Қазақша рефераттар

Мәліметтерді мәтіндік файлға экспорттау

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Пән
Информатика
Сынып
11-сынып
Мұғалім
Г. Қ. Рамазанова
Сабақ тақырыбы
Мәліметтер қорын ұйымдастыру. Көрсеткіш мәндерін есептеу
Сабақ түрі
Аралас сабақ
Оқыту әдістері
Сөздік, көрнекі, практикалық

Қажетті ресурстар

  • Компьютерлер
  • Таратпа материалдар (топтамалар)
  • Тест сұрақтары
  • Қосымша оқу материалдары

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушылардың сауаттылығын арттыру, ойлау ұшқырлығын дамыту және тақырып бойынша білімдерін жүйелеу.

Тәрбиелік

Икемділікке, жауапкершілікке және шығармашылық шабытпен жұмыс істеуге тәрбиелеу.

Дамытушылық

Қызығушылықты күшейту, логикалық ойлауды және практикалық дағдыларды дамыту.

Оқыту формалары

  • Жеке
  • Топтық
  • Ұжымдық

Пайдаланылған әдебиеттер

  • Е. А. Вьюшкова, Н. В. Параскун, Б. Қ. Әбенов — «Информатика (ЖМБ)»
  • Н. Ермеков, М. Ермеков, С. Ноғайбаланова — «Информатика» 10–11 сынып оқулығы
  • Балапанов — «Информатикадан 30 сабақ»
  • «Информатика негіздері» журналы

Сабақтың барысы

1) Ұйымдастыру кезеңі

  • Амандасу, оқушыларды түгендеу.
  • Сабаққа дайындықты тексеру.
  • Алдыңғы тақырып бойынша түсініктерін қысқаша сұрау.

2) Сұрақ-жауап

Қорытынды есептер мен формалардың айырмашылығы неде?

Қорытынды есептің негізгі қызметі қандай?

Қорытынды есептермен жұмыс істеу режимдерін атаңдар.

3) Жаңа сабақ

Оқушыларға қысқа уақыт ішінде материал беріледі, содан кейін олар оны ДЖИГСО әдісі арқылы бір-біріне түсіндіреді.

Есептелетін көрсеткіштер: не үшін қажет?

Мәліметтер қорындағы есептелетін көрсеткіштер есептеулерді толықтыру үшін қолданылады. Барлық есептеулер өрнектер негізінде құрылады.

Кестелік процессордағы ұяшық сілтемелерінің орнына мәліметтер қорында өрнек ішінде көрсеткіш атаулары қолданылады.

Өрнектің негізгі элементтері

  • Идентификаторлар (көрсеткіштер мен басқару элементтерінің атаулары). Өрнекте олар [ ] жақшаларына алынады.
  • Операторлар: арифметикалық, логикалық, салыстыру және т.б.
  • Функциялар
  • Константалар (тұрақтылар)
  • Мәндер

Есептелетін көрсеткішті қалай құруға болады?

Мәліметтер қорында есептелетін көрсеткіштер сұраныс, форма немесе қорытынды есеп түрінде құрылады. Көбіне ол сұраныс конструкторы режимінде толықтырылады: өрнек сұраныс бланкісінің кез келген бағанындағы «Көрсеткіш» қатарына енгізіледі.

Маңызды ескерту

Есептелетін көрсеткіш мәндері мәліметтер қорында сақталмайды. Олар — сұраныс орындалған кездегі есептеудің нәтижесі.

Ұзын өрнектермен жұмыс

Егер өрнек ұзын болса, оны жолға сыйдыру қиын болуы мүмкін. Shift + F2 пернелер тіркесі өрнекті енгізуге ыңғайлы «Енгізу аймағы» сұхбат терезесін ашады.

Мәтіндік мәліметтерді біріктіру

Мәліметтер қорында мәтіндік өрістерге де есептеулер қолдануға болады. Бұл толыққанды «есептеу» болмауы мүмкін, бірақ екі мәтіндік көрсеткішті біріктіруге болады.

Қарапайым мысал: адамның аты мен тегін бір өріске біріктіру.

Функциялар арқылы есептелетін көрсеткіштер

Excel-дегідей дайын функцияларды қолдануға болады. Ең жиі қолданылатындарының бірі — ағымдағы күнді қайтаратын Date() функциясы.

Мысалы, жаңа жазба қосылғанда өріске үнсіз келісім бойынша ағымдағы күнді орнатуға болады. Күн енгізілгеннен кейін өріс пішімін (форматын) таңдаудың қажеттілігі туындауы мүмкін.

Макрос құру

Макрос — формаға, қорытынды есепке және басқару элементтеріне функционал қосуға, сондай-ақ тапсырмаларды автоматтандыруға арналған құрал.

Мәліметтер қоры МҚБЖ құралдарымен жасалатын программалық өнім болғандықтан, құрастырушы тек нысандарды құрып қана қоймай, қолданушыға ыңғайлы интерфейс ұсынуы керек: форманы ашу, қорытынды есепті іске қосу, сұранысты орындау жеңіл болуы тиіс.

Access-тағы макрос

Access-та макростарды жеңілдетілген программалау тілі ретінде қарастыруға болады: орындалатын әрекеттер макробұйрықтар тізімі түрінде беріледі.

Құру тәсілі

Дайын макробұйрықты тізімнен таңдап, оған қажетті параметрлерді енгізу жеткілікті.

Пайдалы мүмкіндік

Макростарды формадағы батырмаларға бекітуге болады: жиі орындалатын операциялар бір шерту арқылы іске асады.

Мысал

Егер қорытынды есепті тікелей мәлімет енгізу формасынан ашу қажет болса, формаға батырма қосып, қорытынды есепті шығаратын макрос құруға болады. Сол сияқты қолданушы жиі пайдаланатын іздеу сұхбат терезесін ашу әрекетін де макрос арқылы автоматтандыруға болады.

Макростар стандартты мәліметтер қорын қосымшаға айналдырып, қолданушы мәзірін және сұхбат терезелерін құруға мүмкіндік береді.

Макрос құру: Құру қосымша беті → Басқалар тобы → Макрос.

Сыртқы мәліметтермен жұмыс (импорт/экспорт)

Мәліметтер қорымен жұмыс барысында басқа қосымшалардан деректерді импорттау жиі қажет болады. Кейбір мәліметтер электронды түрде сақталады, бірақ олар кестелік немесе мәтіндік пішімде болуы мүмкін. Деректерді қайта енгізу — тиімсіз.

Access стандартты жолмен импорттауды қолдайды: мәтіндік файлды, Excel жұмыс парағын немесе басқа мәліметтер қоры кестесін Access ішкі пішіміне көшіруге болады. Бұл мүмкіндіктер «Сыртқы мәліметтер» бөлімінде орналасқан.

Excel-ден импорттау

Excel жұмыс парағынан мәліметтерді мәліметтер қорына қосудың екі жолы бар:

  1. Импортталған мәліметтерден жаңа кесте құру.
  2. Импортталған мәліметтермен бар кестені толықтыру.

Екінші тәсіл үшін Excel кестесінің баған тақырыптары мәліметтер қоры кестесіндегі көрсеткіштерге сәйкес келуі керек.

Excel-ге экспорттау

Мәліметтерді Excel-ге шығару үшін: Сыртқы мәліметтер → Экспорт → Excel. Одан кейін файл атауы мен пішімін көрсету жеткілікті.

Мәтіндік файлға экспорттау

Бұл әрекет Excel-ге экспорттауға қарағанда сирек орындалады, бірақ Access-та ол да қарастырылған. Экспорттау кезінде кесте мәтінге айналады, ал баған шекаралары төмендегі пішімдердің біріне ауысады:

  • Бөлгіші бар файл (delimiter-separated).
  • Ені белгіленген (өлшенген) файл (fixed-width).

Негізгі құжат пен мәлімет көздерін біріктіру (Mail Merge)

Мәліметтер қоры кестесін негізге алып, мәтіндік құжаттарды автоматты түрде жасауға болады: бейдждер, құттықтау хаттары, аты-жөні жазылған карточкалар, визиткалар және т.б.

MS Word-та мәліметтер қорынан мәліметтерді алу біріктіру деп аталады. Ол үшін: Таратулар → Біріктіруді бастау → Біріктірудің қадам бойынша шебері.

4) Сергіту сәті

«Қара жорға» видеоролигі арқылы оқушылар дене қимыл жаттығуларын орындайды.

5) Практикум

Оқулықтағы компьютерлік тәжірибелік жұмыс:

№1 тапсырма

«Менің сыныбым» мәліметтер қорын құру.

№2 тапсырма

«Емхана» мәліметтер қорын құру.

№3 тапсырма

«Туристік агенттік» мәліметтер қорын құру.

6) Сабақты қорытындылау

Өрнек деген не?

Мәліметтер қорының қандай элементтерінде өрнектерді қолдануға болады?

Неліктен өрнектерді көбінесе сұраныстарда қолданады? Мысал келтіріңдер.

Қандай мәліметтер мәтіндік файлға экспортталады?

Біріктіру шеберін қалай шақырады?

7) Үй тапсырмасы

  • §14. «Мәліметтер қорын ұйымдастыру. Көрсеткіш мәндерін есептеу» тақырыбын оқу.
  • Түйінді (негізгі) мәліметтерді көшіріп жазу.
  • Бақылау сұрақтарына жауап дайындау.

8) Бағалау

Оқушылардың сабаққа қатысуы, сұрақтарға жауап беруі және практикалық тапсырмаларды орындауы бойынша бағаланады.