Қазақша рефераттар

Мұғалім қандай болса, мектепте сондай болмақшы

Жаңа тұрпатты мұғалім: ХХІ ғасыр ұстазының тұлғасы, теориясы және әдіснамасы

«ХХІ ғасыр ұстазы қандай болуы керек?» деген сұрақ терең ойлануды қажет етеді. Өйткені бүгінгі балауса ұл-қыз ертең қазақ ұлтының атынан сөз сөйлеп, елімізді танытып, елдігімізді сақтап, айбынымызды асқақтатар, үлгі болар азаматқа айналуы тиіс.

Ақпаратқа толы алмағайып заманда өз елінің адал ұлы болып қалу, ұлтының ұлылығын өзгелерге таныта білу — күрделі де жауапты міндет. ХХІ ғасыр — қатаң бәсеке ғасыры. Елбасымыз халыққа Жолдауында: «ХХІ ғасырда білімін дамыта алмаған елдің тығырыққа тірелері анық. Біз болашақтың жоғары технологиялық және ғылымды қажетсінетін өндірістері үшін кадрлар қорын жасақтауға тиіспіз. Осы заманғы білім беру жүйесінсіз және алысты барлап, кең ауқымда жаңаша ойлай білетін басқарушыларсыз инновациялық экономика құра алмаймыз», — деп атап өткен.

Қазіргі мектепке қандай мұғалім қажет?

Бүгінгі мектепке шығармашылық ізденісі дамыған, жаңа педагогикалық технологияларды терең меңгерген, кәсіби шеберлігі қалыптасқан мұғалім қажет. Ол бір мезгілде әрі педагог, әрі психолог, әрі оқу үдерісін ұйымдастырушы технолог бола білуі тиіс.

Сонымен қатар мұғалім оқушының шексіз қабілетін аша алатындай, білім берудің әлемдік кеңістігіне бағдар ұстайтын орта құра білуге міндетті. Мұндай талап мұғалімнің кәсіби құзыреттілігі мен мамандық шеберлігін айқындайды.

Ақпараттандыру және кәсіби өсудің жаңа мүмкіндіктері

Білім беруді ақпараттандыру үдерісі мұғалімнің дайындық деңгейі мен кәсіби сапасына жоғары талап қояды. Ол мұғалімнің өзін-өзі дамытуына, өздігінен білім алуына және шығармашылық әлеуетін іске асыруына мүмкіндік береді. Сондықтан мұғалімдер жаңа ақпараттық технологияларды өз қызметінде еркін пайдаланып, оларды оқыту құралы ретінде тиімді қолдану бағытында үнемі біліктілігін арттыруы қажет.

  • Мүмкіндік

    Әдіс пен форманы кез келген уақытта табу және бейімдеу

  • Нәтиже

    Өзін-өзі дамыту және дербес білім алу мәдениеті

Педагогикалық технология: ұғым және түсінік

Соңғы онжылдықта білім беру жоғары технологиялық деңгейге көтеріліп, алуан түрлі педагогикалық жүйелер ұсыныла бастады. Нәтижесінде инновациялық типтегі мектептер қалыптасуда. Педагогика мен психология ғылымында «педагогикалық технология», «білім беру технологиясы», «оқыту технологиясы», «тәрбие технологиясы», «тұлғаны дамыту технологиясы» сияқты ұғымдар кеңінен қолданылады.

Педагог-ғалым В. М. Монахов педагогикалық технологияны «оқыту үдерісін жобалау, ұйымдастыру және жүргізудің ойластырылған моделі» деп түсіндіреді.

Дидактика ғалымдарының анықтамаларын зерделей отырып, педагогикалық әрекетті әлеуметтік тәжірибе мен мәдениетті ұрпақтан ұрпаққа жеткізетін дербес әрекет түрі деп, ал педагогикалық технологияны педагогикалық мақсаттарға жетуді қамтамасыз ететін, алдын ала жобаланған оқу-тәрбие үдерісін бірізді жүзеге асыратын жүйе деп қарастыру орынды.

Тәжірибе: технологияларды қолдану және оқушы белсенділігін арттыру

Бүгінде ұстаздар шетелдік ғалымдардың технологияларымен қатар, қазақстандық ғалымдар ұсынған бағыттарда да нәтижелі жұмыс істеп келеді. Атап айтқанда, М. Жанпейісованың модульдік оқыту технологиясы, Ж. Қараевтың үш өлшемді әдістемелік жүйесі кеңінен қолданылуда.

Әдістемелік жұмысымның негізгі бағыттары мен ұйымдастыру формалары оқу-тәрбие үдерісінің деңгейі мен сапасын көтеруге бағдарланғандықтан, оқушылар ұжымын да назардан тыс қалдырмаймын. Оқушылардың кез келген әрекеті олардың қажеттілігі мен қызығушылығы, ортақ мүддесі мен мақсаты болғанда ғана нәтижелі болады.

Бағыт

Ғылыми жұмысқа баулу

Зерттеушілік дағдыны қалыптастыру арқылы оқушының ойлау мәдениеті мен жауапкершілігін дамыту.

Тетік

Өзін-өзі басқару

Шығармашылық қабілетті оятып, бастаманы қолдау және ұжымдық жұмысты үйлестіру.

Білім сапасы мұғалім қызметінің сапасына тікелей байланысты. «Мұғалім қандай болса, мектеп те сондай болады». А. Байтұрсынов: «Ең әуелі мектепке керегі — білімді, педагогикадан, әдістемеден хабардар, жақсы оқыта білетін мұғалім», — деп атап өткен. Демек, білім сапасын көтерудің негізгі тетігі — ұстаздың теориялық білімі, кәсіби шеберлігі және шығармашылық қызметі.

Жаңа ғасыр мұғалімінің басты міндеті: тәрбиелеу, дамыту, жаңашылдық енгізу

Жаңа ғасыр мектебіндегі жаңа тұрпатты мұғалімнің басты міндеті — егеменді еліміздің жас ұрпағын жан-жақты дамыта отырып тәрбиелеу. Елбасымыз Н. Ә. Назарбаев: «Елімізді 2030 жылы барысқа айналдыратын күш — мектеп партасында отырған оқушылар мен 15–20 жас аралығындағы жастар», — деп мақтанышпен айтқан. Қазақстанның бүгіні мен ертеңі жас ұрпақтың еншісінде.

Бұл мұғалімнен өз ісіне ерекше жауапкершілікпен қарауды талап етеді. Педагогикалық кәсіптің құпиясы тек «оқытуда» ғана емес, «нені үшін және қалай оқытуда». Осы ретте мұғалімнің біліктілігі мен әдіскерлігі шешуші рөл атқарады.

Кәсіби шеберліктің ең жоғары шегі — шығармашылық еңбек: оқу-тәрбие үдерісін жаңашылдықпен құра білу, өзгеріске бейімделу, инновациялық қызметті жүзеге асыру. Оның негізгі көрінісі — оқыту, тәрбиелеу және дамытудың тиімді технологиялары мен әдіс-тәсілдерін енгізе отырып, жұмысты сауатты ұйымдастыру.