Ақпаратты компьютерде сақтау
Сабақтың тақырыбы
Компьютер деген не? Бағдарламалық жабдықтар. Ақпаратты компьютерде сақтау.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Оқушыларды информатика пәнімен, негізгі ақпараттық процестермен, компьютер өңдейтін ақпарат түрлерімен таныстыру. «Бағдарлама» және «бағдарламалық жабдықтама» ұғымдарын түсіндіру.
Тәрбиелілік
Ұқыптылыққа, ыждағаттылыққа, тиянақтылыққа баулу және жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру.
Дамытушылық
Ойлау қабілетін дамыту, логикалық және абстрактілі ойлауды жетілдіру, шығармашылыққа бағыттау.
Сабақтың түрі
Аралас сабақ.
Көрнекі құралдар
- Интерактивті тақта
- ActivStudio бағдарламасы
- Activote тестілеуші құрылғысы
- Оқулық, компьютер, тапсырмалар
Сабақтың өту барысы
- 1 Оқушыларды ұйымдастыру.
- 2 Үйге берілген тапсырманы тексеру.
- 3 Жаңа сабаққа дайындық кезеңі.
- 4 Жаңа тақырыпты түсіндіру.
- 5 Сабақты бекіту.
- 6 Үй тапсырмасын беру.
Үй тапсырмасын тексеру
Үй тапсырмасы кроссворд шешу арқылы тексеріледі. Сонымен қатар ActivStudio-да дайындалған тест қолданылады: оқушылар Activote тестілеуші құрылғысы арқылы жауап береді, нәтижелер автоматты түрде экранда көрсетіліп, бағалау парағына енгізіледі.
Ребус
Оқушыларға ребус ұсынылады. Ребустың жауабы: «компьютер».
Жаңа сабаққа дайындық
Бүгінгі сабақта компьютер дегеніміз не және оның қандай құрылғылардан тұратыны туралы мағлұмат аламыз.
Негізгі ұғымдар
Ақпарат және ақпараттық процестер
Ақпарат өзінен-өзі пайда болмайды. Ол іздестіру, жинау, сақтау, жеткізу, өңдеу және пайдалану барысында, яғни ақпараттық процестер кезінде айқындалады.
Ақпараттық процестерді зерттейтін ғылым информатика деп аталады. Ал ақпараттық процесті жүзеге асыратын негізгі құрылғы — компьютер.
Ақпаратты автоматты өңдеу
Ақпаратты автоматты түрде өңдеу — адамның тікелей қатысуынсыз орындалатын өңдеу. Бұл кезде компьютер алдын ала берілген бағдарлама бойынша бастапқы мәліметтерді енгізуден бастап нәтижені алғанға дейін өңдеуді орындайды.
Кіріс мәліметтердің түрлері
Мәтіндік ақпарат
- Оқулықтағы мәтін
- Дәптердегі шығарма
- Ауа райы болжамы
- Радио арқылы хабар
Сандық ақпарат
- Көбейту кестесі
- Арифметикалық мысалдар
- Ойындардағы есеп (мысалы, хоккейдегі есеп)
Графикалық ақпарат
- Суреттер
- Схемалар
- Сызбалар
- Фотосуреттер
Дыбыстық және бейне ақпарат
- Дыбыстар, музыка, сөз
- Түрлі түсті графика
- Дыбыспен бірге фильмдер
- Екі және үш өлшемді жылжымалы объектілер
Компьютердің аппараттық құралдары
- Екілік түрде ұсынылған мәліметтерді компьютер жадына енгізуге арналған енгізу құрылғылары.
- Ішкі және сыртқы болып бөлінетін, деректер мен бағдарламаларды сақтайтын компьютерлік жад.
- Мәліметтерді өңдеу процесін басқаратын процессор.
- Өңдеу нәтижелерін ұсынатын шығару құрылғылары.
- Құрылғылар арасында ақпарат жеткізуді қамтамасыз ететін ақпараттық кең арна (шиналар/байланыс арналары).
Тапсырмалар
1-тапсырма
Ақпараттық процестер орындалған кезде адамның кейбір мүшелері мен компьютер құрылғыларының қызметін салыстырыңдар. Кестеге бір-біріне сәйкес келетін адам мүшелері мен компьютер құрылғыларының атауларын жазыңдар.
2-тапсырма
Жеті жапырақты гүлдің әр жапырағында компьютерге қатысты анықтама берілген. Егер анықтама дұрыс болса — жапырақты бояңдар. Кейбір анықтамалар басқа заттарға да қолданылуы мүмкін. Төмендегі заттарды өздеріне сәйкес анықтамаларға орналастырыңдар.
1) Пернетақтасы мен экраны бар электрондық аспап
Мысалдар: калькулятор, қашықтан басқарылатын теледидар, ұялы телефон, электрондық сағат, пейджер.
2) Берілген жоспар бойынша жұмыс істейтін механизм
Мысалдар: электрондық сағат, пейджер, кодты құлып, ойын қосымшасы, автоматты кір жуу машинасы.
3) Есептеуді жеңілдететін құрылғы
Мысалдар: калькулятор, есепшот.
4) Басқа аспаптарды басқара алатын аспап
Мысалдар: кодты құлып, ойын қосымшасы.
5) Ақпаратты сақтайтын және автоматты түрде өңдей алатын машина
Осы анықтамаға сәйкес келетін негізгі ұғым: компьютер.
6) Мәтінді енгізетін және қағазға басып шығаратын құрылғы
Мысалдар: басу машинасы, телеграф аппараты.
7) Ақпаратты сақтауға қабілетті құрылғы
Мысалдар: кітап, пейджер, кодты құлып.
Бағдарламалық құралдар (бағдарламалық жасақтама)
Бағдарламалық құралдар — әр түрлі мақсаттарға арналған бағдарламалар жиынтығы. Компьютердің бағдарламалық құралдарын бағдарламалық жасақтама деп те атайды.
Жүйелік
Компьютердің барлық құрылғыларының жұмысын және мәліметтерді өңдеу үдерісін басқарады.
Қолданбалы
Пайдаланушының нақты міндеттерін шешуге, мәліметтерді өңдеуге арналған бағдарламалар.
Бағдарламалау жүйелері
Жаңа бағдарламаларды құрастыруға, өңдеуге және сынақтан өткізуге арналған құралдар.
Операциялық жүйе (ОЖ)
Жүйелік бағдарламалардың ішінде ең негізгісі — операциялық жүйе (ОЖ). ОЖ — компьютердегі мәліметтерді өңдеу жұмысын ұйымдастыратын бағдарламалар жүйесі.
- Компьютердің барлық құрылғыларын басқарады.
- Құрылғылар арасында және компьютер мен адам арасында мәлімет алмасуды қамтамасыз етеді.
- Әртүрлі типтегі компьютерлер мен қосымша құрылғыларға бейімдеп баптауға мүмкіндік береді.
Мысалдар және тарихи шолу
Бұрын мектеп және үй компьютерлерінде көбіне MS-DOS қолданылған. Қазіргі кезде кең тараған жүйелердің қатарында Windows 95, Windows 98, Windows NT бар. Бұл жүйелердің және көптеген маңызды қолданбалы бағдарламалардың негізгі әзірлеушілерінің бірі — Microsoft компаниясы.
Неге бұл маңызды?
Компьютермен жұмыс істеу көбіне операциялық жүйемен жұмыс істеуді білдіреді. Сондықтан компьютер мен адамның өзара әрекеттесу тәсілі неғұрлым қарапайым, түсінікті және ыңғайлы болғаны маңызды.