Қандай тамақ түрлерін жиі қолданған дұрыс
«Ғ. Мүсірепов атындағы орта мектебі» КММ, бастауыш сынып мұғалімі — Искакова Дамеля Борашевна
Ашық сабақ: «Дұрыс тамақтану – денсаулық кепілі»
Бұл сабақ оқушылардың денсаулық құндылығын түсінуіне, дұрыс тамақтану дағдыларын қалыптастыруына және күнделікті өмірде қолдануына бағытталған.
Сабақтың мақсаты мен міндеттері
Жалпы мақсат
Оқушыларға дені сау болып өсу үшін дұрыс қоректенудің қажеттілігін түсіндіру.
Білімділік
Денсаулықтың қымбат құндылық екенін ұғындыру, дәрумендер туралы білімді кеңейту.
Дамытушылық
Оқушылардың пікірін тыңдай отырып, қосымша мәліметтер беру арқылы дұрыс тамақтану және денсаулық туралы түсініктерін тереңдету.
Тәрбиелік
Денсаулықтың адам өміріндегі маңызын түсіндіру, дұрыс тамақтануға тәрбиелеу.
Сабақ түрі
Жаңа сабақ, дәстүрлі емес
Көрнекілігі
Суреттер, интерактивті тақта
Қосымша
Мақал-мәтелдер, слайд, бейнематериал
Негізгі идея
Тамақтану мәдениеті — денсаулық негізі
Сабақ барысы
I. Ұйымдастыру кезеңі
2–3 минут
Сәлеметсіздер! Дүниетану сабағына қош келдіңіздер! Балалар, қол ұстасып шеңбер құрайық. Бір-бірімізге қарайық: досыңның күлімдеп қарағаны қуаныш сыйламай ма? Ендеше, шат көңілмен өлеңді бастайық:
Біздің топта ұл-қыздар,
Тату-тәтті ойнаймыз.
Сыйластықпен өмір сүріп,
Тек жақсылық ойлаймыз.
Армысың, Алтын Күн!
Армысың, көк аспан!
Армысың, достарым!
Сендерді көріп қуанам!
II. Үй тапсырмасын тексеру
10–12 минут
Сұрақтар
- Сенің отбасыңда қандай дәстүрлер бар?
- Қонақжайлылық дегенді қалай түсінесің?
- Қазақ халқының «жылу жинау» дәстүрі туралы әңгімеле.
- Адамгершілік пен мейірбандықты қалай түсінесің?
Тірек ой
Қазақ халқы өте қонақжай: келген кісіні үйге шақырып, дастарқан жайып, тағам ұсынады.
Слайд тақырыбы: Отбасы мүшелерінің міндеттері
III. Жаңа сабақ: Дұрыс тамақтану – денсаулық кепілі
20–25 минут
Ой қозғау
- «Дұрыс тамақтану» дегенді қалай түсінесіңдер?
- Қандай тағам түрлерін білесіңдер?
- Өзіңе қандай тағам ұнайды?
IV. Оқулықпен жұмыс (мәтін мазмұны)
Сен адамдардың толық немесе жүдеу, дені сау немесе аурушаң болатынын байқаған боларсың. Оның бәрі тамақтануға байланысты. Дені сау болып өсу үшін адамға қоректік заттар керек. Олар азық-түліктің әр түрінде болады.
Біз жануар тектес азық-түліктерді: ет, балық, жұмыртқа, ірімшік, сары майды тұтынамыз, сүт ішеміз. Сонымен бірге өсімдік тектес азық-түліктерді: нан, жарма, көкөніс, жеміс, қант, өсімдік майы мен саңырауқұлақтарды пайдаланамыз.
Маңызды қағида
Адамға белгілі бір мөлшерде тағам қажет. Күніне 4–5 рет уақтылы тамақтанған дұрыс.
Тамақтану мәдениеті
Дастарқан басында жақсы көңіл күймен отыру, ас әзірлеген адамға алғыс айту және айналаңдағыларға жылы тілек білдіру — тәрбиенің бір бөлігі.
Есте сақтайық
- Асқазанды артық тамақпен ауырлатпа.
- Тәтті, тұзды және ащы тағамды шамадан тыс қолданба.
- Ас ішуді жағымды көңіл күймен баста.
- Астың дәмді болуына тілек айтуды ұмытпа.
- Ас дайындаған адамға алғыс білдір.
Талдау сұрақтары (қорытындылауға арналған)
- Ас дайындайтын адамды кім дейміз?
- Мектепте ас дайындайтын адамдар кімдер?
- Үйде тамақты кім дайындайды?
- Өсімдік тектес азық-түліктерді атап бер.
- Жануар тектес азық-түліктерді атап бер.
Слайд: Өсімдік тектес және жануар тектес азық-түлік
Бейнематериал: Дұрыс тамақтану туралы (1 минут)
Тамақтанудың негізгі ережелері
Өлшем
Тойып жеуге болмайды: тағам мөлшері, сапасы және қабылдау кестесі үйлесімді болуы керек.
Тәртіп
Тамақтану тәртібі — белгілі уақытқа бағыну және мәзір мен порцияны сақтай білу.
Гигиена
Тамақтанар алдында тазалық сақтау — денсаулықтың маңызды шарты.
Оқушылар орындайтын өлең-жолдар
1)
Қыдырып келдің бе,
Болдың ба сыныпта,
Тамақтану алдында,
Қол жууды ұмытпа!
2) Әділ
Кештетпей уақыттан,
Төрт рет тамақтан.
Жалқаулықты қуатын,
Артады қуатың.
Осындай ереже,
Түрлендірер өмірді.
Тәрбие беріп ол,
Көтерер көңілді.
3) Мадина
Оқушының жалғастыруына арналған жолдар (ауызша орындау).
4) Ақжігіт
Сүт пен ірімшік,
Қаймақ бар, айран бар.
Бұлармен дос болмай,
Аласың қайдан нәр?
Сиырға алғыс айт,
Ол саған осындай.
Сан түрлі ас берген,
Ең жақын досыңдай!
5) Асар
Табиғат сыйлаған,
Жеміс пен көкөніс.
Бойына жинаған,
Дәруін алып өс.
Ақыл мен көркімді,
«Толтырды» дегейсің.
Қарсы алып әр күнді,
Сүйсініп жегейсің!
6) Жансар
Ата-ана, құрметті,
Жек көрер кім етті?!
Мен өсіп келемін,
Балық пен тауық бер.
Күніне бір мәрте,
Бұларды тауып бер!
7) Еламан
Ботқаны дайындайды,
Әр түрлі жармадан.
Диқандар дән егіп,
Еңбегін арнаған.
Нан — тағам әл берер,
Қуаттың қайнары.
Ер жетіп өсуге,
Бұл тағам пайдалы!
8) Аружан
Көп сусын ішесің,
Күн ысып, жаз болса.
Пайдасы жоқ оның,
Ішінде газ болса.
Шырын мен таза су,
Асыңды қортады.
«Химия» қосылса,
Асқазан «қорқады».
Қосымша дерек: «Асқазан жартылай бос болсын» қағидасы
Тамақтану ережесін есте сақтаған жөн: аш адам бір жапырақ нан мен суды да қанағат тұтады, тәбеті жоғары болады. Ал ашқарақ адам алдына келгеннің бәрін қомағайлана жеуге дайын келеді.
Көптеген дереккөздерде асқазанның «жартылай бос» болуы ас қорыту процесін жеңілдететіні айтылады. Бұл келесі ас қабылдауға орын қалдыруға, тәбетті реттеуге көмектеседі.
Сергіту сәті
«Бізбен бірге қайтала!» (қимыл-қозғалыс жаттығулары)
Жеміс пен көкөніс —
Нан, сүт, ет берер күш.
Витамин — тағам нәрі,
Оны жұрт бағалар.
Бейнематериал және слайд
«Дәрумендер сыры» (бейне/слайд көрсету)
Дәрігерлермен кеңес (сұрақ-жауап)
- Қандай дәрумендерді жиі қолданған дұрыс?
- Қандай тағам түрлерін жиі тұтынған пайдалы?
- Бойдың өсуі үшін қандай дәрумендер қажет?
- Неліктен адам көп терлеуі мүмкін?
- Тіс ауырмау үшін не істеу керек?
Мақал-мәтелдермен жұмыс
- Денсаулық — зор байлық.
- Тазалық — саулық негізі, саулық — байлық негізі.
- Тазалық бар жерде денсаулық бар.
Өзіндік жұмыс
«Гүл күлтелеріне» денсаулықтың құпияларын жазыңдар (дәптер/парақша жұмысы).
Үй тапсырмасы
- Оқулық: 77–78-беттерді оқу.
- «Денсаулық» туралы 3 мақал-мәтел жазып келу.
Қорытынды
Дұрыс тамақтану — тек мәзір таңдау емес, ол тәртіп, мәдениет, тазалық және өз ағзаңа жауапкершілік. Уақтылы әрі мөлшермен тамақтану, пайдалы өнімдерді таңдау және дәрумендерге бай тағамды көбейту — денсаулықты нығайтудың сенімді жолы.