Жаңа сабақ құпиясы
6-сыныпқа арналған бейімдік бағдарлама туралы
Бұл бейімдік бағдарлама 6-сынып оқушыларына арналған. Бағдарламаның негізгі мақсаты — жаңа кезең талаптарына сай ана тілінің қоғамдық-әлеуметтік мәнін түсінетін, тіл қызметін жүйелі меңгерген, қазақ тілінің ерекшеліктерін білетін және тіл білімінің салалары бойынша талдау жасай алатын тұлға қалыптастыру.
Құжаттама
Күнтізбелік жоспар және 34 сабақ жоспары.
Сабақ құрылымы
Ұйымдастыру, қайталау, жаңа тақырып, бекіту, қорытынды, үй тапсырмасы, бағалау.
Оқыту бағыты
Түсіндіру, сұрақ-жауап, әңгімелеу, практикалық тапсырмалар.
Сабақ жоспары: Тұрақты тіркестер
Сабақ түрі: аралас сабақ • Әдістер: сұрақ-жауап, түсіндіру, әңгімелеу • Көрнекіліктер: тірек-сызба, интерактивті тақта
Сабақтың мақсаттары
- Тұрақты тіркестердің жасалу жолдарын және мағыналарын түсіндіру.
- Ауызекі сөйлеу тілін дамыту, білімді жүйелі қолдануға дағдыландыру.
- Пәнге қызығушылықты оятып, әдеби тілде көркем сөйлеуге тәрбиелеу.
Сабақтың айдары және бөлімдері
Сабақтың айдары: «Іздеген жетер мұратқа».
1) Қайталау – оқу анасы
Үй тапсырмасын пысықтау, сұрақтар арқылы қайталау.
2) Жаңа сабақ құпиясы
Сөзжұмбақ шешу, тірек-сызба арқылы түсіндіру.
3) Кітап – досың, ақылшың
Кітаптағы сөздерден еркін тіркес пен тұрақты тіркесті ажыратып жазу.
4) Ой толғау
Тұрақты тіркестерді қолданып шағын эссе жазу (рөлдер арқылы).
5) Тапқыр болсаң, тауып көр
Тұрақты тіркестердегі қателерді тауып, түзету.
6) Сен – маған, мен – саған
Синоним және антоним болатын тұрақты тіркестерді кезектесіп айту.
7) Келісіп пішкен тон, келте болмас
Топтық жұмыс: ребус және «адасқан әріптер» тапсырмасы.
8) Сауатты болу – мақсатым
Мұғалім тіркесті айтады, оқушы мағынасын жазады.
9) Қоржындағы сарқыт
Үйге тапсырма: фразеологизмдер сөздігінен 10 тіркес жазу.
10) Жүйріктен жүйрік озар, шабысқанда
Бағалау және қорытындылау.
Қате бар тіркестерді түзет (үлгілер)
- «Жерден алты қоян тапқандай»
- «Ешкі аузынан шөп алмас»
- «Екі аяғын екі етікке тығу»
- «Жаңа жараның аузын ашу»
- «Жегені жүрегінен шықты»
Тапсырма мақсаты — тіркестің қалыптасқан нұсқасын табу және мағынасын дәл беру.
Синонимдер мен антонимдер (мысалдар)
Синонимдер
- «Ит арқасы қиянда» — «Ит өлген жерде»
- «Ай десе аузы, күн десе көзі бар» — «Үріп ауызға салғандай»
Антонимдер
- «Су жүрек» — «Жүрек жұтқан»
- «Төбесі көкке жету» — «Су сепкендей басылу»
- «Ит өлген жерде» — «Мұрнының ұшында»
Мағынасын жаз (қорытынды тапсырма)
Біреудің ала жібін аттамау; қой аузынан шөп алмас; көзді ашып-жұмғанша; аузына құм құйылды; зәресі кетті; ит өлген жер; он саусағынан өнер тамған; сөзіне құлақ аспау; санын соғып қалу.
Сабақ жоспары: Кәсіби сөздер
Сабақ түрі: аралас сабақ • Әдістер: сұрақ-жауап, түсіндіру, әңгімелеу • Көрнекіліктер: тірек-сызба, интерактивті тақта
Сабақтың мақсаттары
- Кәсіби сөздерді және олардың мағыналарын түсіндіру.
- Ауызекі сөйлеу тілін дамыту, алған білімді жүйелі қолдану.
- Қызығушылықты оятып, әдеби тілде көркем сөйлеуге тәрбиелеу.
Жаңа сабақ: сөздерді мамандықпен сәйкестендіру
| Кәсіби сөздер | Мамандық иелері |
|---|---|
| Сот, жаза, үкім, айыпкер, тергеу | Құқық саласы мамандары |
| Дәрі, науқас, емхана, дәрігер | Медицина қызметкерлері |
| Сабақ, тоқсан, баға, оқулық | Білім беру саласы |
| Томаға, тұзақ, қанжыға | Саятшылық/аңшылыққа қатысты |
Кітап – досың, ақылшың
Берілген кәсіби сөздердің мағынасын сөздіктен тауып жазу.
Тапқыр болсаң, тауып көр
Белгілі кәсіпке байланысты сөздерді кім көп атайды?
Сен – маған, мен – саған
Екі оқушы әртүрлі кәсіп туралы мақал айтып жарысады.
Келісіп пішкен тон, келте болмас
Сөзжұмбақты дұрыс шешсеңдер, ұсталық кәсіпке қатысты сөз шығады.
Қорытынды бөлім: «Ой толғау»
«Кім болам?» тақырыбында ойтолғау жазу.
Үй тапсырмасы: ата-анаңның кәсібіне байланысты сөздерді жазып келу.
Сабақ жоспары: Диалект сөздер
Сабақ түрі: аралас сабақ • Әдістер: сұрақ-жауап, түсіндіру, әңгімелеу • Көрнекіліктер: тірек-сызба, интерактивті тақта
Сабақтың мақсаттары
- Диалект сөздерді және олардың мағыналарын түсіндіру.
- Ауызекі сөйлеу тілін дамыту, білімді жүйелі қолдану.
- Қызығушылықты оятып, әдеби тілде көркем сөйлеуге тәрбиелеу.
Жаңа сабаққа кіріспе
«Сіріңке», «кеуірт», «шақпақ» сөздерінің мағынасын ашу арқылы диалект сөздердің ерекшелігін түсіндіру.
Кітап – досың, ақылшың
Берілген әдеби сөздердің диалектілік қолданыстағы түрін жазу: сіріңке, әпке, үлкен, кіші.
Тапқыр болсаң, тауып көр
Келесі сөздердің мағынасын тап: бедре, бақыр, шекер, сым, дөкей, қалақ, сібірткі, леген, кірлен, әпше, оттық, азан, дәке.
Сен – маған, мен – саған
Бір оқушы диалект сөздерді қатыстырып сөйлем құрайды, екіншісі сөйлемдегі диалект сөзді табады.
Келісіп пішкен тон, келте болмас
Топтық жұмыс: берілген сөздерді тақырып бойынша іріктеу (киім-кешек және бұйымдар).
Топтық іріктеу (үлгі)
І топ: Киім-кешек
Малақай, құлақшын, күрте, пима, телпек.
ІІ топ: Бұйымдар
Сым, сіріңке, бақыр, шылапшын, леген.
Қорытынды және сауаттылық
«Ой толғау»: Қазақстанның әр өңірін аралап, диалект сөздерді үйренген кейіпкердің әңгімесін жаз.
Сауатты болу – мақсатым
Келесі сөздердің диалект нұсқаларын жаз: сіріңке, шалбар, шелек, әпке, қияр, леген, таңертең, қабырға.
Үй тапсырмасы
Диалект сөздер жазып келу.
Бағалау: «Жүйріктен жүйрік озар, шабысқанда» бөлімі арқылы жүргізіледі.