Физикалық жұмбақтар

Физика әлеміне саяхат

Бұл ойын-сабақтың негізгі мақсаты — оқушылардың білім деңгейін анықтау, логикалық ойлауын дамыту, жағдаяттан шығу дағдыларын қалыптастыру және пәнге деген қызығушылығын арттыру. Сонымен бірге ақпараттық мәдениетін жетілдіру, көпшілік алдында еркін сөйлеуге үйрету, жылдамдық пен ұйымшылдыққа тәрбиелеу көзделеді.

Кештің ашылуы

Өткізілу кезеңдері

1. 1-тур: Таныстыру

   Әр топ өзін таныстырады. Әділқазылар таныстыру сапасына қарай 10 ұпайды өз қалауымен бөледі.

2. 2-тур: Ойға шабуыл (әр сұрақ — 1 ұпай)

   І топ — «Тапқырлар»

   1. «Физика» сөзінің қазақша аудармасы: табиғат.
   2. Түйеқұс өзін құспын деп атай ала ма? Жоқ.
   3. 1 кг масса қыста ауыр ма, әлде жазда ауыр ма? Бірдей.
   4. 12 шоқжұлдыздың жалпы атауы: зодиак.
   5. Өзі арық, сөзі — әріп: қалам.
   6. 2 санын қандай санға бөлгенде 4 шығады? 0,5.
   7. Электр заряды жоқ бөлшек: нейтрон.

   ІІ топ — «Білгірлер»

   1. Аттас зарядтар бір-біріне тартыла ма? Тебіледі.
   2. Күн жүйесіндегі ең ірі планета: Юпитер.
   3. Ең көне музыкалық аспап: ысқырық.
   4. Темір — металл.
   5. Интернеттегі бет: сайт.
   6. Дұрыс алтыжақ — куб.
   7. Көкке қараған жұлдыз санаған: телескоп.

3. 3-тур: Көмекке келетін жұмбақтар

   Шарты: 1 көмек — 5 ұпай, 2 көмек — 3 ұпай, 3 көмек — 2 ұпай, 4 көмек — 1 ұпай.

   1) Заттың бір күйі...

   • 5 ұпай: Пішіні мен көлемін сақтау қасиеті тән.
   • 2 ұпай: Қысып-сығу, тартып-сызу өте қиын.
   • 1 ұпай: Өз пішінін де, көлемін де өзгертпей сақтайды.

   2) Жанды нәрсе туралы...

   • 5 ұпай: Көзі қырағы, жанған жарықта алыстан көреді.
   • 3 ұпай: Жүрегінің қуаты шамамен 2,2 Вт.
   • 2 ұпай: Өмірінде шамамен 40 тонна тамақ жейді.
   • 1 ұпай: Жер бетіндегі ең ақылды — адам.

   3) Зат не?

   • 5 ұпай: Адам ағзасының шамамен 65%-ын құрайды.
   • 3 ұпай: Заттың үш күйінің біреуі.
   • 2 ұпай: Үш күйде де бола алады.
   • 1 ұпай: Онсыз жер бетінде өмір жоқ.

   4) Қандай физикалық дене?

   • 5 ұпай: Ғылымда, физикада зерттеу жұмыстары үшін қолданылады.
   • 3 ұпай: Беттік ауданы ең аз болатын геометриялық пішін.
   • 2 ұпай: Спортшы осы денемен дос.
   • 1 ұпай: Шар тәріздес — доп.

4. 4-тур: «Физика тілінде сөйлесейік» (әр сұрақ — 1 ұпай)

   Тапсырма: сөздің қай тілден енгенін айтып, мағынасын ашу.

   І топ

   • Метр — грек сөзі, «өлшеймін».
   • Деформация — латын сөзі, «бүліну/өзгеру».
   • Динамометр — грек сөзі: dynamis — «күш», metreo — «өлшеймін».
   • Гелиос — грек сөзі, «Күн».

   ІІ топ

   • Конвекция — латын сөзі, «тасымалдау».
   • Астрономия — грек сөзі: astron — «жұлдыз», nomos — «заң».
   • Инерция — латын сөзі, «қозғалыссыздық/енжарлық».
   • Кило — грек сөзі, «1000 есе».

5. 5-тур: Физикалық жұмбақтар (әр дұрыс жауап — 5 ұпай)

   Әр топқа 4 жұмбақтан беріледі. Дұрыс жауап үшін 5 ұпай есептеледі.

   І топтың жұмбақтары

   Жердің жүзін шарлайсың,
   Онсыз еш жерге бармайсың.
   Көлікпен де, жаяу да,
   Саралайсың, таңдайсың.

   Жауабы: Жол

   Көп болса — алыстайсың,
   Мезетпен қашықтайсың.
   Асықсаң — аз болады,
   Табасың мұны қайсысың?

   Жауабы: Уақыт

   Бірдей көлемдегі масса кейде
   Аз да, кейде көп.
   Делінеді бұл шама —
   Аталуын тапшы тек.

   Жауабы: Тығыздық

   Жылдамдықты өзгертеді,
   Қозғалысты тездетеді.
   Қарсы шықса қозғалысқа —
   Тоқтарын да көз жетеді.

   Жауабы: Күш

   ІІ топтың жұмбақтары

   Күш көбейсе — артады,
   Ауадан артқа тартады.
   Жүзі жұқа, үшкір зат,
   Одан бірақ қорқады.

   Жауабы: Қысым

   Сипаттайды жұмысты,
   Тындырады көп істі.
   Ол көп болса — ширақсың,
   Кім әлсіз, кім күшті?

   Жауабы: Қуат

   Көтерілсе жоғары —
   Ерітер мұхит.
   Төмен түссе шамала —
   Сездіреді суық ызғарын.

   Жауабы: Температура

   Әр заттың жылу «дорбасы» бар,
   Жылудың ол үшін өлшемі бар.
   Температура мен массаны қолдансаң —
   Жауабы осы жұмбақтан шығар.

   Жауабы: Сыйымдылық

Қорытынды