Геометриялық фигурадан қоянды құрастыру тапсырмасы
Сабақ құрылымы: саяхатқа құрылған оқу үдерісі
Бұл іс-әрекет балаларды қызықты саяхат түрінде ұйымдастырылады: тапсырмалар орындалған сайын «аялдамаларда» ертегі кейіпкерлері кездесіп, балалардың санай білуі, салыстыруы, пішіндерді тануы және сөйлеу мәдениеті дамиды.
Әдіс-тәсілдер
- Тапсырмалар және ойын-жаттығулар
- Кубизм әдісі
- Логикалық есептер
- Үстел үсті ертегілері және қуыршақ театры
Мотивациялық бөлім
«Тілек шеңбері»
Біз ерекше баламыз,
Айтқан тілді аламыз.
Достарымды көргенде,
Қуана қарсы аламыз.
Сәлем, сәлем, сәлем!
Тәрбиеші балалармен диалог жүргізеді: саяхатқа не керек, көліктің қандай түрлері бар (поезд, машина, қайық, кеме, ұшақ), ал поездға міну үшін билет қажет екенін анықтайды.
Билет алу: кіріспе тапсырмалар
1) «Шатасқан сандар» ойыны
0–3 аралығындағы сандарды өсу ретімен және кері ретімен орналастыру. Санауды үш тілде айту.
2) «Керікті құтқар»
Сандарды салыстыруға арналған ойын: қай сан үлкен, қай сан кіші екенін анықтау.
3) Таяқшалармен жұмыс
Сан құрамы мен сәйкестендіру дағдыларын бекіту (таяқша санын берілген санмен теңестіру).
4) «Шарларға тиісті санды қой»
Сан құрамы бойынша тапсырма: әр шарға сәйкес цифрды орналастыру.
Тапсырмалар орындалғаннан кейін балалар «поездға» мініп, қимыл-қозғалыспен саяхатты бастайды. Әр аялдамада жаңа тапсырма және тосын сый күтетіні ескертіледі.
Аялдамалар: ертегі әлеміндегі тапсырмалар
1-аялдама: «Тапқышбек пен Дымбілмес» (қолғап театры)
Диалог
Тапқышбек: Сәлем, Дымбілмес!
Дымбілмес: Сәлем!
Тапқышбек: Балалар, сәлеметсіздер ме! Дымбілмес, маған үй тапсырмасын орындауға көмектесші.
Дымбілмес: Тапсырма ма? Басым ауырып тұр...
Тапқышбек: Жалқаулықты қашан қоясың? Балалар көмектесе ме?
Тәрбиеші: Әрине, көмектеседі.
Бұл аялдамада балалардың ынтасы күшейтіліп, «бірге орындау» қағидасы бекітіледі: қиындық кездессе, топ болып шешім табу.
2-аялдама: «Шалқан» (фланелеграф)
СанауСұрақ-жауап арқылы бекіту
- Бұл қай ертегінің кейіпкерлері?
- Ертегіде неше кейіпкер болды?
- Қанша үй жануары шалқан тартты?
- Қай кейіпкер жетіспейді?
- Немере мен ата арасындағы кейіпкер кім?
- Ең соңында қай кейіпкер келді?
№2 тапсырма: торкөзді толықтыру
Бос торкөздерге тиісті дөңгелекшелерді орналастыру. Жұмыс тәрбиешінің көмегімен, бірақ балалардың жеке орындауына басымдық беріледі. Дұрыстығы тексерілген соң «тышқан» өз орнына қойылады.
Нәтиже
Тапсырма орындалса, кейіпкерлер балаларға алғыс айтып, ертегі жалғасады.
Сергіту сәті: саусақ жаттығуы
Жалғыз саусақ тіпті де
Ұстай алмас жіпті де.
Екі саусақ бірікті —
Ине қолға ілікті.
Үш саусағым орамды
Жүгіртеді қаламды.
Өнерлі екен он саусақ —
Қала салсақ, жол салсақ.
Балалар әуен ырғағымен саусақ қимылдарын жасайды.
3-аялдама: «Бауырсақ пен Қоян» (қуыршақ театры)
Пішіндер
Қоян: Бауырсақ, қайдан келесің? Иісің қандай тамаша! Мен сені жеймін.
Бауырсақ: Қоян аға, мені жемеңіз. Өлең айтып берейін.
Қоян: Өлең емес, алдымен мына есептерді шығаруға көмектес.
Бауырсақ: Есеп қиын емес. Достарым көмектеседі!
Үйшікке талдау (№4 тапсырма)
Балалар «үйшіктің» қандай пішіндерден құралғанын анықтайды: неше үшбұрыш, дөңгелек, шаршы бар екенін санайды және түстерін ажыратады.
Қоянды құрастыру (геометриялық пішіндерден)
Қоянды пішіндерден құрастырып, құлақ, аяқ, көз саны салыстырылады. Соңында қоянның неше үшбұрыш, домалақ және төртбұрыштан тұратыны айтылады.
Негізгі екпін: пішіндерді тану, санай білу және дәлелдеумен айту (қанша және неліктен).
Келесі кездесу: «Қызыл телпек» (үстел үсті театры)
СалыстыруҚызыл телпек әжесіне бәліш апарғысы келеді, бірақ жолды таба алмайды. Балалар көмектесу үшін тапсырма орындайды.
Тапсырма: айырмашылықты тап
Суреттерден 3 айырмашылық табу.
2 және 3-ті ажырату
«Екі» мен «үш» санының айырмасын түсіндіру: санау, салыстыру, сәйкестендіру арқылы бекіту.
Қызыл телпек балаларға алғыс айтып, қоштасады.
Рефлексия және қорытынды: «Сиқырлы сандықша»
Кенеттен сиқырлы әуен естіледі. Ағаш түбінен «сиқырлы сандықша» табылады. Сандықшадағы шарт бойынша балалар «Кім тапқыр?» ойыны арқылы кестені толықтырады. Кесте дұрыс толтырылғанда, сандықшадағы ойыншықтар балаларға үлестіріледі.
Не меңгерілді?
Санау, салыстыру, пішіндерді ажырату, тапсырманы дәл орындау.
Қалай меңгерілді?
Ойын, театр, диалог және қимыл-қозғалыс арқылы.
Неге маңызды?
Танымдық қызығушылық артады, математикалық тіл қалыптасады.
Күтілетін нәтиже
Біледі
- Геометриялық пішіндерді ажыратады.
- 0–3 сандарын таңбалайды, тура және кері санайды.
- 0–3 аралығында қосу мен азайтудың бастапқы түсінігін қолданады.
- Театр әрекеті арқылы саусақ моторикасын дамытады.
Түсінеді
- Геометриялық пішіндерден қоян құрастыру логикасын түсінеді.
- Суреттердегі айырмашылықтарды анықтайды.
- 2 мен 3 санының айырмасын нақтылайды.
Қолданады
- Пішіндерді ажыратып, ертегі кейіпкерлерін шатастырмай атайды.
- Тапсырмаларды мұқият және жүйелі орындайды.
- Топта бірлесіп жұмыс жасап, өз ойын жеткізеді.
Қорытынды ой
Саяхатқа құрылған сабақ форматы балаларды ертегі арқылы баурап, математикалық әрекетті табиғи ойын кеңістігіне айналдырады. Нәтижесінде санау, салыстыру, пішіндерді тану және тілдік белсенділік бір сабақта үйлесімді дамиды.
Сабақ барысындағы ескертпелер
- Музыка ауысымдары (саяхат/аялдама/сергіту) ритм сақтауға көмектеседі.
- Жеке жұмыста қысқа нұсқаулық және жылдам кері байланыс маңызды.
- Қиындық көрген балаға жұптық/топтық қолдау ұйымдастырылады.
Тілдік мақсат
Балалардың математикалық сөздік қорын нақтылау: үлкен–кіші, тең, артық–кем, дөңгелек–үшбұрыш–шаршы, сондай-ақ 0–3 сандарын үш тілде айту.