Қоянның құйрығы қысқа, құлағы

Таным Айналамен таныстыру және экология ҰОІӘ

Тақырып

Сүйкімді қоян

Негізгі бағыт

Жабайы жануарлар туралы білімді толықтыру, табиғатқа қызығушылық қалыптастыру.

Нәтиже

Балалар қоянның тіршілігі, бейімділігі, қорегі және қауіптері туралы айта алады.

Сабақтың тақырыбы мен бағыты

Білім саласы: Таным

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекеті: Айналамен таныстыру және экология

Тақырыбы: Сүйкімді қоян

Нысан: Орманда мекендейтін жабайы жануарлар әлемі

Мақсаттар

Білімділік

Балалардың жабайы аңдар туралы білімін толықтыру.
Табиғат туралы көзқарасын қалыптастыру, қоршаған ортаға қызығушылық ояту.
Аңдардың түр-түсі мен ортаға бейімділігі туралы түсінігін нақтылау.

Тәрбиелік

Табиғатты сүюге және қорғауға тәрбиелеу.
Жабайы жануарларға қамқорлық жасауға баулу.
Мысал: табиғат бұрышындағы көжек пен кірпіні күту, тамақтандыру.

Дамытушылық

Қоршаған орта туралы ой-өрісін кеңейту.
Өлең, жұмбақ, жаңылтпаш және ертегі арқылы сөздік қорын дамыту.

Көрнекіліктер мен әдістер

Көрнекі құралдар

Жабайы жануарлардың суреттері, «Жабайы жануарлар әлемі» альбомы.
Мультфильмдер, орман көріністері.
Дидактикалық ойынға арналған түрлі-түсті суреттер.
Бетперделер, саусақты қуыршақтар.

Әдіс-тәсілдер

Баяндау Көрнекілік Сұрақ-жауап Жұмбақ шешу Ребус шешу Сөздік ойындар Қимыл-қозғалыс ойындары

Қимыл-қозғалыс ойыны: «Көжектер мен түлкі»

Мақсаты: зейін, ептілік, тыңдау дағдысы

Ойын шарты

Бір бала «түлкі» болып сайланады.
Қалған балалар көжек бетпердесін киіп, дөңгелене отырады.
Жүргізуші қоян бетпердесін киіп, өлең жолдарын айтады.

Жүргізуші мәтіні

Көжектерім, тұрыңдар,
Беттеріңді жуыңдар.
Ну орманға барайық,
Тамақтанып алайық.

Жалмаңдаған қу түлкі
Келіп қалды орманнан.
«Көжектерің қайда?» — деп,
Қуып келді соңымнан.

Көжектер ән ырғағымен секіріп қашады, түлкі қуады.

Кіріспе әңгіме және жұмбақ

Тәрбиеші сабақтың мақсатын түсіндіріп, балаларға орманда мекендейтін жабайы жануарлармен танысатынын айтады. Алдымен балалар өздері білетін жабайы жануарларды атайды, содан кейін жұмбақ шешеді.

Жұмбақ

Қыста ақ,
Жазда сұр.
Бұл қай аң?

Жауабы: Қоян Қоян маусымға байланысты түсін өзгертіп отырады.

Қоян туралы мағлұмат

Мекені мен сыртқы бейнесі

Шөлейтте, орманды далада және орман жиегінде тіршілік етеді.
Құлағы ұзын, құйрығы қысқа әрі үлпілдек.
Артқы аяқтары алдыңғы аяқтарынан ұзындау, сондықтан өрге тез көтеріледі.
Биіктен түскенде қиналып, кейде домалап кетуі мүмкін.

Қорегі және тіршілік дағдысы

Өсімдіктермен қоректенеді, тісі өткір.
Әдетте өзіне үйшік жасамайды, қысқа азық жинамайды.
Көбіне түнге қарай азық іздеп шығады.
Көктем-жазда жасыл шөп пен өсімдік тамырларын жейді.
Қыста қалың қар астында тығылып жатады; жас теректің қабығын кеміруі мүмкін.

Бейімділігі және қауіптері

Көздері басының екі жағында орналасқандықтан, жанынан не артынан келген қауіпті тез байқайды (сондықтан ертегілерде «қыли» деп те айтылады).
Жаздағы сұр қоян күзге қарай ақ түске ауысып, табиғатта жасырынуға бейімделеді.
Қыста азық азайса, бақша дақылдарының (қырыққабат, сәбіз) қалдықтарын да жейді.
Кейде қар астынан шұңқыр қазып, күздік егіспен қоректенуі мүмкін.
Оған қасқыр, түлкі, сусар сияқты жыртқыштар және бүркіт, қаршыға, жапалақ тәрізді құстар қауіп төндіреді.
Жүйріктігінің арқасында кейде қашып құтылады.

Бекіту сұрақтары

1. Қоянның түр-түсі қандай?
2. Қоян немен қоректенеді?
3. Қандай аңдар мен құстар қоянға шабуыл жасауы мүмкін?
4. Қоян қысқа азық жинай ма?
5. Қоян қандай жерлерде тіршілік етеді?
6. Қоян өзіне үйшік жасай ма?

Сергіту сәті: «Қояндар» тақпағы

Ерінбе, қояным,
Ерте тұрып оянғын.
Секеңде сен енді,
Шынықтыр денеңді.

Жұмбақ: көжек

Жұмбақ

Дыбыстан қашып,
Қаққан безек.
Қорқақ, жасық,
Бұл не?

Жауабы: көжек.

Көжек туралы қысқаша

Сыбдыр естісе, қоян сияқты тез қаша жөнеледі.
Көктемде көжектер дүниеге келеді.
Көжек көзі ашық, ширақ болып туады; кішкентай, терісі мамықтай жұмсақ.
Алғашында анасының сүтімен қоректенеді, бірнеше күннен соң шөп жеуге үйренеді.

Қимылды ойын: «Ақ қоян» (сөйлемді аяқтау)

Балалар сөйлемдерді жалғастырып, қоянның белгілерін қайталайды.

1) Қоян қыста ақ, жазда ...

2) Қоянның құйрығы қысқа, құлағы ...

3) Қоянның артқы аяғы ұзын, алдыңғы аяғы ...

Ертегі: «Қоянның құлағы неге ұзын?»

Ерте, ерте, ертеде Қоян орман патшалығында тұратын достарын туған күніне шақырады. Үйін ағаш жапырақтарымен және әдемі гүлдермен безендіреді. Туған күніне арнап сәнді көйлегін киеді.

Қоян мерекесіне Кірпіні, Түлкіні, Қасқырды, Аюды шақырады. Кірпі бірінші болып келіп: «Туған күнің құтты болсын, ақ қоян!» — деп құттықтайды да, сыйлыққа жаңғақ әкеледі.

Түлкі келіп: «Үйің қандай жылы, көйлегің қандай әдемі!» — дейді. Қасқыр да келіп: «Бауырым қоян, туған күнің құтты болсын!» — деп бір шоқ қалампыр гүлін ұсынады.

Төртеуі: «Аю неге кешікті?» — деп ойланып тұрғанда, сырттан тықыр естіледі. Аю кешіккені үшін кешірім сұрап, Қоянға арнап бал әкеледі.

«Туған күнің құтты болсын!» — деп Аю Қоянның құлағынан тартып қалады. Сол сәтте Қоянның құлағы лезде қамыстай қалқиып, ұзарып кетеді. Содан бері Қоянның құлағы ұзын болыпты.

Ертегі бойынша сұрақтар

1. Қоян достарын не үшін шақырды?
2. Қоян үйін қалай безендірді?
3. Ол туған күніне қандай аңдарды шақырды?
4. Кірпі қоянға не сыйлады?
5. Түлкі не деді?
6. Қасқыр не әкелді?
7. Аю қандай сыйлық әкелді?
8. Қоянның құлағы не себептен ұзын болып қалды?

Дидактикалық ойындар

«Жануарлар нені ұнатады?»

Балалар суреттер арқылы жануарларды олардың қорегімен сәйкестендіреді, таңдауларын түсіндіреді.

Қызықты арифметика

Санау дағдысы

Қоян мен көжек бақшаға барып, қырыққабат пен сәбіз жинайды.

1) Қоян неше қырыққабат жинады? Сана.
2) Көжек неше сәбіз жинады? Сана.

Қорытынды

Пысықтау

Сабақ соңында қоян туралы негізгі ұғымдар қайталанып, балалардың жауаптары тыңдалады.

Белсенділікті қолдау

Белсене қатысқан балалар мадақталып, ынталандыру сыйлығы беріледі.

Тәрбиелік түйін

Табиғатты қорғау, жануарларға жанашырлықпен қарау және қамқорлық жасау туралы қорытынды жасалады.

Сабақтың өзегі

Қоянның тіршілігі арқылы балалардың табиғатқа қызығушылығын арттыру және жануарларға қамқорлық мәдениетін қалыптастыру.

Экология Тіл дамыту Қимыл-қозғалыс Санау