек-шора бастаңғы халал асық оғат шаһит болу

    Тарихи контекст

    Поэмада суреттелетін кезеңде қазақ тарихында қандай оқиғалар болды? Оқиғаның қоғамдық-әлеуметтік негізін анықтау.

    Сараланған тапсырмалар

    Үлгерімі төмен оқушыларға

    • Өлең құрылысына талдау жасау.
    • Шығарманың тақырыбы мен идеясын ашып көрсету.
    • Екі тармақты жай сөйлем түрлеріне талдау.

    Қабілетті оқушыларға

    • Шығармадан образды, айшықты сөздерді табу.
    • Туындының тілі мен көркемдік ерекшелігін талдау.
    • Екі тармақты сөйлем мүшелеріне талдау жасау.
    • Композициялық талдау жасау.

    Композициялық талдау

    I. Пролог (алғысөз)

    Тобықты руының таралуы, Сыр бойында болуы.

    II. Экспозиция (сюжеттің басталуы)

    Қалқаман мен Мамырдың бір-біріне ғашық болуы.

    III. Сюжеттік байланыс

    Оқиғаларды бір арнаға тоғыстыратын себеп-салдарлық желі.

    IV. Оқиғаның дамуы

    • Мамырдың бастаңғы жасауы.
    • Мамырдың Қалқаманды оңаша шақыруы.
    • Қалқаманның Мамырды алып қашуы.

    V. Шиеленіс

    Мамырдың өлімі.

    VI. Кульминация (шарықтау шегі)

    Трагедиялық түйіннің ең жоғары нүктесін анықтау.

    VII. Шешім

    • Көкенай шарты.
    • Қалқаманды оққа байлау.
    • Қалқаманның елден кетуі.

    VIII. Эпилог

    Оқиғадан кейінгі жағдайды түйіндеу.

    Эмоциялық-эстетикалық әсер

    Шәкәрімнің әнін орындау немесе үнтаспадан тыңдау арқылы туындының көңіл күйін тереңдету.

    Проблемалық сұрақтар және пікірталас

    • Әнет баба неліктен Көкенайдың шешімімен санасты?
    • Көкенай кім? (Мәмбетейдің бастаушысы, батыр, мінезі қатал адам.)
    • Әнет баба неліктен Қалқаманды оққа байлатты? (Екі жақ келісімге келмегендіктен.)
    • Қалқаман мен Мамыр туыс болса да қосылуы дұрыс па, әлде бұрыс па? Неге?

  4. IV. Бекіту кезеңі (шағын тест)

    1) «Қалқаман – Мамыр» оқиғасы қай жылы болған?

    • а) 1726
    • ә) 1725
    • б) 1722
    • в) 1727

    2) Қалқаман мінген ат:

    • а) Арда күрең
    • ә) Қара тұлпар
    • б) Тайбурыл
    • в) Ақ сұңқар

    3) Поэманың аяқ жағы кімге арналған?

    • а) Көкенайға
    • ә) Мамырға
    • б) Қалқаман ұрпағына
    • в) Әнет бабаға

    4) Поэмадағы оқиғаның шарықтау шегі:

    • а) Мамырдың өлімі
    • ә) Көкенай шарты
    • б) Бастаңғы жасау
    • в) Қалқаманның елден кетуі

  5. V. Қорытындылау

    • Шығармадағы оқиға мен салт-дәстүрді бүгінгі күнмен салыстыру.
    • Поэманың негізгі идеясын жинақтап, түйін жасау.

  6. VI. Үй тапсырмасы

    • «Қалқаман – Мамыр» фильмін көріп, поэма желісімен салыстыра зерттеу.
    • Үзінді жаттау.