Санау жүйесінің түрлері, жасалу жолдары

Сабақтың тақырыбы

Санау жүйесі. Санау жүйесінің түрлері және жасалу жолдары.

Сабақтың мақсаты

Санау жүйесінің мазмұны мен қызметін түсіндіру, есептер шығаруды меңгерту.

Міндеттері

1) Мазмұнға байланысты

Оқушыларға санау жүйесінің түрлерін меңгерту.
Сандарды бір санау жүйесінен екіншісіне ауыстыру ережелерін түсіндіру және қолдану.

2) СТО дамыту

Сын тұрғысынан ойлау (СТО) стратегияларын сабақ барысында жүйелі қолдану арқылы оқушылардың талдау және дәлелдеу дағдыларын дамыту.

3) Топтық жұмыс

Оқушыларды топпен және жеке жұмыс істеуге үйрету, жауапкершілік пен өзара қолдауды қалыптастыру.

Сабақтың жүру барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

1 Оқушылармен амандасу.
2 Оқу құралдарының толықтығын тексеру.
3 Оқушылардың зейінін сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үйге берілген тапсырмалардың орындалу ретін жазбаша түрде тексеру, қателер бойынша қысқа кері байланыс беру.

III. Жаңа түсініктер беру

Жалпы санау жүйесіне түсінік беру: сан ұғымы информатикада да негізгі тірек түсініктердің бірі. Математика көбіне сандарды өңдеу әдістеріне көңіл бөлсе, информатикада сандарды ұсыну және сақтау тәсілдері маңызды орын алады.

Негізгі ұғымдар

Сан, цифр және разряд

Сан — объектілерді санау, өлшеу және салыстыруға қолданылатын ұғым; санның аталуы мен жазылуы санау жүйесіне тәуелді.
Цифр — санды жазуға арналған таңба.
Разряд — сан жазылуындағы позиция; әр позиция белгілі бір салмаққа ие болады.

Санау жүйесінің түрлері

Санау жүйелері екі негізгі топқа бөлінеді:

Позициялық — цифрдың мәні оның тұрған орнына (разрядына) тәуелді.
Позициялық емес — цифрдың мәні позицияға тәуелсіз болады.

Мысалдар арқылы түсіндіру

Екілік санау жүйесі

Екілік жүйеде (негізі 2) әр разрядтың салмағы 2 дәрежелерімен анықталады.

Мысал

10101₂

10101₂ = 1·2⁴ + 0·2³ + 1·2² + 0·2¹ + 1·2⁰

Сегіздік санау жүйесі

Сегіздік жүйені (негізі 8) түсіндіруде топтастыру тәсілі қолданылады: екілік жазылымдағы биттерді оңнан солға қарай үш-үштен топтастырып, әр топты сегіздік цифрға сәйкестендіруге болады.

Назар аударатын қағида

1 сегіздік цифр ↔ 3 екілік разряд (бит).

Қорытынды

Бұл сабақта санау жүйесінің мәні, оның позициялық және позициялық емес түрлері, сондай-ақ екілік және сегіздік санау жүйелерінің негізгі қағидалары қарастырылады. Мысалдар арқылы разряд салмағын есептеу және түрлендірудің логикасы бекітіледі.