Еліктеу сөздерді тауып, құрамына қарай екі топқа бөліп жазыңдар
Мақсаттар
Білімділік
Еліктеу сөз туралы түсінік қалыптастыру, тақырыпты алдыңғы біліммен байланыстыра отырып бекіту, ойлау қабілетін жетілдіру.
Дамытушылық
Есте сақтау, дүниетаным, ой-өріс пен сөйлеу тілін дамыту; пәнге қызығушылықты арттыру.
Тәрбиелік
Ізденімпаздыққа, ұйымшылдыққа, өзін-өзі басқаруға баулу; пікір тыңдап, бағалай білуге үйрету; өнер мен табиғат әсемдігін тануға тәрбиелеу.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу.
- Сынып тазалығына назар аудару.
- Оқушылардың көңіл күйін байқау.
II. Жаңа сабақ
Кіріспе: «Көктем» тақырыбымен байланыс
Оқушылар көктем туралы эссе оқиды. Кейін сол ойларды жинақтап, көктемнің әсем бейнесін құрастырады. Тілек айту арқылы жылы сөздің табиғат көрінісін «жандандыратыны» байқалады: оқушының қиялы ашылып, суреттеу тілі белсендіріледі.
Ребус арқылы тақырыпты ашу
Оқушылар ребусты шешеді. Жауабы: «Еліктеу сөз».
«Еліктеу» ұғымын түсіндіру
«Еліктеу» — біреудің немесе бір құбылыстың ерекшелігін үлгі ету. Мысалы, Абай Құнанбайұлының өнегелі қасиеттеріне еліктеп, сол құндылықтарды бойына сіңірген азаматтар биіктен көрінеді.
Сөйлем құрау: табиғат көрінісі
Тақтадағы табиғат бейнесіне қарап сөйлем құрастырылады. Оқушылар қиялға ерік беріп, көктем құбылыстарын сөзбен бейнелейді. Мысалы: «Көктемде күн жалт-жұлт етеді».
Ереже: Еліктеу сөз дегеніміз не?
Еліктеу сөздер — айналадағы әртүрлі құбылыстардың дыбысына, көрінісіне, қимыл-әрекетіне еліктеуден туған немесе қимыл-әрекетті бейнелеп тұратын сөздер.
Құрамына қарай
Дара, күрделі
Мағынасына қарай
Еліктеуіш, бейнелеуіш
Тұлғасына қарай
Негізгі, туынды
Жаттығу жұмыстары
322-жаттығу
Еліктеу сөздерді тауып, құрамына қарай екі топқа бөліп жазыңдар. Құмды жерде болған әсерлеріңді толықтырыңдар немесе басқа табиғат құбылыстарын бейнелеңдер.
Дара
- гүріл
- сұлқ
- сыңғырлап
- сыбдырлап
Күрделі
- тым-тырыс
- азан-қазан
- астаң-кестең
- жалт-жұлт
Сергіту сәті
Өлең жолдарындағы еліктеу сөздер дауыстап оқылмайды — олар оқушының қимыл-әрекеті арқылы көрсетіледі.
Табиғат неткен керемет,
Аралар жүр з-з-з деп.
Тоқылдақтар тоқ-тоқ боп,
Қол соғамыз топ-топ боп.
323-жаттығу
Еліктеу сөздерді тауып, түрлерін анықтаңдар.
325-жаттығу
Кестені толтырыңдар. Суреттелген оқиғаға байланысты еліктеу сөздерді қалай қабылдағандарың жөнінде өз пікірлеріңді жазыңдар.
Ойнайық та, ойлайық!
Үш қатардан үш оқушы шығып, плакаттағы суреттерді ұстайды да, көріністі еліктеу сөздер арқылы сипаттайды. Қалған оқушылар қай жануар екенін табуы керек.
III. Қорытындылау
Жаңа сабақ барысында құрастырылған «гүл бейнесі» арқылы негізгі ұғымдар жинақталады: еліктеу сөздің анықтамасы, түрлері және қолданылуы.
IV. Үй тапсырмасы
324-жаттығу.
V. Бағалау
Оқушылар мадақтау әдісі арқылы бағаланады: белсенділік, дәлдік, шығармашылық және топпен жұмыс істеу мәдениеті ескеріледі.