Қазақша рефераттар

Аурумен тазалық

Сабақтың мақсаты мен мазмұны

Бұл сабақ тері және оның гигиенасы тақырыбына арналған. Негізгі ой — денсаулықты сақтаудың маңызды жолдарының бірі ретінде тазалық мәдениетін қалыптастыру және терінің қызметтері туралы білімді жүйелеу.

Білімділік

  • Тері гигиенасы, теріні күту, киім мен аяқ киім гигиенасы туралы түсінік беру.
  • Терінің маңызды қызметтерінің бірі — жылу реттеуші мүше екенін ұғындыру.
  • Тері құрылысы мен қызметі жөніндегі білімді нақтылау және кеңейту.

Дамытушылық

  • Қосымша материалмен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру.
  • Жұмбақ, мақал-мәтел, кесте, тірек-сызба арқылы ойлау икемін дамыту.
  • Сұрақ-жауап арқылы белсенділік пен қызығушылықты арттыру.

Тәрбиелік

  • Жеке бас тазалығын сақтауға тәрбиелеу.
  • Шылым шегуден бойды аулақ ұстауға үндеу.
  • Ұжымшылдық, тапқырлық, жылдамдық, есте сақтау және мәнерлеп сөйлеу мәдениетін қалыптастыру.

Сабақ форматы

Сабақ типі
Іскерлік дағдыны жетілдіру сабағы
Сабақ түрі
Кіріктірілген сабақ
Әдістер
Дидактикалық ойын, әңгіме, жұмбақ, сұрақ-жауап
Пәнаралық байланыс
Медицина, әдебиет, химия, физика, математика

Көрнекілік пен құралдар

  • Терінің сызбалары мен тірек-схема
  • Шылым шекпеген және шылым шеккен адамның қолындағы жылу фотосуреттері
  • Интерактивті тақта, карточкалар, суретсөз, сөзжұмбақ, газет, көрініс

Сабақ барысы: ұйымдастыру және мотивация

Халқымыз «Жаны саудың — тәні сау» деп бекер айтпаған. Адамның өсіп-өнуі, ұзақ өмір сүруі — саулықтың арқасы.

Өлең жолдары

5 болсын алар бағамыз, Білімнен бақыт табамыз. Өнер-білім көп тоқып, Өсе берсін санамыз.

Ұран

Білген сайын келеді біле бергім, Біле беру емес пе тілегі елдің.

Жедел тексеру: тест

Белгілеу: Иә — дұрыс, Жоқ — қате.

  1. 1.Терінің сыртқы қабаты — эпидермис.
  2. 2.Зәр жасайтын мүше — бүйрек.
  3. 3.Адамның қалыпты дене температурасы — 39°C.
  4. 4.Н (биотин) дәрумені жетіспесе, дерматитке ұқсас тері мәселелері пайда болуы мүмкін.
  5. 5.Саусақтағы тырнақ көбесінің іріңдеп қабынуы — алапес.
  6. 6.Ағзадан бір тәулікте 12 л тер бөлінуі мүмкін.
  7. 7.Тері қоректендіру қызметін атқарады.
  8. 8.Тері ауруларын зерттейтін ғылым — дерматология.

Ескерту

Кейбір тұжырымдар әдейі даулы берілген: дұрыс жауапты анықтау үшін оқушылар терінің қызметтері мен гигиенаның ғылыми негізіне сүйеніп дәлелдеуі тиіс.

Көрініс: дерматолог қабылдауында

Сыныпта шағын қойылым көрсетіледі: дерматолог дәрігер, медбике және бірнеше «науқас». Мақсат — тері ауруларының алдын алу үшін тазалықтың рөлін нақты өмірлік жағдайлар арқылы түсіндіру.

1-науқас: салақтық салдары

Шағымы: бір жылға жуық уақыттан бері теріде дөңгелек дақтар, қызару, қышыну.

Дәрігер қорытындысы: теміртек (жұқпалы, көбіне тазалық сақталмағанда асқынады).

Ұсыныс: жеке бас гигиенасын күшейту, дәрігер жазған жақпа майды тұрақты қолдану; әсері болмаса — стационарлық ем.

2-науқас: жұқпалы қотыр

Шағымы: кешке күшейетін қышыну, саусақ арасы мен кеудеде дақтар, дене қызуы көтерілген.

Дәрігер қорытындысы: қотыр (өте жұқпалы, гигиена талаптары сақталмаса тарайды).

Шара: ауруханаға жатқызу және оқшаулау.

3-науқас: аллергиялық қышыну

Шағымы: бет, аяқ-қол қышуы, әлсіздік, қызыл дақтардың іріңдеуі мүмкін.

Дәрігер қорытындысы: аллергиялық сипаттағы қышыну (сыртқы әсерлер және жүйке жүйесімен байланысты болуы ықтимал).

Ұсыныс: күн тәртібін реттеу, күйзелісті азайту, тыныштандыратын дәрілерді дәрігер нұсқауымен қабылдау.

4-науқас: есекжем

Шағымы: денеде ара шаққандай болып көтерілетін, кейде жоғалып кететін бөртпелер.

Дәрігер қорытындысы: есекжем (тағам, дәрі, аллергия себеп болуы мүмкін).

Ұсыныс: тыныштандыратын дәрілер, 1 апта бойы тағам күнделігін жүргізу, содан кейін емді нақтылау.

Қорытынды сөз

Көріністе тері ауруларының көпшілігі асқынып кеткен соң ғана дәрігерге жүгінетінін байқаймыз. «Тазалық — денсаулық кепілі» деген нақылдың мәні осы жерде айқын: терінің тазалығы — денсаулықты сақтаудың негізгі шарттарының бірі.

  • Ас ішер алдында қолды сабындап жуу.
  • Қыс мезгілінде аптасына кемі 1 рет, жазда 2 күнде 1 рет жуынуды әдетке айналдыру.

Терінің қызметтері: қысқа әрі нақты

Қорғаныш қызметі

Тері теріасты ұлпаларын механикалық зақымданудан қорғайды, микробтар мен бөгде заттардың енуіне тосқауыл болады.

Сезімталдық

Теріде қысым, ауырсыну, суық пен жылуды қабылдайтын рецепторлар бар. Бұл жарақаттанудан (күю, үсу т.б.) сақтануға көмектеседі.

Жылу реттеу және шығару

Тер бөлу арқылы ағза артық жылуды шығарып, дене температурасын тұрақтандыруға қатысады; сонымен бірге зат алмасу қалдықтарының бір бөлігі тер арқылы бөлінеді.

Медбике дәрісі

Мектеп медбикесі Жанна апай тері ауруларының алдын алу, тазалық тәртібі, киім мен аяқ киім гигиенасы, сондай-ақ зиянды әдеттердің (соның ішінде шылым шегудің) тері мен қанайналымға ықпалы туралы қысқаша түсіндіру жүргізеді.

«Алтын сандық» ойыны: жұмбақтар

«Ақ сандығым ашылды, ішінен жібек шашылды» — сандық ішінен жұмбақтар алынып, оқушылар жауап береді.

1) Тау басына шөп шықты, шөп шыққанда көп шықты.

Жауабы: бас пен шаш

2) Көсеуім, басы ақ күміс — тапшы, кәне, көрейін.

Жауабы: саусақ, тырнақ

3) Асқар тауда қара орман, кейде оны шөптей орам.

Жауабы: шаш

4) Бес сауысқан, бес сауысқанның басына тас жабысқан.

Жауабы: саусақ, тырнақ

5) Өзіңмен бірге өседі, өзіңмен бірге төсегі. Көргенде оны жіп дейсің, бірақ киім тікпейсің.

Жауабы: шаш

6) Оң жағымда бес сарбаз, сол жағымда бес сарбаз.

Жауабы: он саусақ

7) Қимылдаса қос шебер — қыруар-қыруар іс өнер.

Жауабы: қол

8) Айдын көлді айнала сақшылар тұр сап түзеп. Жиылады сайлана, түн болғанда сақ күзет.

Жауабы: көз бен кірпік

9) Аяз ба, әлде аптап па — мен үшін мұның бәрі бір... Таңертең тастай сумен шомылу — күнделікті әдетім.

Жауабы: шыныққан бала

Ойла да ойна: сөздер мен ұғымдар

Әріптерден сөз құрастыр

Берілген әріптер: А, Е, Л, К, Ш, Т, Ү, Н, Й, І, Қ, Ы, С, Р

Мысал жауаптар: қас, шаш, тер, қал, түк, тырнақ, күйік, үсік

Есеп №1

1 м³ ағашты химиялық жолмен өңдегенде 165 кг жасанды жібек алынды. Одан 160 м жібек ақ мата тоқылды. Әрбір көйлекке 3,5 м жұмсалса, қанша әйел көйлегі тігіледі?

Жауабы: 160 : 3,5 ≈ 46 көйлек

Есеп №2

Тұт жібек көбелегінің жұлдызқұрты 1 кг жібек өндіру үшін 60 кг тұт жапырағын жейді. Бір әйел көйлегіне 460 г жібек талшығы жұмсалады. Бір көйлекке қанша кг жапырақ керек?

Жауабы: 60 × 0,46 = 27,6 кг

«Дерматолог» сөзжұмбақ/анықтама тапсырмасы

  1. 1. Дәнекер ұлпасының тығыз қабаты — дерма.
  2. 2. Дененің сыртқы жабыны — тері.
  3. 3. Эпителий ұлпасынан түзілген сыртқы қабат — эпидермис.
  4. 4. Түсін өзгерткен, бөрткенге ұқсас тері бөлігі — мең.
  5. 5. Шаштың түсі оның түбіндегі бояғыш пигменттерге байланысты.
  6. 6. Саусақ басын зақымданудан қорғайды — тырнақ.
  7. 7. Терінің негізгі қызметтерінің бірі — қорғаныш.
  8. 8. Қайратты түк — сақал.
  9. 9. Қышқыл күйдірсе, зақымданған жерді ас содасының (натрий гидрокарбонаты) әлсіз ерітіндісімен шаю ұсынылады.
  10. 10. Тері ауруларын зерттейтін ғылым — дерматология.

Мақал-мәтелдер: жалғасын тап

  1. 1. Дені сау — бәрі сау.
  2. 2. Саулық қайда — сұлулық сонда.
  3. 3. Дерт көп, денсаулық — біреу.
  4. 4. Тазалық — саулық негізі, саулық — байлық негізі.
  5. 5. Ыдыс таза болса — асы дәмді.
  6. 6. Аурумен тазалық — араз.
  7. 7. Тазалық — әсемдіктің басы.
  8. 8. Қотыр — қолдан жұғады, таз — тақиядан жұғады.

Ой түйін

Ақша жоғалтсаң — ештеңе жоғалтпағаның.
Уақыт жоғалтсаң — аз жоғалтқаның.
Денсаулық жоғалтсаң — бәрін жоғалтқаның.

Сау дене, азат ақыл, адал көңіл —
Үшеуімен бақытты болады өмір.

Үй тапсырмасы

«Тері аурулары және оның гигиенасы» тақырыбы бойынша:

  • слайд дайындау;
  • тест құрастыру;
  • сөзжұмбақ әзірлеу.