Мезгіл аты
Сабақтың тақырыбы: Зат есім
Бұл сабақта оқушылар зат есімнің мағынасын түсініп, оның қандай да бір заттың, ұғымның атауы екенін ажырата алады.
Білімділік
Зат есімнің мағынасы туралы жалпы түсінік беру; оның заттың, ұғымның атауы екенін түсіндіру.
Дамытушылық
Оқушылардың ой-өрісін, сөздік қорын, дүниетанымын және белсенділігін арттыру.
Тәрбиелілік
Сауаттылыққа, мәдениетті әрі дұрыс сөйлеуге, шапшаңдыққа тәрбиелеу.
Сабақ форматы
- Типі: аралас
- Түрі: ойын сабақ
- Әдісі: түсіндірмелі, сұрақ-жауап, ой қозғау, ойын
Көрнекіліктер
- суреттер
- топшамалар
- қима қағаздар
- слайд
Сабақтың барысы
Сабақ кезеңдері оқушының қызығушылығын арттыратын ойын элементтерімен және жүйелі жаттығулармен ұйымдастырылады.
I. Ұйымдастыру кезеңі
- Сәлемдесу, оқушыларды түгендеу.
- Сабақ мақсатын қысқаша хабарлау.
- Психологиялық дайындық: белсенді қатысуға ынталандыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
378-жаттығу — оқыту арқылы тексеріледі.
III. Өткен сабақты пысықтау
Ойын: «Бұл кім? Бұл не?»
Суреттерге қарап сұрақ қойып, жауап беретін сөздердің қай сөз табына жататынын анықтаймыз.
Не?
Қоян
Нелер?
Сәбіздер
Кім?
Қыз
Кімдер?
Балалар
Қорытынды сұрақтар: Бұл сұрақтарға жауап беретін сөздер қай сөз табына жатады? — Зат есім.
- Зат есім дегеніміз не? (ереже айту)
- Қазақ тіліндегі басқа қандай сөз таптарымен таныстық?
- Сөз таптары дегеніміз не? (ереже айту)
Семантикалық карта
Сөздерді сөз таптарына қарай орналастырып, білімді тексереміз.
| № | Сөз | Зат есім | Етістік | Сын есім | Сан есім |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | бес | ||||
| 2 | дәптер | ||||
| 3 | қызыл | ||||
| 4 | Айнұр | ||||
| 5 | жазды |
Ескерту: кестені оқушылар өздері толтырады.
IV. Жаңа сабақ
Ойын: «Менен сұрақ, сенен жауап»
Суреттерге сүйене отырып, сұраққа дұрыс жауап беретін сөздерді табамыз.
Кім?
Мұғалім
Кімдер?
Оқушылар
Кім?
Абай Құнанбаев
Кім?
Ата, әже
Нелер?
Бәйшешектер
Нелер?
Саңырауқұлақтар
Не?
Үкі
Нелер?
Қояндар
Ереже (қорытынды)
Адамның аты-жөніне, мамандығына, туыстық атауларға (яғни адамға қатысты сөздерге) кім? кімдер? сұрақтары қойылады. Жануарлар мен заттарға не? нелер? сұрақтары қойылады.
Кім? / Кімдер?
Кім? — бала, дәрігер, көке, Ұлпан.
Кімдер? — аталар, ұшқыштар, оқушылар.
Не? / Нелер?
Не? — дәптер, құс, гүл.
Нелер? — кітаптар, аңдар, күректер.
Ойын: «Кім тапқыр?»
Жұмбақты шешіп, жауабына сұрақ қоямыз:
Шанамен зырғып желдетіп,
Шаңғы, коньки тебетін,
Аққала жасап ойнайтын —
Қай мезгіл деп ойлайсың?
Жауабы: Қыс
Сұрағы: Не? — қыс
Қорытынды: мезгіл атауларына да не? сұрағы қойылады.
Жаттығу: 380
Қыс айларының аттарын пайдаланып, сөзжұмбақ шешеміз (кесте бойынша).
Сурет бойынша әңгіме: «Қыста»
Қыс мезгіліндегі табиғат құбылыстарын атап, олардың қай сөз табына жататынын анықтаймыз.
Мысалдар: қар, бұршақ, қырау, мұз. Бұлар не? сұрағына жауап береді, сондықтан зат есім.
Оқулықпен жұмыс: «Бұл не?» ойыны
Сипаттама бойынша аңды табамыз: терісі аса бағалы, су өткізбейді; терісінен бағалы бөрік, жылы тон, киімге жаға жасалады; көбіне суда тіршілік етеді.
Жаттығу: 381
Мәтінді оқып, не? нелер? сұрағына жауап беретін зат есімдерді табамыз. Алғашқы және соңғы сөйлемді көшіріп жазып, мәтінге ат қоямыз.
Мәтін: «Құндыз»
Құндыз — ғажап қызық аң. Ол жуан ағаштарды жығады. Өздеріне керемет үйшіктер жасайды. Құндыздың терісі аса бағалы.
Сергіту сәті: «Өз иесін тап»
Қима қағаздағы сөздерді тиісті сұрақтарға сәйкес қалташықтарға саламыз. Әуен ойналып тұрады; ойын оқушының шапшаңдығы мен білімін байқатады.
Кім?
дәрігер
Кімдер?
ұлдар
Не?
айна
Нелер?
гүлдер
Жаттығу: 383 — «Шеберлер» ойыны
Суреттегі заттарды кімдер пайдаланатынын айтамыз. Өзімізді сол маман ретінде елестетіп, заттың атауын қатыстырып сөйлем құрамыз.
Қосымша тапсырма: зат атауы құлаққа қалай естіледі? Айтылуы мен жазылуын салыстырамыз: бұрғұ — бұрғы, сүргү — сүргі, шарғы.
Тақырыппен байланыс: үндестік заңы, ілгерінді ықпал (ауызша талдау).
Жаттығу: 384 — «Білімділер» ойыны
Әр жұптағы сөздерге сұрақ қоямыз және сұрақтың неліктен әр түрлі қойылатынын дәлелдейміз (жекеше/көпше).
Ағаш — ағаштар
Қыз — қыздар
Перде — перделер
Мұғалім — мұғалімдер
Бүркіт — бүркіттер
Сатушы — сатушылар
Сабақты бекіту
Ойын: «Сөз ойла, тез ойла» — ережені қайталау және жылдам жауап беру.
Ереже: зат есім — заттың, ұғымның атауын білдіретін сөз табы; адамға қатысты сөздерге кім? кімдер?, жануарлар мен заттарға не? нелер? сұрақтары қойылады.
Үй тапсырмасы және бағалау
Үйге: 382-жаттығу, ережені жаттау.
Бағалау: сабаққа қатысу белсенділігі, тапсырманы орындау дәлдігі және жылдамдық бойынша.