Ұзын құлақ сұр қоян
Сабақ тақырыбы: «Я» және «Ю» дыбыстары мен әріптері
Ақтөбе қаласы, Кеңес Нокин ауылы, Благодар орта мектебінің мектепалды даярлық тобына арналған сауат ашу сабағының мазмұны төменде берілген. Сабақты жүргізуші: Жайтуғанова Нұрлыгүл Шауқымқызы.
Сілтеме: ортамерзімді және қысқамерзімді жоспарлар (МАД тобы, сауат ашу).
Жалпы мақсат
- «Яя», «Юю» дыбыстары мен әріптерінің айтылуын, оқылуын және жазылуын меңгерту.
- Диалог құруға үйрету.
- Мәнерлеп оқуға жаттықтыру.
Түйінді идеялар
Ұқыптылыққа ұмтылу, тыңдай білу және өз ойын анық жеткізу.
Әдіс-тәсілдер
Жекелей, жұптық және топтық жұмыс, диалогтік оқыту, ойын элементтері.
Көрнекіліктер
- Сауат ашу оқулығы
- Кеспе әріптер
- Суреттер
- Текшелер
Дереккөз
Амирова А. С. «Сауат ашу». Алматы: «Алматыкітап», 2014.
Күтілетін нәтиже
- Қосарлы дыбыс туралы бастапқы түсінік қалыптастырады.
- «Я» және «Ю» әріптері бар сөздерге мысалдар келтіре алады.
- Жүргізіп оқуға дағдыланады және мәнерлеп оқуды жетілдіреді.
Сабақтың барысы
1) Қызығушылықты ояту
Бастау • Диалог • Белсенді қатысу- Сәлемдесу рәсімі: «Сәлеметсіңдер ме, балалар! Көңіл күйлерің қалай?»
- «Ыстық орындық» стратегиясы түсіндіріледі (мұғалім–оқушы–оқушы арасында қысқа диалог ұйымдастырылады).
2) Мағынаны тану
Жұмбақ • Логика • Дыбыс талдауЖұмбақтар арқылы ой қозғау
Жұмбақ 1
Қолы жоқ сурет салады, тісі жоқ тістеп алады. Бұл не?
Жауабы: аяз (суреті тақтаға ілінеді).
Жұмбақ 2
Қалың киімді ұнатады, шешіндіргенде жылатады. Бұл не?
Жауабы: пияз (суреті ілінеді).
«Артығын тап» тапсырмалары
Суреттер бойынша
Тақтада бірнеше сурет беріледі. «Артығын тап» тапсырмасы орындалады.
Сұрақ: «Неге қияр артық?»
Талқылау барысында балалар себепті дәлелдеуге үйренеді.
Логикалық ойын: артық сөзді тап
Сиыр, ешкі, қой, жылқы, қоян. Қай сөз артық?
Балалар сөздерді атап, тәрбиешімен бірге қайталайды.
Негізгі жұмыс: «Я» және «Ю» дыбыстары
«Я» дыбысы мен әрпі
- Балаларға «Я» дыбысы ерекше естілетіні байқатылады.
- «Я» дыбысы хормен және жеке-жеке айтқызылады.
- «Я» — дауысты дыбыс екені анықталады.
- Маңызды ерекшелік: айтылуында екі дыбыс естіледі, бірақ жазылуы бір әріп. «Я» = й + а.
- Әріп элементтері талданып, тақтада және дәптерде жазу жұмысы жүргізіледі.
«Ю» дыбысы мен әрпі
- «Аю» сөзінен таныс емес дыбыс анықталады: ю.
- Дыбыстың айтылуында кедергі жоқ екені байқалып, оның дауысты дыбыс екені ажыратылады.
- Ерекшелік: «Ю» да қосарлы дыбыс береді — ю = й + у, бірақ жазуда бір әріп қолданылады.
- «Аю» туралы көркем әдебиеттен жаттаған тақпақ айтқызылады.
Назар аудару
«Я» және «Ю» — қосарлы дыбысты білдіретін әріптер. Айтылуында екі дыбыс естілгенімен, жазылуы бір таңбамен беріледі.
Сергіту сәті
Қоян туралы
Ұзын құлақ сұр қоян,
Естіп қалып сыбдырды.
Ойлы-қырлы жерлермен
Ытқып-ытқып секірді.
Аю туралы
Ормандағы аюдың
Құлпынайы көп екен.
Теріп-теріп алайық,
Қалтамызға салайық.
Буын-ұйқас арқылы бекіту
Ян-ян — қорқақ қоян.
Яз-яз — ащы пияз.
Яр-яр — дәмді қияр.
Ю-ю-ю — мен оямын ою.
Ю-ю-ю — қорбаңдайды аю.
Дәптермен жұмыс
«Я» және «Ю» әріптерінің дұрыс жазылуын меңгертуге арналған жазба жұмысы орындалады.
3) Кері байланыс
Қорытынды • Бекіту • НақтылауСұрақтар
- Бүгін біз қай дыбыс және әріптермен таныстық?
- Олар қандай сөздерде кездеседі?
- Оларды қандай текшемен белгілейміз?
- Неліктен сол текшемен белгілейміз?
- «Я» және «Ю» әріптерінің қандай ерекшелігін білдік?
Үлгі жауап (қорытынды)
Бүгін біз «Я» дыбысы мен әрпін, сондай-ақ «Ю» дыбысы мен әрпін таныдық.
Олар аяз, пияз, қияр, қоян, аю, ою сияқты сөздерде кездеседі.
Бұл дыбыстар дауысты болғандықтан қызыл текшемен белгіленеді.
Ең бастысы: «Я» және «Ю» — қосарлы дыбысты білдіреді (я = й + а, ю = й + у), бірақ жазылуы бір әріппен беріледі.
Қажет болған жағдайда материалдың толық нұсқасын қосымша ресурс ретінде жүктеуге болады.