Қазақша рефераттар

Кім жүйрік есеп

«Математика — ғылымдар патшасы» сайысы

Мақсаты — оқушылардың білімін, білік-дағдыларын кеңейту, пәнге қызығушылығын арттыру, зейінін және логикалық ойлау қабілетін дамыту. Төменде сайыстың өту барысы ұсынылады.

Сайыстың өту барысы

  1. IТоптардың сәлемдесуі
  2. II«1001 мақал — жалғасын тап»
  3. III«Сандар сыры»: 5 және 7 — қасиетті сандар ұғымы
  4. IV«Арифметика»: жұмбақ есептер
  5. V«Ойлан, тап!»: логикалық есептер
  6. VI«Кім жылдам?»: сұрақ–жауап
  7. VII«Кім жүйрік?»: есеп шығару
  8. VIIIҮй тапсырмасы
  9. IXҚорытынды

Сан құпиясына үңілсек, күнделікті өмірде көзге көрініп, құлаққа шалынып жүрген көптеген сандардың мәні мен қыр-сыры ашылады.

I. Топтардың сәлемдесуі

I топ

Шаршы алаңға жарысқа
Шықты біздің тобымыз.
Жеңілсек те, жеңсек те —
Ашық болсын жолымыз!

II топ

Құрметтеп бар ғылымды, ой-сананы,
«Тапқырлар» тобы сәлем беріп қарсы алады.
«Математика — ғылымдар патшасы» сайысында
Қашанда тапқыр болам деп ой салады!

III. «Сандар сыры»: 5 және 7 — қасиетті сандар

Сандардың сырына біз үңілеміз,
Үйренбеген достардан түңілеміз.
Қасиетті сандарға байланысты
Дәстүрлі ұғымдарға тоқталамыз.

Бес саны

  • Бес дұшпан: өсек, өтірік, мақтаншақтық, еріншектік, мал шашпақтық.
  • Бес асыл: талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым.
  • Бес қару: садақ, найза, қылыш, мылтық, айбалта.
  • Бес парыз: қажылық, намаз, ораза, қайыр-садақа (зекет).

Жеті саны

  • Жеті күн: бүгін, ертең, бүрсігүні, арғы күні, ауыр күн, соңғы күн, азына.
  • Жеті қазына: ер жігіт, сұлу әйел, ілім-білім, жүйрік ат, тазы, қыран бүркіт, берен мылтық.
  • Жеті ата: әке, бала, немере, шөбере, шөпшек, немене, туажат.
  • Жеті жұт: құрғақшылық, мал жұтау, оба, өрт, соғыс, сел, жер сілкінісі.

IV. «Арифметика»: жұмбақ есептер

1-есеп

Он бір түйе, бес жылқы,
Екі сиыр, бес ешкі,
Екі қоян, үш түлкі —
Таба алмасаң, бос күлкі.

Жауабы: барлығы 28.

2-есеп

Бес бұтақты ағашта,
Бұтақ сайын бес алма.
Біреуін бер алашқа,
Қалады сонда неше алма?

Жауабы: барлығы 24.

V. «Ойлан, тап!»: логикалық есептер

Сансыз есеп болмайды,
Есепсіз дана болмайды.
Қызық есеп айтайын,
Сынап сені байқайын.

А) Екі санның қосындысы 8-ге тең, айырмасы 2-ге тең, көбейтіндісі 15-ке тең. Олар қандай сандар?

Жауабы: 3 және 5.

Ә) Сызғыштың төрт бұрышы бар. Оның бір бұрышын кессең, неше бұрыш қалады?

Жауабы: 5 бұрыш.

Б) Қолымызда он саусақ бар. Оң қолда неше саусақ бар?

Жауабы: 5.

В) Торғайлар бұтаққа бір-бірден қонса — бір торғай артық қалады, ал екеуден қонса — бір бұтақ артық қалады. Бұтақ нешеу, торғай нешеу?

Жауабы: 3 бұтақ, 4 торғай.

Г) Екі әке және екі бала 3 апельсин тауып алды. Тең бөліскенде әрқайсысына 1 апельсиннен тиді. Бұл қалай?

Жауабы: атасы, әкесі, баласы.

Ғ) Бір үйде екі ана, екі қыз, әже немересімен тұрады. Барлығы неше адам?

Жауабы: 3 адам.

Д) Динаның 4 ұлы бар. Олардың әрқайсысының туған қарындасы бар. Динаның неше баласы бар?

Жауабы: 5 бала.

Е) Бала тақтаға 86 санын жазып, жолдасына: «Ешқандай амал қолданбай 12-ге арттыр», — деді. Ол қалай арттырды?

Жауабы: 86 санын кері аударып, 98 етті.

Ж) Үш ағайынды жолда кетіп барады: біреуі алдында, екеуі артында. Артындағы екеуі алдындағыға жете алмайды. Неге?

Жауабы: алда — ағасы, артында — екі інісі; жас ерекшелігі бойынша «жете алмайды» дегені.

З) 10 санын нөлсіз қалай жазуға болады?

Жауабы: X (рим цифрымен).

VI. «Кім жылдам?»: сұрақ–жауап

I топ

  • Сұрақ: Қандай өрнек әріпті өрнек деп аталады? — Жауап: құрамында әріпі бар өрнек.
  • Сұрақ: Алымы бөлімінен үлкен бөлшек қалай аталады? — Жауап: бұрыс бөлшек.
  • Сұрақ: Бір километрде неше метр бар? — Жауап: 1000.
  • Сұрақ: Ең үлкен үш таңбалы сан? — Жауап: 999.
  • Сұрақ: 5 санына кері сан? — Жауап: 1/5.
  • Сұрақ: Ең кіші жай сан? — Жауап: 2.
  • Сұрақ: Кесіндіні өлшейтін құрал? — Жауап: сызғыш.
  • Сұрақ: Бөлудің нәтижесі қалай аталады? — Жауап: бөлінді.

II топ

  • Сұрақ: Алымы бөлімінен кіші бөлшек қалай аталады? — Жауап: дұрыс бөлшек.
  • Сұрақ: Ең кіші үш таңбалы сан? — Жауап: 100.
  • Сұрақ: Барлық қабырғалары тең тік төртбұрыш қалай аталады? — Жауап: шаршы.
  • Сұрақ: Бірлік кесіндісі берілген сәуле? — Жауап: координаталық сәуле.
  • Сұрақ: Ең кіші натурал сан? — Жауап: 1.
  • Сұрақ: Қосудың нәтижесі қалай аталады? — Жауап: қосынды.
  • Сұрақ: Үш пар ат 60 км шапса, бір ат неше км шабады? — Жауап: 60 км.
  • Сұрақ: 6 санына кері сан? — Жауап: 1/6.
  • Сұрақ: Бүтін және бөлшек бөліктен тұратын сан? — Жауап: аралас сан.

Ескерту: бастапқы мәтіндегі кейбір жауаптарда қате кеткен. Мұнда математикалық тұрғыдан дұрыс нұсқалары берілді.

VII. «Кім жүйрік?»: есеп шығару

Оқушыларға парақ арқылы есептер таратылады. Тапсырма — берілген есептерді уақыт ішінде шығару.

VIII. Үй тапсырмасы

Үйден дайындалып келген тапсырмалар тексеріліп, орындау сапасы мен дәлдігі бойынша бағаланады.

IX. Қорытынды

Сайыс нәтижесі қорытындыланып, белсенділік танытқан қатысушылар марапатталады. Математика — дәлдік пен ой ұшқырлығын талап ететін, адамды жүйелі ойлауға баулитын ғылым.