Оқушылардың тапсырманы орындау кезеңі
Сабақтың тақырыбы
Мұрындық жасау үлгісі.
Сабақтың мақсаттары
Оқыту мақсаты
Ағаштан және сүйектен жасалатын бұйым түрлерімен таныстыра отырып, мұрындық жасаудың әдіс-тәсілдерін үйрету.
Дамытушылық мақсаты
Оқушылардың өз бетімен жұмыс істеу қабілетін дамыту, теориялық білімін және шығармашылық іскерлігін тәжірибе арқылы жетілдіру.
Тәрбиелік мақсаты
Еңбекқорлыққа, ұқыптылыққа, іскерлікке және шыдамдылыққа тәрбиелеу.
Сабақ құрылымы
- 1 Ұйымдастыру кезеңі
- 2 Жаңа сабақты түсіндіру
- 3 Оқушылардың білімін бекіту
- 4 Тапсырманы орындау кезеңі (сарамандық жұмыс)
- 5 Қорытынды
- 6 Бағалау
- 7 Үй тапсырмасы
Кіріспе: ағаштың тұрмыстағы орны
Өткен сабақта сүйектен бірнеше бұйым жасауды үйрендік. Бүгінгі сабақта ағаштан жасалатын бұйымдарды қарастырамыз. Қазақ жері кең-байтақ: бау-бақшасы, жидегі мен тораңғысы, қайың, қарағай, шыршалы ормандары бар. Сондықтан ағаш өңдеу – тұрмыстық қолөнердің маңызды бағыты.
Сұрақ-жауап арқылы ой қозғау
Мұғалім:
Балалар, ағаш туралы не білесіңдер?
Оқушылар:
Ағаштан үй мүліктерін жасаған: сандық, төсек ағаш, жастық ағаш, кебеже, бесік, әртүрлі ыдыстар.
Мұғалім:
Үй мүлкінен басқа қандай бұйымдар жасаған?
Оқушылар:
Киіз үйдің сүйегін, шана мен қораға қажетті бөлшектерді және басқа да тұрмыстық құралдарды жасаған.
Мұғалім:
Ағаш туралы қандай аңыздар мен айшықты сөздер білесіңдер?
Мәдениет пен танымдағы ағаш бейнесі
Қазақ халқының кемеңгер ғалымы Шоқан Уәлиханов «Тәңір» атты еңбегінде ата-бабаларымыздың ерекше табиғат құбылыстарын қасиетті санағанын айта отырып:
«Айдалада дара өскен ағаш түнеуге жарап жатыр. Жанынан өткен әрбір жолаушы оларға ырым етіп әлдебір мата байлап, жанына ыдыс-аяқ тастап кетеді, басына құрбандық шалады», — деп жазады.
Түркі тілдес халықтардың ортақ мұрасы саналатын «Қорқыт ата кітабында» ағашқа арналған мынадай айшықты сөз бар:
«Атың ағаш десем шамданба, ағаш!
О, Мекке мен Мәдиненің есігі болған — ағаш!
Құдаймен тілдескенде Мұсаның асасы болған — ағаш!
Ерлердің ері Әлидің дүлділіне ер болған — ағаш!
Зұлпықарға сап болған — ағаш!
Хасан мен Хұсайынға бесік болған — ағаш!
Басыңа қарасам төбең көрінбес — ағаш!
Мені саған асар болса, құлап түс, ағаш!»Бұл толғам ағаштың тұрмыстағы қолданысымен қатар, халықтың дүниетанымындағы ерекше орнын да айқын көрсетеді.
Ынталандыру: мақал-мәтелдер
-
Шебердің қолы — ортақ.
-
Өнерлі — өрге жүзер.
-
Ұста аспапсыз ұста емес.
Сарамандық жұмыс: мұрындық жасау кезеңдері
Жұмыс барысында еңбек қауіпсіздігі ережелері қатаң сақталады. Әр кезең нақты ретпен орындалады.
I кезең: сызба және белгілеу
- Дәптерге мұрындықтың суретін салып, үлгісін түсіру.
- Ағашқа өлшемдерді түсіріп, ойылатын бөліктерді өлшеп белгілеу.
II кезең: кесу және өңдеу
- Үлгі бойынша өлшенген бөліктерді арамен кесу.
- Бұйымды мұрындық формасына келтіріп, пышақпен жону.
III кезең: әрлеу
- Дайын бұйымды түрпі қағазымен ысқылап, тазалау.
- Соңында лактау.
Қорытынды сұрақтар
Ағаштан қандай бұйым жасадық?
Мұрындық.
Мұрындық не үшін қолданылады?
Жылқы әбзелдеріне қатысты қолданылу мақсатын талқылау.
Мұрындықты қандай ағаштан жасайды?
Тобылғы, жыңғыл сияқты ағаш түрлерін мысалға келтіру.
Бұйда дегеніміз не?
Анықтамасын айтып, қызметін түсіндіру.
Сүйектен мұрындық жасауға бола ма?
Материалдың беріктігі мен өңдеу ерекшеліктерін салыстырып, қорытынды жасау.
Бағалау
Жұмысы жақсы шыққан оқушылардың бұйымдары мадақталып, бағаланады.