Тастың әңгімесі
Сабақтың мақсаты
Әңгімелердің тақырыбын айқындап, идеялық мәнін ашу; маңызын түсіндіру; оқушылардың қоғамдық-саяси көзқарасының қалыптасуына ықпал ету. Сонымен қатар тіл байлығын дамыту, өз ойын еркін жеткізуге дағдыландыру және мәнерлеп оқуға жаттықтыру.
Нәтиже
- Тақырып пен идеяны дәл анықтайды
- Дәлелді пікір айтып, талқылауға қатысады
- Мәтінді әсерлі, мәнерлеп оқиды
Құралдар
- Слайдтар және иллюстрациялар
- Ғ. Мүсірепов шығармалары
- Сұрақ-жауап, пікірталас форматы
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Оқушылардың сабаққа қатысуы мен даярлығы тексеріліп, назарлары сабақ мазмұнына бағытталады.
2) Үй тапсырмасын талдау
«Қандай іске кіріссең де, таза қолмен кіріс» қағидасы негізінде Ғабит Мүсіреповтің «Автобиографиялық әңгімесі» бойынша талдау жұмыстары жүргізіледі.
Тапсырма 1
Бір оқушы тақтаға Ғабит Мүсірепов туралы сызба құрады.
Тапсырма 2
Екінші оқушы жазушының сүйікті ұстазы Б. Өтетілеуов туралы тірек-сызба жасайды.
Нәтиже
Мәтін мазмұны жүйеленіп, негізгі тұлғалар мен ой өзегі нақты айқындалады.
3) Тарихи контекст: 1945 жыл — қас қағым сәттегі алапат
Мұғалімнің кіріспе әңгімесінде Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Жапонияны тізе бүктіру мақсатында АҚШ-тың Хиросима мен Нагасаки қалаларына атом бомбасын тастауы баяндалады.
- 1945 ж. 6 тамыз таңғы 08:15 — Хиросима
- 1945 ж. 9 тамыз — Нагасаки
- Жарылыс қуаты 20 мың тонна тринитротолуолға тең
- Жылу әсері шамамен 300 000°
- Құрбандар екі қалада 300 мыңнан астам адам қысқа уақыт ішінде қаза тапты
Радиоактивті сәуленің зардабы ұзаққа созылып, бүгінге дейін зардап шеккендердің ұрпағы түрлі дертке шалдығып келеді.
а) Шығарма өзегі
«Жапон балладасы» — атом апаты тақырыбын көтеретін туынды.
ә) Қатар 1
«Арқаның әңгімесі» мазмұнын қысқаша, көркем тілмен баяндайды (арқа суреті көрсетіледі).
б) Қатар 2–3
Екінші қатар — «Көздің әңгімесі» (үлкейтілген көз суреті), үшінші қатар — «Тастың әңгімесі» (қара тас ескерткіші) бойынша әңгімелейді.
4) Сынып жұмысы: мәтінмен терең жұмыс
Терең сыршыл, сезімталдықпен жазылған туынды бойынша мәтіндік талдау жүргізіледі. Оқушылар сұрақтарға жауап беріп, тапсырмаларды орындайды және негізгі ойды дәлелдермен негіздейді.
Талқылау форматы
- Нақты сұрақтар арқылы идеяны ашу
- Дәйексөздермен жұмыс
- Топтық пікірлесу
Назардағы дағды
Оқушының ойды жинақтап айтуы, дәлел келтіруі және мәтінді мәнерлеп оқуы.
5) Қазақстан — бейбітшілікті сүйетін ел
а) Семей полигонының жабылуы
Семей ядролық полигонының жабылуы және Олжас Сүлейменовтің «Невада — Семей» қозғалысын ұйымдастыруы туралы мәлімет беріледі.
ә) Кейіпкердің тілегі
Мәтін бойынша кейіпкердің адамзат баласына арнаған тілегін теріп жазу тапсырмасы орындалады.
6) Бейбітшілік — халық ұраны
а) Қорытынды
Мұғалім сабақтың негізгі түйінін жинақтап, басты ойды нақтылайды.
ә) Бағалау
Оқушылардың жауаптары, талқылауға қатысуы және тапсырмаларды орындауы бойынша білімдері бағаланады.
7) Үй тапсырмасы
«Адамзат, атом апатынан сақтан!» тақырыбында шағын ойтолғау жазып келу.
Ұсыныс
Ойтолғауда тарихи дерекке қысқаша сүйеніп, бейбіт өмірдің құнын және ядролық қаруға қарсы көзқарасты өз ойыңмен негізде.