Қазақтың қасиетті даласынан
Кіріспе
Мұғалімнің сөзі
Қадірменді қонақтар! «Туған жер — тал бесігім!» атты тәрбие сағатына қош келдіңіздер! Кең-байтақ еліміздің шалқар көлдері мен асқар таулары, алтын дәнді даласы, ақ күмістей қалалары, кенге толы өңірі мен малға толы өрісі бар. Ең бастысы — сіздердей болашақ ұрпағы бар мәңгілік елдің аты — Қазақстан. Бүгін туған ел, туған жер туралы білетіндерімізді ортаға саламыз.
Жүргізушінің сөзі
Батыста толқындаған Каспий теңізі мен Жайық, Еділ жағалауынан бастап, шығыстағы Алтай тауларына дейін; солтүстіктегі Орал тауларынан бастап, тәңірлі тау атанған Тянь-Шаньға дейін ұланғайыр жерді алып жатқан, табиғаты тұнып тұрған өлке — Қазақстан Республикасы.
Бұл мәтінде туған жерге сүйіспеншілік, табиғаттың қадірі және ел байлығының негізі саналатын жердің орны көркем сөз арқылы айқындалады.
Оқушылардың өлеңдері
Туған жер туралы жүрекке жақын ойлар өлең арқылы өріледі. Әр шумақта табиғаттың сұлулығы, елге деген мақтаныш пен перзенттік парыз сезіледі.
Ақниет
Қазақстан — туған өлкем, ақ ниетім.
Жер бар ма сендей көркем, мәртебемің?
Көрсін деп күллі әлемге, арманым көп,
Жалауыңды желге желпіп, әнге қосып.
Көз алдымда көгілдір тау мұнартып,
Аспанымда аққудың әні қалық.
Құшақтап бір өзіңді, туған далам,
Жатамын көк шалғында жаным балқып.
Расул
Тасып жатқан өзендер жағасынан,
Сары белде сағымдар арасынан
Тарайды дән жұпары бар әлемге —
Қазақтың қасиетті даласынан.
Жүргізушінің түйіні
«Туған жер», «өскен ел» секілді жүрекке жылы сөздердің бәрі табиғат деген таңғажайып ұғыммен астасып жатады. Қазақстан — көз тартар көркем, бар сұлулықты бойына жинаған өлке.
Кең дала көресің бе сонау жатқан,
Жібектей жасыл шөппен бетін басқан.
Асқар тау, айдын шалқар көл мен өзен —
Әне, сол анам еді мені тапқан.
Асұлан
Сұлу дала! Менің сүйген еркемсің,
Жаным сенен жаратылған өлкемсің.
Қандай жақсы қазақ болып туғаным,
О, туған жер, тамашасың, көркемсің!
Жүргізушінің ойы
Табиғат — адам баласын дүниеге әкеліп, бойындағы махаббат пен мейірімді, күн шуағын жүрегімізге ұялатқан аяулы ана.
Келінберді
Туған жер — алтын бесік, асыл анам,
Ауаңмен, ақ сүтіңмен асыраған.
Мен дағы ұлың едім, өзің тектес,
Алысқа несібесі шашыраған.
Гүлмамыр
Табиғат, қызығам сан суретіңе,
Бас ием сенің алып құдіретіңе.
Тұрасың күллі әлемге нұр таратып,
Нұр құйып, тіршілікке күш беріп те.
Табиғат және байлық
Табиғаттың мәні
Табиғат — адамның бойына қуат, көңіліне шабыт, сезіміне ләззат ұялататын сұлулық пен әсемдік әлемі. Ол — адам денсаулығының сақшысы, жанға дауа шипагер.
Қазақстанның қойнауында пайдалы қазбалар өте көп. «Жері байдың — елі бай» деп тегін айтылмаған.
Кілтті ұғымдар
- Табиғат — тіршіліктің тірегі
- Қазба байлық — ел әлеуеті
- Қорғау — азаматтық міндет
Диас
«Қазына қара жерде» дейді қазақ,
Күн көрген осы жерден біраз алып.
Жер-анадан үзіліп кете алмаған —
Кемеңгер небір дана, небір алып.
Мәншүк
Кен айтады ел мен жұртың өлшемін,
Кенде жатыр күн қуат пен мол сенім.
Кенің бар ма — жоқ болса, жарлысың;
Кенің болса — келешегің зор сенің.
Жер, еңбек, өмір
Жүргізушінің дерегі
Табиғаттың басты байлығы — жер. Қазақстан аумағы шамамен 272 млн гектарды құрайды, соның 222 млн гектары ауыл шаруашылығына жарамды жерлер. «Күте білсең — жер жомарт» деген дана сөз бекер айтылмаған.
Данагүл
Топырақтан өмір иісі шығады,
Оны денең тиіп кетсе ұғады.
Еңбегіңді есесімен беретін —
Жақсылық та топырақтан шығады.
Ардақ
Тіршілікте не ең қымбат? — адам қымбат, сен қымбат.
Ал адамға ауа қымбат бәрінен —
Ауа қымбат, алатын дем қымбат.
Қорытынды ой
Туған жерге деген сүйіспеншілік — табиғатты аялаудан басталады. Жерді күтіп, ауаны таза сақтап, байлықты ысырап етпей, келер ұрпаққа аманаттау — әрқайсымыздың ортақ міндетіміз.