Компьютерде модельдерді зерттеу
Сабақ туралы қысқаша мәлімет
Тақырыбы
Модельдер. Ақпараттық модельдеу. Компьютерде модельдерді зерттеу.
Сабақтың типі мен түрі
- Типі: жаңа тақырыпты меңгеру.
- Түрі: білімді бекіту сабағы.
Сабақтың мақсаты
Жаңа технологиялық ақпаратты қолдана отырып, модельдеу түрлерін меңгерту және ақпараттық модельмен жұмыс істеуді көрсету.
Білімділік
Ақпараттық модель туралы толық мәлімет беру.
Дамытушылық
Логикалық ойлауын, зейінін және есте сақтау қабілетін дамыту.
Тәрбиелік
Компьютерлік сауаттылыққа тәрбиелеу.
Әдістер, құралдар және байланыс
Әдіс-тәсілдер
- Жеке және топпен жұмыс
- Өз бетімен жаңа білім алу
- Бекіту жаттығулары
Пәнаралық байланыс
Математика, биология, география, технология.
Көрнекі және техникалық құралдар
- Үлестірме тапсырмалар, презентация, карточкалар
- Компьютер, интерактивті тақта, магниттік тақта
Негізгі ұғымдар: модель және модельдеу
Модель
Модель — нақты объектіні, процесті немесе құбылысты ықшам әрі шағын түрде бейнелеп көрсету. Ол көрнекі түрде жазбаша жоспар, сызба, схема ретінде жасалуы мүмкін.
Модельдеу
Модельдеу — объектілерді, процестерді немесе құбылыстарды зерттеу мақсатында олардың моделін (макетін) құру.
Ақпараттық модель
Ақпараттық модель — зерттелетін объект туралы қажетті ақпараттың барлығын қамтитын шамалар жиынтығы. Ол материалдық емес: қолмен ұстап, көзбен көре алмаймыз, себебі тек ақпараттан құралады.
Модельдерді топтастыру өлшемдері
-
Қолданылу аймағы
Модельдің қай салада қолданылатынына қарай.
-
Уақыт факторы
Үдерістің динамикасы ескеріле ме, жоқ па.
-
Білім саласы
Математика, биология, экономика сияқты салаларға қарай.
-
Көрсету тәсілі
Сөзбен, формуламен, графикамен, кестемен және т.б.
Материалдық модель
Материалдық модель — нақты нысанның заттай бейнесі. Мысалдар: глобус, манекен, ұшақ моделі, макеттер, кейбір схемалар.
Ақпараттық модельдің мысалдары
Экономикалық, физикалық, химиялық құбылыстарды сипаттайтын формулалар, мәтіндер, кестелер, графиктер және ережелер ақпараттық модельге жатады.
Ақпараттық модельдің түрлері
Геометриялық модель
Графикалық пішіндер мен көлемді конструкциялар арқылы беріледі.
Ауызша модель
Иллюстрацияны пайдаланып, ауызша немесе жазбаша сипаттау арқылы құрылады.
Математикалық модель
Объект немесе процестің параметрлері арасындағы байланысты математикалық формулалармен көрсетеді.
Құрылымдық модель
Схема, график және кесте түрінде беріледі.
Логикалық модель
Шарттарды талдау мен ой қорытуға сүйеніп, әрекеттердің әртүрлі нұсқаларын сипаттайды.
Арнайы модель
Ноталар, химиялық формулалар сияқты арнайы белгілер жүйесімен беріледі.
Компьютерде модельдерді зерттеу
Нені ескеру қажет?
Компьютерде модель құру барысында зерттеу мақсатына, қолданылатын зерттеу құралдарына және адамның білім деңгейіне қарай әртүрлі ақпарат жинақталады. Бір объект туралы дерек көлемі мен мазмұны зерттеушінің мамандығына тәуелді болады.
Мысал
Өсіп тұрған гүл туралы ақпаратты биология маманы, дәрігер және оқушы әртүрлі деңгейде және әртүрлі қырынан жинайды: бірі құрылымы мен түрлік ерекшеліктерін, екіншісі ықтимал әсерін, үшіншісі жалпы сипаттамасын көбірек назарға алады.
Сабақ барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Сәлемдесу. Оқушыларды жеребе арқылы топтарға бөлу, отырғызу. Топ басшыларын анықтау.
2) Үй тапсырмасын тексеру
«Кім мәреге бірінші жетеді?» сайысы: өткен тақырып бойынша сұрақтар қойылады. Бірінші болып карточканы көтерген топ жауап береді. Дұрыс жауап берген топтың «көлігі» алға жылжиды.
3) Жаңа сабақ
«Білімді мыңды жығар» қағидасы негізінде модель, модельдеу және ақпараттық модель ұғымдары түсіндіріледі, түрлері жіктеледі және мысалдар арқылы бекітіледі.
4) Сергіту сәті
«Ойнайық та, ойлайық!» қысқа белсенділік.
5) Бекіту
«Өзіңді тексер» сайысы: оқушылар жеребе арқылы карточка таңдайды. Карточкада берілген модель түрін түсіндіріп, мысал келтіреді.
6) Бағалау
Топтық және жеке жұмыстың нәтижелері бойынша бағалау жүргізіледі.
7) Қорытындылау
Негізгі ұғымдар қайта пысықталады: модель, ақпараттық модельдеу, компьютерде модельдерді зерттеу.
8) Рефлексия
Оқушылар бүгінгі сабақтан алған білімін бағалап, қандай тұстар түсінікті болғанын және нені нақтылау қажет екенін айтады.