Көрісу мейрамы, амал мерекесі
Тақырыбы: «Амал келді – жыл келді»
Мақсаты
Көрісу дәстүрі туралы түсінік беру, қазақ халқының салт-дәстүрін таныту.
Көрнекілігі
Нақыл сөздер, қанатты сөздер, киіз үй, дастархан, суреттер көрмесі.
Күні
14 наурыз — Көрісу мейрамы (Амал мерекесі).
Кіріспе: жылы сөз — мерекенің бастауы
Мұғалімнің ақжарма тілегі мерекенің мәнін ашып, жұртты бірлікке шақырады:
Бір жасыңыз құтты болсын! Жыл жасыңыз құтты болсын!
Амал күні қазағым көріседі,
Көрісу — бұл көненің желісі еді.
«Жасың құтты болсын!» деп жамырасып,
Ақ ниетпен «адал бол!» деседі.
Көріседі — көңілдер жібісін деп,
Көріседі — тасысын ырысың деп,
Көріседі — көк мұз да жібісін деп,
Көріседі — оң болсын ұлы ісің деп.
Армысыздар, ұстаздар, ата-аналар, қонақтар! Бір жасыңыз құтты болсын! Бәріміз асыға күткен Амал мерекесі де келіп жетті.
Бүгін 1-сынып оқушылары дайындаған «Амал келді – жыл келді» тәрбие сағатына қош келдіңіздер!
Көрісу мейрамы нені білдіреді?
Бірлік пен кешірім күні
Халық қыстан аман-есен шыққанына қуанып, бір-бірімен қол алысып, көріседі. Бұл күні өкпе-наз ұмытылып, кешірім жасалады.
Дастархан — берекенің белгісі
Таң ата сала әр отбасы алдын ала дайындалған дастарханын жаяды: бауырсақ пісіріліп, тәттілер молынан қойылады.
«Бір жасыңмен!» деген сөздің мағынасы
Кішілер үлкендерге қос қолын беріп көрісіп, «Бір жасыңмен!» дейді. Бұл — «бір жасқа есейдің», «осы жылға аман-есен жеттің» деген ізгі ниет. Кейін әр отбасы көршілерімен де көріседі: жасы кіші үй үлкендерге кіріп, сәлем береді.
Өнер бөлімі: би мен шаттық
Айдында аққудай сылаңдаған, біреулер күй, біреулер жыр арнаған — мерекенің көркі өнермен ашылады. Ортаға бишілер шығып, вальс биімен көпшілікті тамсандырады.
Би
- 1-сынып қыздарының орындауында: «Сағым дала»
Қожанасырдың әзіл-өнегесі
Жиналған жұрт Қожанасырды көріп, ортаға шақырады. Ол көпті ойландыратын, күлдіріп отырып түйін жасайтын әңгімесін бастайды.
Қожанасыр: «Жамағат, менің сөйлейін деп тұрғаным не нәрсенің жайы екенін білесіңдер ме?»
Жұрт: «Жоқ, білмейміз».
Қожанасыр: «Білмесеңдер, білмейтін нәрселерің жайынан қалай сөйлеймін?» — деп кетіп қалады.
Келесіде жұрт келісіп алады: «Білеміз» дейік.
Қожанасыр: «Жамағат, мен не жайында сөйлемекпін, білесіңдер ме?»
Жұрт: «Білеміз, білеміз».
Қожанасыр: «Өздерің біліп тұрсаңдар, мен несін айтайын?» — деп тағы кетіп қалады.
Үшінші келісім: «Білетініміз де бар, білмейтініміз де бар» дейік.
Қожанасыр: «Жамағат, мен нені айтайын деп тұрмын, білесіңдер ме?»
Жұрт: «Білетініміз де бар, білмейтініміз де бар».
Қожанасыр: «Олай болса, білетіндерің білмейтіндерге үйретсін, білмейтіндерің білетіндеріңнен үйренсін» — деп түсіп кетеді.
Түйін
«Бүгін Амал мерекесі емес пе? Бүгін — көрісу. Ендеше, көрісейік!» деген ой көпшілікті бір сәтте-ақ ортақ қуанышқа ұйытады.
Наурыздың мәні: жаңару мен ырыс
Қарашаштың сөзі мерекенің терең мазмұнын ашады: бұл — күн мен түн теңелетін, табиғат түлеп, тіршілік атаулы қайта жаңаратын кезең. Мал төлдеп, елдің аузы аққа тиіп, береке молаятын шақ.
Той әні
Келдіхан Шарапаттың орындауындағы ән көпшілікті мерекелік көңіл күйге бөлейді.
Қыдыр бабаны шақыру
Ата салты бойынша Қыдыр баба ортаға шақырылып, көпшілікке ақ бата береді.
Ақ бата
Қыдыр баба батасы
Армысыңдар, жамағат!
Ұлыс оң болсын, ақ мол болсын,
Қайда барсақ, жол болсын!
Ұлыс бақты болсын,
Төрт түлік ақты болсын!
Ұлыс береке берсін, бәле-жала жерге енсін!
Ұлы халқым тоқ болсын, көйлектерің көк болсын!
Қайғы-уайым жоқ болсын, қуаныштарың көп болсын!
Жұрт бетін сипап, «Айтқаныңыз келсін!» деп ықылас білдіреді.
Наурыз жыры мен жыр-бата
Наурыз жыры
Наурыз мейрам жүректерге нұр сепкен,
Маңдайымнан сүйіп жатыр күн-көктем.
Жарығыңмен, шуағыңмен, күн-ана,
Алып келді жер бетіне гүл-көктем.
Күлімдер дүние — ойнарсың,
Күрең тайың ат болып,
Бәйгеге қоссаң, келерсің
Жұрттан жеке тақ болып.
Сақтай гөр, — деп терістен
«Кел, таза бақ, кел!» — десіп,
«Ием, тілек бер!» — десіп,
Шалдар бата беріскен.
Нұртаң жыршының жыр-батасы
Уа, құдайым, оңдасын,
Жаманшылық болмасын.
Аруақ біткен жар болып,
Қыдыр бабам қолдасын.
Аман сақтап төл басын,
Еккен егін солмасын.
Орта толып ырысқа,
Бейбіт өмір орнасын.
Атамекен тазарып,
Асығың түссін алшыдан.
Құт-береке кетпесін
Диқаншы мен малшыдан.
Бақыт ашып қақпасын,
Мәңгі бақи жаппасын.
Пәле-жала қазақты
Іздесе де, таппасын!
Ән
Қоянбайқызы Диананың орындауында: «Наурыз көктем».
Ұлыс күні — ел көрінісі
Құшақтасып, көріскен,
Жаңа ағытқан қозыдай,
Жамырасып өріскен.
Ұлыстың ұлы күнінде
Қасында жас жеткіншек
Тұлымшағы салбырап.
Бәйбіше шығар балпиып,
Күндігі басы қайқиып.
Келіншек шығар керіліп,
Шашбаулары төгіліп.
Ұлыс күні қар еріп,
Сай-салалар гүрілдер.
Көк шөбі шығып желкілдеп,
Дүние біткен күлімдер.
Топтық би және қорытынды
Топтық би
1 «Ә» сынып оқушыларының орындауында: «Туған жер».
Қорытынды тілек
Бір жастарыңыз құтты болсын!
Жыл жастарыңыз құтты болсын!
Осымен 1 «Ә» сынып оқушылары дайындаған тәрбие сағаты өз мәресіне жетті. Көңіл қойып тыңдағандарыңызға рақмет!