Сәлем сөздің - анасы. Әдепті бала - арлы бала
Сабақтың тақырыбы
Жирен жаман әдеттен
Тәрбиелік мақсаты
Балаларды кішіпейілділікке, үлкенді сыйлауға және көмектесуге үйрету; жақсы қасиеттерді бойына сіңіріп, жаман әдеттен жирену дағдысын қалыптастыру. Әдептілік туралы түсінігін кеңейтіп, сезінуі мен ой қорытуын дамыту. Өмірдегі түрлі іс-әрекеттерді талдай отырып, әдептану саласының мәнін таныту.
Форматы
- Сабақтың түрі
- Шығармашылық сабақ
- Сабақтың әдістері
- Топтық жұмыс, жағдаяттан шығу, тірек сызбамен жинақтау, сұрақ-жауап
- Көрнекіліктер
- Абайдың портреті, буклеттер, үнтаспа, нақыл сөздер плакаттары
Сабақтың кіріспе ойы
Бүгінгі заман адамы «сегіз қырлы, бір сырлы» болып қалыптасуы керек. Оқушы үшін ең маңызды құндылықтардың бірі — әдептілік.
Абайдан шумақ
Әсемпаз болма әр неге,
Өнерпаз болсаң арқалан.
Сен де бір кірпіш дүниеге,
Кетігін тап та, бар қалан.
Әдептанудың түпкі мақсаты — адамға әдепсіздіктің зиянын түсіндіріп, оның шырмауынан құтылуды үйрету. Қоғамдағы ең жақсы адам — әдепті адам; әдепті адамдар — қоғамның баға жетпес байлығы әрі мәртебесі.
Әдептілік заңы салтанат құрған қоғамның абыройы жоғары, тұрмысы сәнді, тіршілігі шуақты болады.
Топтарға бөлу
Сынып 4 топқа бөлінеді. Әр топ өз атауына сай құндылықты танытып, тапсырмаларды бірлесіп орындайды.
Топтарға арналған сұрақтар (Абай тағылымы)
1-топ: Сыйластық
«Мен егер заң қуаты қолымда бар адам болсам, “адам мінезін түзеп болмайды” деген кісінің тілін кесер едім» — бұл ойдың авторы кім? (Абай)
2-топ: Сабырлық
Абайдың «Үш ақ нәрсе адамның қасиеті» дегені не? (Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек)
3-топ: Әдептілік
«Күллі адам баласын қор қылатын үш нәрсе бар, сонан қашпақ керек» — ол қандай үш нәрсе? (Надандық, еріншектік, залымдық)
4-топ: Шыншылдық
«Тегінде адам баласы адам баласынан үш нәрсемен озбақ» — ол не? (Ақыл, ғылым, ар)
Әуенді үзіліс
Ән тыңдалады.
Жағдаяттық сұрақтар: «Сенің әрекетің қандай?»
Әр оқушы ұсынылған жағдайды талдап, өз ойын дәлелдеп айтады. Мақсат — әдепті әрекетті таңдауға үйрену.
1-топ: Көшедегі оқиға
Сен өте асығыссың, өйткені сабаққа үлгеруің керек. Көшеде бала жетектеп келе жатқан қарияны қағып кетіп, ол кісі құлап қалды. Немересі қорыққаннан жылап жіберді. Сен не істейсің?
2-топ: Үй шаруасы
Анаң жұмыстан келгенше үйді жинастыруды өтінді. Сен достарыңмен ойнап жүріп, өтінішті ұмытып кеттің. Анаң келіп, саған ренжіді. Сенің әрекетің қандай?
3-топ: Есіктегі қоңырау
Үйде ешкім жоқ, тек сен ғана барсың. Есіктің қоңырауы соғылды. Ашып қарасаң — ауылдан келген туыс апаң. Ата-анаң «ешкімге есік ашпа» деп ескерткен. Не істейсің?
4-топ: Дастарқан әдебі
Анаң сен жақсы көретін тағамды әзірлеп берді. Сен тамақты іні-қарындастарыңмен бірге ішіп алып, бірден сыртқа ойнауға жүгіріп кеттің. Сен нені ұмыттың?
Мақал-мәтел сайысы: жалғасын тап
Топтар мақал-мәтелдің жалғасын табу арқылы әдеп, ізет, сыйластық туралы ұғымдарын бекітеді.
1-топ: Сыйластық
- Әдепті бала — арлы бала, әдепсіз бала — сорлы бала.
- Кішіден ізет — үлкеннен құрмет.
2-топ: Сабырлық
- Ізетке найза бойламайды.
- Әдепті бала ата-анасын мақтатар, әдепсіз бала ата-анасын қақсатар.
3-топ: Әдептілік
- Бір жылы сөз — бір күнге азық.
- Әдептілік белгісі — иіліп сәлем бергенің.
4-топ: Шыншылдық
- Сәлем — сөздің анасы.
- Алыстан алты жасар бала келсе, алпыстағы шал сәлем береді.
Әуенді үзіліс
Ән тыңдалады.
Тірек сызба: «Әдептілікке тән қасиеттер»
Топтар тірек сызбаны пайдаланып, әдептілікке жататын қасиеттерді топтастырады. Әр топ өз жұмысын жазып, қорғайды.
Үлгі бағыттар
Әуенді үзіліс
Би орындалады.
Шығармашылық таныстырылым
Оқушылар өздері жасаған бүктемелері (буклеттері) бойынша қысқаша таныстырылым жасап, негізгі ойды жеткізеді.
Қорытынды
Сабақ соңында көрнекіліктер қайта қаралып, негізгі түсініктер жинақталады: әдептілік — адамды көркейтетін мінез, ал жаман әдет — адамды төмендететін дағды.
Талқылау сұрағы: «Бүгінгі сабақтан не алдық?»