Қазақша рефераттар

Көшіріп жазу

Сабақ тақырыбы: Қаратпа сөз

Сабақтың мақсаты

  • Оқушылардың қаратпа сөз туралы білімін толықтыруға мүмкіндік жасау.
  • Өз бетімен жұмыс арқылы теориялық ойлауды және сөйлеу мәдениетін дамыту.
  • Ұйымшылдыққа, достыққа, адамгершілікке тәрбиелеу.

Ұйымдастыру

Сабақтың түрі
Аралас сабақ
Әдіс-тәсілдер
Көрнекілік, сұрақ-жауап, талдау, жинақтау, топтау
Көрнекіліктер
Тірек сызбалар, мазмұнды суреттер, ойын құралдары

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Сабаққа даярлық, сыныптың жұмыс ырғағын қалыптастыру.

II. Үй тапсырмасын тексеру

3-жаттығу: мәтінді көшіріп жазу. Қаратпа сөздерді табу және олардың қандай тыныс белгілерімен ажыратылғанын анықтау.

  • Абай Құнанбаев кім болған?
  • Ережемен жұмыс: оқу, талдау, есте сақтау.

III. Өткенді пысықтау

Ой сергіту: «Бұл дұрыс па?»

«Нағашы, ет турап беріңізші!» сөйлемін талдағанда Бауыржан: Нағашы — бастауыш, турап беріңізші — баяндауыш, етті — тұрлаусыз мүше деп көрсеткен.

Сұрақ: ол бастауышты дұрыс тапты ма?

  • Қаратпа сөз сөйлем мүшесі бола алмайды.
  • Оған сұрақ қойылмайды.
  • Тірек сызбамен жұмыс: мысал келтіру, талдау.

IV. Жаңа сабақ

Оқулықпен жұмыс

  • Күн ретін жазу.
  • Көркем жазу.

7-жаттығу

Сөйлемдерді мәнерлеп оқу. Қаратпа сөздерді тауып, тиісті тыныс белгілерін қойып, көшіріп жазу.

1) «Түйе, қайда барасың?» — дейді түлкі. («Балалар фольклоры»)

2) «Кел, балалар, келіңдер. Кереметті көріңдер!» (С. Сейітов)

3) «Жаңа жыл, Жаңа жыл! Не әкелдің сен бізге?» (Х. Ерғалиев)

4) «Құлпыра берші, кең дала! Гүліңді күнде терейін». (Ж. Саин)

5) «Анау тағаны, балам, ала жүр». (Ы. Алтынсарин)

Есте сақта

  • Қаратпа сөз сөйлем мүшесі болмайды, оған сұрақ қойылмайды.
  • Қаратпа сөзді бастауыштан ажырата білу керек.

Білгішбектің ережесін оқу, талдау, есте сақтау.

8-жаттығу (шығармашылық диктант)

Хабарлы сөйлемдерді қаратпа сөзі бар сөйлемдерге айналдырып жазу:

  • «Серік, кітапханадан алған кітаптарыңды өткіз.»
  • «Ән шырқаңдар, балалар!»
  • «Жылқышы, аттарды айдап кет!»
  • «Айдос, үлкен кісіге орын бер!»

9-жаттығу

Мәтінді түсініп оқу. Қаратпа сөздерді алып тастап оқығанда мағына мен әсердің қалай өзгеретінін талқылау. Қаратпа сөзі бар сөйлемдерді көшіріп жазып, астын сызу.

Кәкеннің демалысы кезінде әкесі: «Ертең жолға шығамыз, балам, тағы да тауға шығып кетпе», — деді.
«Қайда барамыз, көке?» — деп Кәкен кәдімгідей көңілденіп, қуанышын жасыра алмай қутыңдап қалды.
«Ауылға барамыз, бабаңа сәлем беріп, батасын алып қайтамыз».
«Баба деген кім ол, көке?»
«Бабаң — әкеңнің атасы, атаңның әкесі». (Әбдібай Табылды)

«Мен не білдім?» — 10-жаттығу

«Ата», «туған өлкем» сөздері бір жағдайда қаратпа сөз, екінші жағдайда бастауыш болатындай етіп сөйлем құрау. Қаратпа сөз екенін дәлелдей білу үшін кестемен жұмыс жүргізу.

Жұмыс түрі: топтық жұмыс.

Ой сергіту: «Естеріңде ме?»

  1. Жамбылдың және І. Жансүгіровтың қай өлеңі назарды аударту үшін адамның атымен (қаратпа сөзбен) басталады?
  2. «Қарағым», «жаным» деген қаратпа сөздер И. Крыловтың қай мысалында кездеседі? Ол сөздер кімнің кімге айтқан сөзі?
  3. Б. Майлиннің «Әйт, шу… ала атым!», «Жау-жау жаңбыр, жау жаңбыр» деген жолдары неге қаратылып айтылған?

«Көршіңмен әңгімелес» — 11-жаттығу

Ертегіден үзіндіні оқу. Қай ертегіден екенін еске түсіру. Қаратпа сөздерді тауып, ертегіні ары қарай жалғастыру.

12-жаттығу (шығармашылық диктант)

Көп нүктенің орнына қаратпа сөздерді қойып, көшіріп жазу:

  • 1) «Әпке, мені көшеден өткізіп жіберші.»
  • 2) «Терезені дұрыстап жапшы, Әсет.»
  • 3) «Иә, балам, оқып жүрсің бе?»
  • 4) «Көке, менің балам бабама кім болады?»

V. Қорытындылау

Толықтыру тесті: өлеңнен қаратпа сөздерді тауып, оларды тыныс белгілерімен дұрыс толықтыру.

Өлең: «Бесік жыры»

Әлди, әлди, ақ бөпем,

Ақ бесікке жат, бөпем.

Жылама, бөпем, жылама,

Жілік шағып берейін,

Байқұтанның құйрығын

Жіпке тағып берейін.

Қуып ойдың жетегі,

Біліп ғылым тетігін,

Ғалым болар ма екенсің?

Еңбек етіп бар елге,

Өнеріңмен әлемге

Мәлім болар ма екенсің?

Көп қиыннан өтерсің,

Мақсатыңа жетерсің.

Ұйықтай қойшы, бөпешім!

(«Бесік жыры» кітабынан)

VI. Үйге тапсырма

Үй тапсырмасы мұғалімнің таңдауы бойынша беріледі (оқулықтағы тиісті жаттығулар, қаратпа сөздерді қатыстырып сөйлем құрау, ережені қайталау).