Сабақтың түрі. Тұйық етістік туралы кең көлемде мағлұмат беріп, кейбір ерекшеліктерін түсіндіру
Қысқа мерзімді жоспар: Қазақ әдебиеті (8-сынып, орыс тілді мектеп)
Сабақтың тақырыбы: Тұйық етістік (слайд арқылы). Сілтеме: орыс тілінде білім беретін мектептің 8-сыныбына арналған қазақ тілі оқулығы.
Сабақтың мақсаты
Оқушыларды етістіктің түрлерін ажырата білуге үйрету және тұйық етістіктің жасалу жолын меңгерту.
Білімділік
Тұйық етістік туралы кең көлемде мәлімет беру, негізгі ерекшеліктерін түсіндіру.
Тәрбиелік
Әр халықтың ұлттық ойындары арқылы оқушылардың бойына құрмет, туған жерге сүйіспеншілік, ізеттілік қасиеттерін сіңіру. Сауатты әрі көркем жазуға баулу, тілге деген құрметін арттыру.
Дамытушылық
Әртүрлі әдістер мен тапсырмалар арқылы тілдік білімін, есте сақтауын, логикалық ойлауын дамыту. Сөздік қорын жүйелі түрде кеңейтіп, сыни тұрғыдан ойлауға үйрету.
Күтілетін нәтиже
- Етістіктің түрлерін ажырата білу.
- Тұйық етістіктің -у жұрнағы арқылы жасалатынын түсіну.
- Топтық және диалогтік жұмыс арқылы білім алмасу: тыңдау мен сөйлеу мәдениетіне назар аудару, дарынды оқушыны үлгі ету, ұлттық құндылықтарды сақтау және қадірлеу, ұлттар достығы мен тұтастығын құрметтеу. Сыни көзқарасын білдіру арқылы сөздік қорын молайтып, өздігінен ізденуге және жобаны қорғауға дағдылану.
Қолданылатын әдістер
Сабақта сын тұрғысынан ойлау стратегиялары жүйелі қолданылады: қызығушылықты ояту, мағынаны ашу, ойтолғаныс. Сонымен қатар жоба қорғау технологиясы, семантикалық карта, Блум таксономиясы, кубизм, АКТ мүмкіндіктері, білім беру үшін және оқуды бағалау тәсілдері бойынша жиынтық бағалау енгізіледі.
Сабақтың барысы: кіріспе
Сабақ басында «Адай» күйі орындалып тұрады.
Мұғалімнің кіріспе сөзі
- Қазақ хандығының 550 жылдығы
- Ұлы Жеңістің 70 жылдығы
- Ата Заңымыздың 20 жылдығы
- Қазақстан халықтары Ассамблеясының 20 жылдығы
Топқа бөлу: ұлттық ойын арқылы
Қазақстанда 140 ұлттың, 30 конфессияның өкілдері тұрады. Әр ұлттың өз тілі, салт-дәстүрі, ұлттық ойындары мен киім үлгілері бар. Бүгінгі сабақта бірнеше ұлттың ұлттық ойындары туралы қысқаша мәлімет беріледі.
Асық ойындарының мәдени контексті
Қазақ халқы көшпелі өмір салтын ұстанғандықтан, малды киелі деп бағалаған. Тұрмыста да, ойында да мал сүйегін пайдаланған: мысалы, шүмек, ұршықбас сияқты бұйымдар жасаған. Осы мәдениетте асық ойындарының орны ерекше.
Асық ойындарының түрлері: Ханталапай, Хан атпақ, «Хан жақсы ма?», «Ханды қара басты», «Хан мен уәзір», Үйірмекіл, Сасыр, Атпақыл, Қақпақыл, Үштабан, Омпы, Алтыатар, Шықетер, Тисінқабат, Табан, Төрт асық, Бес асық және т.б.
Практикалық әрекет
- Сынып оқушылары «Ханталапай» ойыны арқылы үш топқа бөлінеді.
- Сабаққа қатыспаған оқушылар белгіленеді.
Негізгі бөлім: ой қозғау
Мен бүгін сабаққа кешікпей келдім. (Сабаққа кешікпей келу керек.)
Маржан жақсы билейді. (Аружан билеуді жақсы көреді.)
Ы. Алтынсарин балаларға арнап мектептер ашты. (Ы. Алтынсарин балаларды оқуға шақырды.)
Талқылауға сұрақтар
- Бұл сөйлемдердің айырмашылығы неде?
- Белгіленген сөздер нені білдіреді деп ойлайсыңдар?
Осы сұрақтар арқылы сыни тұрғыдан ойлау жүргізіліп, тақырыпқа кіріспе жасалады: бүгін біз етістіктің ерекше түрі — тұйық етістік туралы білімімізді кеңейтеміз.
Түсіну: тұйық етістік
Анықтама (қазақша)
Тұйық етістік — шақпен де, жақпен де байланыспай, қимылдың атауын ғана білдіретін етістіктің түрі. Ол көбіне -у жұрнағы арқылы жасалады.
Параллель түсіндіру (орысша)
Неопределенная форма глагола — начальная форма (инфинитив). Она не показывает ни времени, ни числа, ни лица, ни рода. Глаголы в инфинитиве отвечают на вопросы: что делать? или что сделать? и обычно имеют окончания -ть, -ти или нулевое.
Қорытынды тапсырмаға бағыт
Берілген тапсырмаларды орындау арқылы оқушылар тұйық етістіктің жасалуын және түрлену мүмкіндіктерін тәжірибе жүзінде байқайды.