Сұрақ қою арқылы сұрақ қойып, жаңа сабақтан алған білімдерін тексеру
Сабақ барысы
Бұл сабақта «жол», «орын ауыстыру», «бірқалыпты қозғалыс», «бірқалыпты емес қозғалыс» ұғымдары нақты мысалдар мен тәжірибе арқылы түсіндіріледі. Төменде сабақ кезеңдері ықшам әрі жүйелі түрде берілген.
I. Ұйымдастыру кезеңі (2 минут)
- Оқушылардың зейінін сабаққа шоғырландыру және сабаққа әзірлігін тексеру.
- Жаңа сабақтың мақсат-міндеттерін хабарлау.
- Психологиялық дайындық.
II. Үй тапсырмасын тексеру (6 минут)
Штативке ілінген «балық» карталарын кезекпен қиып алып, сұрақтарға жауап береді.
Сұрақ:
Дененің қозғалыс кезінде сызық түрінде қалдырған ізі қалай аталады?
Жауап: қозғалыс траекториясы.
Сұрақ:
Материялық нүкте дегеніміз не?
Жауап: қозғалыстың қарастырылып отырған жағдайында өлшемдерін елемеуге болатын дене.
Сұрақ:
Қисық сызықты қозғалысқа не жатады?
Жауап: шеңбер бойымен және парабола бойымен қозғалыс.
III. Қызығушылықты ояту
Мақалдардың физикалық мағынасын талдау арқылы жаңа сабақтың тақырыбы ашылады.
Өрісті жол елге жеткізер,
Өзен-су көлге жеткізер.
Соқпақ жолға жеткізер,
Жол молға жеткізер.Талқылау: «жол» ұғымының өмірлік және физикалық мағынасы.
Жаңа сабақты меңгеру (15 минут)
Негізгі анықтамалар
- Орын ауыстыру
- Қозғалыстағы дененің бастапқы орнын оның соңғы (келесі) орнымен қосатын бағытталған кесінді.
- Жүрілген жол
- Қандай да бір уақыт аралығында дене жүріп өткен траекторияның ұзындығы.
- SI бірлігі
- Орын ауыстырудың Халықаралық бірліктер жүйесіндегі (SI) өлшем бірлігі — метр (м).
Қозғалыс түрлері
Бірқалыпты қозғалыс: дене тең уақыт аралықтарында бірдей ұзындықтағы жол жүріп өтеді.
Бірқалыпты емес қозғалыс: дене тең уақыт аралықтарында әр түрлі ұзындықтағы жол жүреді.
Дененің жаңа орнын анықтауда тек қашықтықты білу жеткіліксіз: бастапқы және соңғы орынды қосатын кесіндінің бағыты да маңызды.
Тәжірибе: тамызғышы бар арбаша
Арбашаның үстіне тамызғыш орнатылады. Тамызғыш тең уақыт аралықтарында су тамшысын түсіреді. Арбаша қозғалғанда қағаз бетінде тамшылар ізі қалады.
Бақылау 1
Тамшылардың арақашықтығы бірдей болса, арбаша тең уақыт аралығында бірдей жол жүреді.
Қорытынды: бірқалыпты қозғалыс.
Бақылау 2
Тамызғышты жиірек таматындай етіп өзгерткенде де, егер арақашықтықтар бірдей болса, қозғалыс бірқалыпты болып қалады.
Қорытынды: уақыт аралығы азайса да, тең болса — нәтиже сақталады.
Бақылау 3
Тамшылар тең уақыт аралығында түссе де, олардың арақашықтығы әр түрлі болса, қозғалыс бірқалыпты емес.
Қорытынды: бірқалыпты емес қозғалыс.
IV. Оқулықпен жұмыс (5 минут)
Оқулықтағы тиісті бөлімдерді оқып, негізгі анықтамаларды дәптерге қысқаша конспект жасау.
V. Сергіту сәті (3 минут)
Жұмбақтар арқылы «жол» ұғымын бекіту.
Арқаным бар тым ұзын,
Кесіп бірақ ала алмайсың бір үзім.
Жауабы: Жол.
Бір алаша төселген,
Екі ауылды жалғайды.
Өмірінде еш адам,
Оны жинай алмайды.
Жауабы: Жол.
VI. Жаңа сабақты бекіту (6 минут)
Сұрақ-жауап арқылы оқушылардың түсінгенін тексеру.
Орын ауыстыру деп нені айтады? Қозғалыстағы дененің бастапқы орнымен соңғы орнын қосатын бағытталған кесінді.
Бірқалыпты қозғалыс дегеніміз қандай қозғалыс? Дене тең уақыт аралығында ұзындығы бірдей жол жүрсе, ол бірқалыпты қозғалыс деп аталады.
Бірқалыпты емес қозғалыс дегеніміз қандай қозғалыс? Дене тең уақыт аралығында ұзындығы әр түрлі жол жүрсе, ол бірқалыпты емес қозғалыс деп аталады.
1,5 км-де қанша метр бар? 1500 м.
VII. Қорытындылау (4 минут)
Оқулықтағы 10-тапсырманы орындау арқылы негізгі ұғымдарды жинақтау.
VIII. Үй тапсырмасы (2 минут)
- §23–24 оқу.
- 6-жаттығуды орындау.
- Өзін-өзі тексеру сұрақтарына жауап беру.
IX. Бағалау (2 минут)
Сабаққа белсене қатысқан оқушылардың жұмысы бағаланады.