Жыл мезгілдері арқылы топқа бөлемін Уақыт шеңбері
5-сыныпқа арналған сабақ жоспары
Сабақ тақырыбы: аралас сандарды қосу және азайту
Оқу бағдарламасына сәйкестігі
Оқу мақсаты: 5.1.2.19 — натурал саннан жай бөлшекті азайтуды орындау.
Сабақ мақсаттары
- Аралас сандарды ажыратады.
- Аралас санды бұрыс бөлшекке және керісінше түрлендіреді; бұрыс бөлшекті аралас санға келтіреді.
- Натурал саннан жай бөлшекті азайтады.
Бағалау критерийлері
Бөлшектерді тану
Дұрыс және бұрыс бөлшектерді ажыратады.
Түрлендіру дағдылары
Бұрыс бөлшекті аралас санға, аралас санды бұрыс бөлшекке айналдырады.
Қосу
Натурал санға аралас санды қосуды орындайды.
Азайту
Натурал саннан аралас санды азайтуды орындайды.
Тілдік мақсаттар
Білім алушылар дұрыс және бұрыс бөлшектерді ажыратады (мысалы, 1/3 және 5/7 — дұрыс бөлшек; 7/5, 4/3, 4/4, 9/9 — бұрыс бөлшек). Сондай-ақ ережелерді қолдана отырып, бұрыс бөлшекті аралас санға және аралас санды бұрыс бөлшекке түрлендіруді ауызша түсіндіреді.
Пәнге тән лексика мен терминология
Бөлшек, жай бөлшек, алым, бөлім, бұрыс бөлшек, дұрыс бөлшек, бөлшектің бүтін бөлігі, аралас сан, ортақ бөлім, қосу, азайту.
Диалог пен жазуға арналған тіркестер
- Дұрыс бөлшек дегеніміз …
- Бұрыс бөлшек дегеніміз …
- Аралас сан дегеніміз — …
- Бұл есептегі … — аралас сан, себебі …
- Аралас санды бұрыс бөлшекке айналдыру үшін …
- Бұрыс бөлшекті аралас санға айналдыру үшін …
- Натурал саннан дұрыс бөлшекті азайту үшін …
- Натурал саннан аралас санды азайту үшін …
Құндылықтарды дарыту
Бір-бірінің ойларын бағалау, жауапкершілікті сезіну, өзара сыйластық және командада жұмыс істеу. Бұл құндылықтар жұптық және топтық жұмыстар арқылы жүзеге асырылады.
Пәнаралық байланыстар және АКТ
Пәнаралық байланыс
Информатика және физика (мәтінді есептерді шығаруда).
АКТ қолдану дағдылары
Интербелсенді тақтамен жұмыс.
Осыған дейін меңгерілген білім
- Жай бөлшектер мен аралас сандар туралы түсінік.
- Дұрыс және бұрыс бөлшек ұғымдарын білу.
- Натурал сандарды көбейту және бөлу дағдылары.
- Бөлшектерді қысқарта алу және ортақ бөлімге келтіру.
- Аралас санды бұрыс бөлшек түрінде және керісінше жаза алу.
- Натурал санды бұрыс бөлшек түрінде жаза алу.
Сабақтың басы (5 минут)
- 1 Білім алушылармен амандасу, қатысымды түгендеу.
- 2 Үй тапсырмасын тексеру: мұғалім интербелсенді тақтада есептердің шығару жолы мен жауаптарын көрсетеді, білім алушылар өз шешімдерін жауаптармен салыстырып, өзін-өзі бағалайды.
- 3 Сабақ мақсаты мен күтілетін нәтижелерді жариялау.
- 4 Өтілген материалды еске түсіру: «Сүзгі» әдісі. Интербелсенді тақтада дұрыс және бұрыс бөлшектер беріледі; «сүзгіден» тек дұрыс бөлшектер өтеді.
Жаңа білімді меңгеру
Білім алушылардың жақын арадағы даму аймағын анықтау үшін жұмыс топтық форматта ұйымдастырылады. Оқушылар жыл мезгілдері бойынша топтарға бөлінеді.
«Уақыт шеңбері» тапсырмасы
Топтарға «сүзгіден өтпей қалған» бұрыс бөлшектер мен аралас сандар беріледі. Әр топқа түрлі түсті қалам ұсынылады. Топ мүшелері ережені айта отырып:
- бұрыс бөлшекті аралас санға;
- аралас санды бұрыс бөлшекке айналдырады.
Сонымен қатар алымы мен бөлімі бірдей бұрыс бөлшектің 1-ге тең болатынын тұжырымдайды. Топтар бір-бірін өзара бағалайды.
«Ойлан, жұптас, бөліс» тапсырмасы
Білім алушыларға 3×2 өлшемді тіктөртбұрышты тең 6 бөлікке бөлу және оның 1 бөлігін бояу ұсынылады. Олар боялмай қалған бөліктер санын анықтайды.
Жұппен жұмыс барысында боялған және боялмаған бөліктерді қосу және азайту амалдарын орындайды. Сонымен бірге 1 санынан боялған бөлік пен боялмаған бөліктерді азайту және қосу әрекеттерін орындайды.
Нәтижені ортаға салып, қосу барысында алымы мен бөлімі бірдей бұрыс бөлшек шығатынын және оның бірге тең болатынын дәлелдейді.
Қорытынды идея
«Бірге дейін толықтыр» тәсілі арқылы оқушылар қосу мен азайтуды мағыналық тұрғыда түсіндіреді: кей жағдайларда қосынды 1-ге тең болатын бұрыс бөлшекке келуі мүмкін.