Плакатқа жазылған кестенің көбейтіндісін ауызша есептеу
Тәуелсіз ел тірегі — білімді ұрпақ
Сабақтың мақсаттары мен күтілетін нәтиже
Оқу мақсаты
4-ке көбейту және бөлу тәсілдерімен танысу, есте сақтаудың тиімді жолдарын табу.
Дамытушылық
Логикалық ойлауды, салыстыруды, зейінді, белсенділікті арттыру; ауызша және жазбаша есептеу дағдысын дамыту.
Тәрбиелік мәні
Топта бірлесе жұмыс істеуге, өз бетінше әрекет етуге, татулық пен тапқырлыққа тәрбиелеу.
І. Ұйымдастыру кезеңі
Психологиялық дайындық: мақсатымыз — білім алу, міндетіміз — еңбек ету. Бірігіп жұмыс жасасақ, нәтижеге жетеміз. Сабақты жақсы көңіл-күймен бастаймыз.
Сабақ ұраны
«Тәуелсіз ел тірегі — білімді ұрпақ».
Тәуелсіздіктің символдарының бірі ретінде «Қазақ елі» монументімен танысу — сабақтың мазмұнын өмірмен байланыстыруға мүмкіндік береді.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру (ауызша)
1-топ
- 7×2, 6×3, 3×2
- 9×3, 5×2, 4×2
2-топ
- 2×2, 3×4, 9×2
- 5×3, 6×2, 4×3
3-топ
- 10÷2, 18÷9, 15÷3
- 12÷2, 14÷2, 15÷3
Логикалық тапсырмалар
Торда үш қоян бар еді. Үш оқушы бір-бірден қоян алды. Сонда торда әлі де бір қоян қалды. Бұл қалай?
Жауабы
Оқушылардың бірі қоянды торымен бірге алды.
Тауық екі аяғымен тұрғанда 3 кг тартады. Бір аяғымен тұрғанда неше кг тартады?
Жауабы
3 кг.
Бес бұтақта қайыңда, бұтақ сайын бес алма. Біреуін бер Сайынға, сонда қалды неше алма?
Жауабы
Қайыңда алма өспейді.
ІІІ. Жаңа сабақ: проблемалық іздену
1-тапсырма: қайталанатын қосындыны көбейтумен алмастыру
1-топ
4+4+4+4=16
4×4=16
2-топ
3+3+3+3=12
3×4=12
3-топ
2+2+2+2=8
2×4=8
Қорытынды: 4-ке көбейту — бір санды төрт рет қосу.
2-тапсырма: бөлуді мағына арқылы түсіндіру
1-топ
16 дәптерді 4 бала тең бөліссе:
16÷4=4
2-топ
12 қарындашты 3 бала тең бөліссе:
12÷3=4
3-топ
8 кәмпитті 2 бала тең бөліссе:
8÷2=4
Барлығында жауап 4 шықты. Бүгінгі тақырып: 4-ке көбейту және бөлу.
Проблемалық сұрақ
Көбейту кестесін не үшін қолданамыз?
Көп таңбалы сандарды тез есептеу үшін және есептеуді жеңілдету үшін.
4 санына қатысты қандай ұғымдарды білеміз?
- Дүниенің 4 бұрышы: оңтүстік, солтүстік, шығыс, батыс.
- 4 мезгіл, 4 түлік.
4-ке көбейту кестесін құру және есте сақтау
Тәсіл 1: қосынды арқылы
4×4 = 4+4+4+4 = 16
Тәсіл 2: белгілі көбейтіндіге сүйену
5×4 = 5×3 + 5 = 20
Есте сақтау тәсілі: әрбір келесі көбейтінді алдыңғысынан 4-ке артып отырады: 16, 20, 24, 28, 32, 36, 40...
Кері амал: бөлу
Көбейтінді арқылы бөлу кестесін құрамыз:
16÷4=4, 20÷4=5, 24÷4=6, ...
IV. Жаңа білімді меңгеруді тексеру
1-тапсырма: 4-тің көбейту кестесіне кіретін сандарды табу
1-топ
15, 16, 74, 36, 86, 18
Дәлел
4×4=16, 9×4=36
2-топ
21, 17, 24, 41, 32, 27
Дәлел
6×4=24, 8×4=32
3-топ
14, 20, 37, 41, 28, 92
Дәлел
5×4=20, 7×4=28
2-тапсырма (ортақ): соңғы цифрлар туралы қорытынды
4-ке көбейткенде нәтижелердің соңғы цифры қандай болуы мүмкін? Мысалдармен дәлелдейміз.
Мысалдар
4×4=16
9×4=36
5×4=20
8×4=32
6×4=24
7×4=28
Қорытынды
4-ке көбейткенде нәтиженің соңғы цифры көбіне 0, 2, 4, 6, 8 болып аяқталады (жұп сандар).
Осы кезең — «Қазақ елі» монументінің тұғырын тұрғызу идеясына ұласады: тұғырда дүниенің төрт бұрышына қаратылған 4 барельеф орналасқан.
№2 есеп: салыстыру және талдау
а) Олимпиада туралы есеп
8 сыныптың әрқайсысынан 4 оқушы қатысты. 1-турдан кейін 15 оқушы шығып қалды. Қанша оқушы жалғастырды?
1) 8×4=32
2) 32−15=17
Жауабы: 17 оқушы.
ә) Оқушыларды бөлмеге орналастыру
16 оқушыны 4-тен тең бөліп орналастырғанда, неше бөлме керек?
16÷4=4
Жауабы: 4 бөлме.
Салыстыру
Ұқсастығы
Екеуі де оқушылар туралы және 4 санына қатысты амалдар қолданылады (көбейту/бөлу).
Айырмашылығы
Бірінші есеп екі амалмен, екінші есеп бір амалмен шығарылады; сұрағы мен сан мәндері әртүрлі.
V. Сергіту сәті
1, 2, 3 — біз есепке сақпыз күш.
Артық десе — қосамыз, кем десе — аламыз.
Есе артық десе — көбейтеміз, есе кем десе — бөлеміз.
Мұны әрдайым еске сақтайық.
Қосымша тапсырмалар және бекіту
Фигуралар ойыны (логикалық тапсырма)
Әр топқа фигуралар арқылы берілген жеке тапсырмалар ұсынылады. Мақсат — заңдылықты тауып, шешімді дәлелдеу.
№3. Ауызша есептеулер
1-топ
24÷4=?
24÷6=?
6×3=?
2-топ
4×6=?
20÷5=?
20÷4=?
3-топ
4×5=?
5×4=?
Ортақ сұрақ: 4-ке көбейту кестесіндегі қай теңдіктерді қолдандық? 6×4, 5×4.
№4. Өзіндік жұмыс
Өрнектер
4+4=8
4−4=0
4×4=16
4÷4=1
Қорытынды
Қосынды айырмадан, ал көбейтінді бөліндіден үлкен болады.
№5. Өрнек құру арқылы білімді тексеру
«Есеп қиын» деп тоқтамай, ойлануға дағдыланайық: берілген үлгі бойынша өрнектер құрып, нәтижені дәлелдеңдер.
Қорытындылау: 9×4 өрнегін пайдаланып 4 өрнек құрастырамыз. Бұл кезең «мұнараны орнату» идеясымен байланысады.
№6. Өзіндік жұмыс (жылдамдық пен дәлдік)
Есептеу
6−2=4 (см)
6÷2=3 (см)
Қорытынды
Бірі айырма арқылы, бірі қатынас арқылы салыстыруды көрсетеді: «3 есе ұзын».
Қорытынды және рефлексия
Бүгін не үйрендік?
4-ке көбейту және бөлуді, олардың өзара байланысын және кестені есте сақтау тәсілдерін.
Не туралы білдік?
«Қазақ елі» монументі арқылы тәуелсіздік, білім және болашақ байланысын.
Топтық жұмыс бағасы
Бірлескен жұмыс, дәлелдеу және жылдам есептеу дағдылары бағаланады.
«Қазақ елі» монументі туралы қысқаша мәлімет
Монумент тұғыры төрт бөліктен тұрады:
- Тұңғыш Президент
- Қаһармандық
- Жасампаздық
- Болашақ
Мұнараның биіктігі 91 метр — бұл 1991 жылғы тәуелсіздікпен байланысты. Төбесінде көк аспанға қанат қаққан Самұрық құс Қазақстанның дамуы мен гүлденуін бейнелейді.
Самұрық құстың биіктігі 3,3 метр. Төменгі бөлігінде ою-өрнекпен безендірілген 4 қалқан қорғанышымыздың қуатын айқындайды.
Бүгінгі жұмыстарың арқылы тәуелсіз еліміздің тірегі — білімді ұрпақ екендеріңді көрсеттіңдер.