Біреуге жәрдем беру рақатын сезін
Дәйексөздер (5-сынып)
Төмендегі нақыл сөздер адамгершілік, мінез, еңбек, отаншылдық және рухани даму туралы ой салуға арналған.
«Дүниедегі ең оңай нәрсе — біреуге ақыл айту, ең қиын нәрсе — өзіңді-өзің түсіну.»
«Жақсы мінез — бүкіл өміріңнің сарқылмас байлығы.»
«Сыртқы сұлулық толық болуы үшін ішкі сұлулықпен жандануы керек.»
«Жақсы мінез — бүкіл өміріңнің сарқылмас байлығы.»
«Жақсы сөз — жарым ырыс.»
«Жақсылық істеуден жалықпа, істеген жақсылығыңа өкінбе!»
«Өз елін сүйе алмайтын адам ештеңені де сүйе алмайды.»
«Ұяда не көрсең, ұшқанда соны ілесің.»
«Сөзді бағалау, сөзге тоқтау, сөзден мағына іздеу адамды мәдениеттендіре түседі.»
«Сөз қадірін білмеген — өз қадірін білмейді.»
«Сөзі тұрақсыз кісінің жүзі төмен.»
«Озар елдің қызы мінезді, ұлы өнерлі келеді.»
«Еңбек атаулының бәрі де бағалы, өйткені ол адамды ізгілендіреді.»
«Жақын адамдардың, достардың, жалпы адамзаттың жақсылығына сеніп, адамдықты құрметтей білу — әдептіліктің, адамгершіліктің белгісі.»
«Ұстамдылық — әдептің ұстазы, ұстамсыздық — әлектің нұсқасы.»
«Дүниеде әділдік пен адалдықты ту еткен адамнан артық ешкім жоқ.»
«Егер сен жомарт адамдар сияқты халқыңа қызмет етуді ұнатсаң, әуелі жомарттықтың не екенін және оның қайдан шығатынын біл.»
«Табиғаттың өзінде өзгеше бір сүйсінерлік, жанға жайлы бір нәрсе бар.»
«Адам рухани дүниесін сыртқы табиғат құбылыстарын тану арқылы қалыптастырып, өзін жалпы жаратылыстың бір бөлшегі ретінде сезіне алады.»
«Барлық өмір қуанышы — шығармашылықта.»
«Біздің бақытымыздың оннан тоғызы денсаулыққа байланысты.»
«Өзіңді танығың келсе — адамдардың ісіне қара. Өмірді танығың келсе — өз жүрегіңе үңіл.»
«Адамның өмірде меңгерген білімі мен мақсат-мүддесі жақсылыққа бағытталса, әрі оған іс-әрекет арқылы қол жеткізе білсе — бұл ең үлкен игілік.»
Негізгі ойлар
- Өзіңді тану — ең қиын, бірақ ең маңызды қадам.
- Жақсы мінез, жақсы сөз және ұстамдылық — күнделікті өмірдің тірегі.
- Еңбек, әділдік, адалдық және сенім — тұлғаны өсіреді.
- Табиғатты тану мен шығармашылық — рухани дүниені байытады.
Дәйексөздер (7-сынып)
Бұл бөлім сенім, ерік-жігер, бақыт, Отан, дәстүр және адамдық қасиет туралы ойларды жинақтайды.
«Көкіректе сәулесі жоқтың көңілінде сенім жоқ.»
«Өзіңе сен, өз күшіңе сен, қос қолыңмен істелген ісіңе сен. Алысың да сыйлайды, жақының да — өзіңді өзің төменге түсірмесең.»
«Ештеңе де өзінен-өзі, ерік-жігерсіз, құрбандық пен еңбексіз істелмейді. Адам еркі, соның ішінде берік адамның еркі — ғаламат күш.»
«Әр адамда сенген ісін орындауға жетерлік күш-қайрат болады.»
«Бақыттың мәні — парасаттылықта: әркімнің өз алдына игілікті мақсат қоя білуінде; ол мақсат кездейсоқ рақат үшін емес, шынайы игілік үшін бағытталуында; адамның өз мінез-құлқын, іс-әрекетін ерікті түрде өзгертіп, ізгілікке бұрып отыруында.»
«Өзін-өзі білген ер бақытты, өзін-өзі билеген ел бақытты.»
«Бақытты болу — рақат сезімде жүру. Адам өмірінің басым бөлігі жұмыспен өтеді, сондықтан алдымен істеген жұмысыңнан рақат ал. Өзіңді-өзің қадағала. Біреуге жәрдем берудің рақатын сезін.»
«Өмір — теңіз, “жүзем онда” демеңіз: ізгілікпен жасалмаса кемеңіз.»
«Үш-ақ нәрсе адамның қасиеті: ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек.»
«Ел мен үшін не істей алады деп сұрама, ел үшін өзім не істей аламын деп сұра.»
«Үлкен болып қалу үшін ғаламда, үлкен арман керек екен адамға!»
«Туған жер — тұғырың, туған ел — қыдырың.»
«Ұлтарақтай болса да ата қоныс жер қымбат. Ат төбеліндей болса да туып-өскен ел қымбат.»
«Адамның су мен жер туралы ойлағаны — өзі туралы ойлағаны.»
«Жер-ана — тер төккенге жомарт ана.»
«Ғаламның ғажайып сыры — адамда.»
«Адам боп оңай туғанмен, адам боп қалу көп қиын.»
«Өзін үлкен адами тереңдікте сезіне алмаған адам өмірдің қызығын сезіне алмайды.»
«Дәстүрін ел-жұртымның ардақтаймын, ежелгі ата-баба салтын сақтап.»
«Ата салтың — ұлттық қалпың.»
«Ұлттың қамын ойламаған адамның қамын ұлты да ойламас.»
«Жақсының жақсылығын айт — нұры тасысын.»
«Жаңа астананың қаласы да, адамдардың санасы да жаңа болсын.»
«Дүниеде туған еліңнен артық ел де, жер де жоқ.»
«Көңіліңді де, бойыңды да мөлдір таза бұлақтай ұста.»
Ойлануға сұрақтар
Сенім мен ерік-жігерді күшейтетін күнделікті бір әрекет қандай?
Туған жерге қызмет ету сенің өміріңде қалай көрініс табады?
Дәйексөздер (10-сынып)
Бұл топтамада өзін-өзі тану, ой тереңдігі, тәртіп, ар-ұят, уақыт және адамдық борыш туралы ойлар берілген.
«Адам әлемді қаншалықты таныса, соншалық өзін де тани түседі. Өзіңді-өзің тану — борышыңды өтей бастаған сәттен-ақ басталады.»
«Дүниедегі ең оңай нәрсе — кісіге ақыл айту, ең қиыны — өзіңді-өзің тану.»
«Кімде-кім естіп-білу, көріп-білу секілді нәрселерді көбейтсе, ол — көп жинаған адам. Ондай кісі жаңа естіп, көріп білгендерін сынап, орынды-орынсызын бұрын жиғанымен салыстырып есеп қылады. Бұлай еткен адамды ақылды дейміз.»
«Ой деген — бір терең дария тұңғиық: ой қажытар — бір қайғы, бір нұр құйып. Ой деген — сел, онда құлан қағы жоқ; ой дегенің — таусылмайтын кермиық.»
«Қай істің болсын өнуіне үш түрлі шарт бар: әуелі — ниет, күш, тәртіп керек.»
«Мейірім, ынсап, әділет, шыдам, шыншыл, харекет — түп қазығы: ақ ниет.»
«Дүниенің көзі, тұтқасы, түп негізі — заттық нәрсе емес, рухани дүние.»
«Әрқашан таза болсын ар-ожданың, жүрегің: өзгелер де саған адал, әділ болар — білемін.»
«Егер адам қолынан келетін, істеуге міндетті ісін жүзеге асыра алса, сол адамды бақытты әрі жарасымды деуге болады.»
«Ауырып ем іздегенше, ауырмаудың жолын ізде!»
«Игілікке жетудің бір көзі — еңбек пен қанағат.»
«Бар екен деп аспа, жоқ екен деп саспа.»
«Ерге керек төзімділік, күш-қайрат; тұру керек күн мен айдан нұр жайнап!»
«Әділдікті мойындау — адал кісінің ісі.»
«Өтірікші әуелі өзін алдайды.»
«Жастық шағың — жарқын жаздың бейнесі: құтты жаздың ала алсаң, жоқ бермесі.»
«Жастық арман — сенім, ерлікке құштарлық.»
«Адам өміріндегі ең тамаша нәрсе — оның басқа адамдармен қарым-қатынасы.»
«Жасы кіші ініні — ақылы артса, аға тұт. Жасы үлкен ағаны — жақсы сыйлап, жаға тұт.»
«Махаббатпен жаратқан адамзатты, сен де сүй — ол Алланы жаннан тәтті.»
«Адамдық борыш — ат үшін емес, барша адамзат қамы үшін. Серт берген еңбек етем деп — алдағы атар таң үшін.»
«Балам, халықтың ұлы болмасаң — менің де ұлым емессің.»
«Отанды, өз халқыңды сүю, ғылым мен көркемөнерді сүю адамды ерлік істерге құмарттырады, ұлы шығармалар жасауға жол ашады.»
«Уақыттың бос өткені — өмірдің бос кеткені.»
«Уақыт керуеніне бөгет жоқ.»
«Егер дұрыс пайдаланар болса, уақыт қашан да жеткілікті.»
«Адамдағы білім, ақыл және жігер жақсылыққа, ізгілікті істерге, адамдарға деген сүйіспеншілікке бағытталуы тиіс.»
Қысқаша қорытынды
Өзін тану
Борышты орындаудан, тәртіп пен ниетті бекітуден басталады.
Ар мен әділет
Шыншылдық пен адалдық адамды биіктетеді.
Уақыт
Дұрыс қолдансаң — жеткілікті; босқа кетсе — өмір де бос өтеді.