Гигиена-денсаулықты сақтау
Гигиена
Гигиена — денсаулықты сақтау және аурулардың алдын алу туралы ғылым, медицинаның маңызды салаларының бірі. Ол қоршаған ортаның адам организміне әсерін зерттеп, елді мекендерді таза ұстау, тұрғындардың тұрмыс-тіршілігі мен еңбек жағдайын жақсарту үшін санитариялық нормалар мен ғылыми талаптарды қалыптастырады.
Негізгі мақсаты
Денсаулықты нығайту, қауіп-қатер факторларын ерте анықтау және аурудың алдын алуға бағытталған шараларды негіздеу.
Зерттеу нысаны
Ауа, су, тағам, тұрғын үй, мектеп пен өндіріс ортасы сияқты күнделікті өмір сапасын айқындайтын факторлар.
Тарихи қалыптасуы
Ежелгі дәуір
Б.з.б. 1500 жылдар шамасында Мысырда және Хорезде тазалық сақтауға бағытталған шаралар қолданылған. Сол кезеңнің өзінде қоршаған орта тазалығының маңызы тәжірибе жүзінде мойындалды.
Антикалық медицина
Ежелгі грек дәрігері Гиппократ таза ауа мен таза судың денсаулықты жақсартып, нығайтатынын атап көрсеткен. Бұл көзқарас гигиенаның ғылыми негіздерін түсіндіруге жол ашты.
Орта ғасыр
Гиппократтың идеяларын Әбу Әли ибн Сина (Авиценна) жалғастырды. Оның әлемге әйгілі «Дәрігерлік ғылымының каноны» еңбегінде денсаулықты алдын ала сақтау және дұрыс тамақтанудың теориялық негіздері жүйеленіп баяндалған.
Қазақ халқының дәстүрлі ұстанымы
Қазақ халқы ежелден-ақ деннің саулығын сақтауға, тазалыққа мән беріп, дұрыс тамақтануды өмір салтының маңызды бөлігі ретінде ұстанған.
Қазақстандағы гигиеналық зерттеулер
Басталуы және дамуы
Қазақстанда гигиеналық зерттеулер 1925 жылы Қызылорда қаласында өлкелік санитариялық-бактериологиялық институт ашылғаннан кейін жүйелі түрде қолға алынды. Кейін бұл бағыт Қазақ медицина институтының санитариялық-гигиеналық факультетінде, сондай-ақ Семей, Қарағанды және Астана қалаларындағы медицина университеттерінің гигиена кафедраларында дамытылды. Сонымен бірге Ортаазиялық обадан арылту ғылыми-зерттеу институты да маңызды рөл атқарды.
1930–1940 жылдардағы зерттеулер
Бұл кезеңде елді мекендер гигиенасы, су және тағам қауіпсіздігі кеңінен зерттелді. Тұрғын үй мен мектептердің санитариялық жағдайы бағаланып, өзен-көл сулары санитариялық тұрғыдан тексерілді.
Үйлестіру және басқару
Гигиена саласындағы зерттеулерді үйлестірумен ҚР Денсаулық сақтау агенттігі және Профилактикалық медицина академиясы айналысады.
Қорытынды
Гигиена — адамның өмір сүру ортасын сауықтыруға, санитариялық талаптарды ғылыми тұрғыдан негіздеуге және халық денсаулығын қорғауға қызмет ететін іргелі ғылым. Таза ауа, қауіпсіз су, сапалы тағам және қолайлы тұрмыс жағдайы — қоғамның тұрақты әл-ауқатының басты тіректері.