Топтардың тапсырмасы
Сабақ тақырыбы мен мақсаты
Тақырып
Абай — лирик ақын.
Мақсаты
- Ақынның оқу-білім мен өнерге үндеуі арқылы әділдік пен бақытқа бастайтын жолды айқындап бергенін түсіндіру.
- Өз ортасындағы жағымсыз әрекеттерді әшкерелеп, шынайы қынжылыспен сынағанын ұғындыру.
- Қазіргі заманда білімнің маңызын терең сезінуге баулу.
- Абай өлеңдерінің негізгі түйінін айқындап, поэтикалық тілін талдауға бағыттау.
Көрнекілігі
- Ақынның суреті, «Абай», «Абай ауылы» кітаптары
- Слайдтар, тапсырмалар жазылған кеспе қағаздар
- Қазақтың Қанипасы кітабы
- Қ. О. Бітібаева: «Мектепте Абай шығармаларын оқыту», «Әдебиетті оқытудың инновациялық технологиясы»
- Қ. О. Бітібаева туралы газет-журнал мақалалары
Сабақ мультимедиа кабинетінде өтеді.
Әдістер мен технологиялар
Күтілетін әрекет
Оқушы білімін қолданады, талдайды, синтездейді және өз пайымын дәлелмен жеткізеді. Мұғалім бағыттайды, талдау мен жинақтауға жағдай жасайды.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
Сынып оқушылары үш топқа бөлінеді. Әр топ алдын ала берілген тапсырмалар жүйесімен жұмыс істейді.
- 1-топ: Абай тобы
- 2-топ: Телғара тобы
- 3-топ: Мұхтар тобы
II. Ой салу технологиясы
Әр топ өзіне берілген тапсырманы орындайды: талдау жасайды, қорытынды шығарады, жауаптарын өзара бағалайды.
Негізгі дағдылар: қолдану, анализ, синтез, дәлелдеу.
III. Топтық жұмыс
Әр топ белгілі бір тақырыптық бағыт бойынша Абай өлеңдерін талдап, идеялық мазмұн мен тілдік ерекшеліктерін ашады.
1-топ: «Дүние де өзі, мал да өзі»
Өнер-білімАбайдың оқу-білім, еңбек, адамгершілік туралы ойларын жүйелейді.
Талданатын өлеңдер
- «Жасымда ғылым бар деп ескермедім»
- «Ғылым таппай мақтанба»
- «Интернатта оқып жүр»
Нақты тапсырмалар
- «Ғылым таппай мақтанба» өлеңі бойынша Венн диаграммасын толтыру.
- Жастарға терең білім, ұлттық тәрбие, еңбек пен адамгершіліктің қажеттігін дәлелмен көрсету.
- «Жасымда ғылым бар деп ескермедім» өлеңінің композициялық құрылымын айқындау: ақынның өкініші, бала оқыту мақсаты, өзіне қатысты ой.
Рефлексиялық байланыс
«Менің оқудағы мақсатым» тақырыбында оқушы өз алдына қойған мақсаттарын, қоғамға қажет істерге қосар үлесін баяндайды және ойларын «Қазақстан–2050» стратегиясымен байланыстырады.
2-топ: «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым»
Әлеуметтік сынАбайдың ел мінезін сынаған тұстарын өлең жолдарымен дәлелдеп, тілдік ерекшелігін ашады.
Талданатын өлеңдер
- «Қалың елім, қазағым, қайран жұртым»
- «Болыс болдым, мінеки»
- «Сегіз аяқ»
- «Көңілім қалды достан да, дұшпаннан да»
Нақты тапсырмалар
- Елін «қазағым, елім, жұртым» деп жақын тартқан ақынның қоғамдағы кемшіліктерді өткір сынауын дәлелдеу.
- Өлең тілін талдап, «Абай тілінің сөздігін» құрастыру (мағыналы сөздер, тұрақты тіркестер, көріктеуіш құралдар).
- Парақорлық, жалқаулық сияқты келеңсіз қылықтардың сыналған тұстарын айқындау.
Қоғамдық идеямен сабақтастыру
Тақырып «Еңбекке 20 қадам» идеясымен байланыстырылады: еңбек мәдениеті, жауапкершілік, әділ бағалау қағидалары талқыланады.
3-топ: «Желсіз түнде жарық ай»
Табиғат лирикасыТабиғат пен адам тіршілігінің байланысын ашып, Абайдың суреткерлік жаңалығын идеялық-көркемдік бірлікте талдайды.
Талданатын өлеңдер
- «Қараша, желтоқсан мен сол бір-екі ай»
- «Қыс», «Жазғытұрым», «Жаз», «Күз»
- «Желсіз түнде жарық ай»
Нақты тапсырмалар
- Абай табиғатты тіршіліктің қайнар көзі әрі сұлу көрініс ретінде адам өмірімен астастыра жырлағанын талдау.
- Жансызға жан бітірген кейіптеу мен бейнелеу тәсілдерін анықтау.
- Лирикалық кейіпкердің жыл мезгіліне қарай құбылатын сезім әлемін сипаттау.
Қосымша мәселе
Экология тақырыбы қозғалады: «Жасыл ел» бағдарламасының маңызы және әр оқушының жеке үлесі туралы ой айтылады.
IV. Поэтикалық тілге талдау
Әр топ тапсырма жазылған кестелерді толтырып, өлеңнің құрылымын және тілдік жүйесін нақтылайды: ақын тілі, ұйқас, жаңашылдық, маңызы, көркемдік құралдар.
Анықталатын көркемдік құралдар
- Теңеу
- Эпитет
- Метафора
- Шендестіру
- Кейіптеу
Нәтиже форматы
Оқушылар өлең жолдарынан мысал келтіріп, таблицаға енгізеді; дәлел мен түсіндірмені қысқа әрі нақты береді.
V. Білімді жинақтау және бағалау
Топ жетекшілері өз тобындағы әр оқушының жауабын объективті бағалап, қысқа комментарий береді. Негізгі өлшемдер: дәлелдің нақтылығы, мәтінмен жұмыс, тілдік талдау, қорытындының жүйелілігі.
VI. Үй тапсырмасы
Тапсырма
Ақын өлеңдерін жаттау.