Осы орайда мектептегі қазақ әдебиеті сабағының алатын орны ерекше
Алматы облысы, Райымбек ауданы
Ақтасты орта мектебі мектепке дейінгі шағын орталығымен коммуналдық мемлекеттік мекемесі
Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі
Бекмұратова Дина Мәлікқызы
Оқушылардың әдебиет сабағына қызығушылығын арттыруда дәстүрлі емес сабақтардың маңызы
Ұлттық білім үлгісінің негізгі бағыты — адамды қоғамның ең басты құндылығы ретінде тану, оның ұлттық дүниетанымын қалыптастыру. Бұл үдеріс оқушының жан дүниесін байытып, шығармашылық еркіндігі мен белсенділігін, кәсіби іскерлігін дамытуға жағдай жасайды.
Қазіргі оқушыға қойылатын талап
- Бәсекеге қабілетті, ой-өрісі кең тұлға болып қалыптасу.
- Адамгершілігі жоғары болып, адамдармен дұрыс қарым-қатынас орната білу.
- Өзгенің пікірін ескеріп, кез келген мәселені шешудің жолын таба алу.
- Жауапкершілігі жоғары, қоғамда өз орны бар іскер азаматқа айналу.
Осы тұрғыда мектептегі қазақ әдебиеті сабағының орны айрықша. Оқушыны көркем мәтінмен ғана емес, өмірмен, өнермен байланыстыра оқыту — пәнге қызығушылықты арттыратын тиімді жол.
Дәстүрлі емес сабақ түрлері не береді?
Әдебиет сабағын концерт, лекция, кездесу, конференция, диспут, дебат, ауызша журнал сияқты дәстүрлі емес форматтарда ұйымдастырудың мәні зор. Мұндай сабақтар оқушының пәнге қызығушылығын арттырып қана қоймай, өзіндік жұмыс жасауына, ізденуіне, ой-өрісін кеңейтуіне және тілін дамытуына ықпал етеді.
Театрландырылған сабақ
Халық ауыз әдебиеті үлгілерін немесе көркем шығармаларды сахналау — мәтінді құр оқудан әлдеқайда әсерлі. Оқушылар сценарий құрып, оқиғаларды көрініс арқылы бейнелегенде, шығарманың мәнін тереңірек түсінеді.
- Рөл таңдау арқылы жауапкершілік пен ынта артады.
- Сөздік қор молайып, сөйлеу мәдениеті қалыптасады.
- Үлгерімі төмен оқушыларды да белсенділікке жетелейді.
Жарыс, дебат, баспасөз конференциясы
Бұл сабақтарда оқушылар жеке және топтық жұмыс арқылы дәлелдеу, тыңдау, пікір айту, шешім қабылдау дағдыларын дамытады. Бір мақсатқа жұмыла әрекет ету өзара түсіністік пен ынтымақтастықты күшейтеді.
- Бәсекелестік күшейіп, оқушының талпынысы артады.
- Ғылыми стильде сөйлеу, дәлел келтіру, өз пікірін қорғау қалыптасады.
- Білім тереңдеп, оны практикада қолдану дағдысы орнығады.
Тәжірибеден мысалдар
Өз тәжірибемде төмендегі шығармаларды өткенде дәстүрлі емес сабақ түрлерін жүйелі қолданамын:
- М. Мақатаев «Аққулар ұйықтағанда» поэмасы — дебат сабағы.
- С. Сейфуллин «Сыр сандық» өлеңі — дебат, пікірталас форматтары.
- А. Құнанбаев «Ескендір» поэмасы — дебат сабағы.
- М. Әуезов «Қараш-қараш оқиғасы» — баспасөз конференциясы, талдау сабақтары.
- Ақын-жазушылардың өмірі мен шығармашылығы — баспасөз конференциясы, ауызша журнал және басқа да форматтар.
Ұстаным
К. Ушинский: «Оқушы білімді өз бетімен меңгергенде ғана оны тиянақты игереді. Ал егер білім алу барысында өздігінен жұмыс істеу қабілеті қалыптаспаса, алған білімі тез ұмытылып, қажет жерде қолданылмай қалады».
Еліміз егемендік алған кезеңнен бастап, білім берудегі жаңашыл бағыттар оқушының өзіндік ізденісін дамытып, заман ағымына сай ойлайтын, шығармашыл әрі зерттеуші тұлға қалыптастыруға қызмет етеді. Дәстүрлі емес сабақтар — осы мақсатқа жеткізетін пәрменді құралдардың бірі.