Оқушыларды компьютерлік вирустар түрлерімен және оларданқорғану әдістерімен таныстыру
Сабақтың мақсаттары
Білімділік
Оқушыларды компьютерлік вирустардың түрлерімен және олардан қорғану әдістерімен таныстыру. Ең кең тараған вирусқа қарсы бағдарламаларды қарастыру.
Дамытушылық
Оқушының ой-өрісін және дүниетанымын кеңейту, шығармашылықпен жұмыс істеу дағдыларын дамыту.
Тәрбиелік
Информатика пәніне қызығушылықты арттыру және цифрлық қауіпсіздік мәдениетін қалыптастыру.
І. Ұйымдастыру
-
1
Оқушылармен сәлемдесу.
-
2
Түгендеу.
-
3
Оқушылардың назарын сабаққа аудару.
ІІ. Үй тапсырмасын тексеру
Тест тапсырмалары (іздеу тақырыбы бойынша).
1) Компьютерде кез келген файлды тез тауып бере алатын команда:
- A) Жою (Удалить)
- B) Іздеу (Поиск)
- C) Рәсімдеу (Оформление)
2) Файлды іздеу үшін нені білу қажет?
- A) Файлдар мен буманың тұрған жерін
- B) Объектіні: оның атын, құрылу датасын, өлшемін
- C) Файлдарды
3) Файлдар мен бумалар атын іздеу өрісіне не енгізу керек?
- A) Құжатты
- B) Файл атын немесе файл атауының фрагментін
- C) «Табу» сөзін
4) Мәтінді іздеу өрісіне не енгізуге болады?
- A) Файл атын
- B) Қапшық (папка) атын
- C) Мәтін фрагментін
5) Іздеудің қосымша параметрлерін енгізу үшін қандай жазуға шерту керек?
- A) «Табу параметрі»
- B) «Файл фрагменті»
- C) «Іздеу параметрлері»
ІІІ. Жаңа тақырып
Қазіргі уақытта әртүрлі операциялық жүйелерге жұғатын және желілер арқылы таралатын вирустардың көптеген түрі бар. «Вирус» атауы биологиядағы ұғыммен ұқсас: ол да өздігінен көбейе алады және өзге ортаға таралады.
Негізгі анықтама
Компьютерлік вирус — өздігінен көбеюге қабілетті арнайы бағдарлама. Ол компьютер жадында сақталатын бағдарламалар мен файлдарды бүлдіруі, жоюы және компьютердің жұмысын істен шығаруы мүмкін.
Вирустарды жіктеу
Мекендеу ортасына қарай компьютерлік вирустар бірнеше топқа бөлінеді (мысалы: файлдық, жүктеуші, желілік, макровирустар және т.б.).
Бұл жіктеу олардың таралу жолын және зақымдайтын нысанын түсінуге көмектеседі.
Қорғану қағидалары
- Вирусқа қарсы арнайы бағдарламаларды орнату және оларды тұрақты түрде жаңарту.
- Файлдар мен бағдарламаларды тексеру (диагностика) және анықталған вирустарды жою.
- Антивирустық бағдарламаларды жүйелі түрде жаңартып отыру.
Антивирустық бағдарламалардың түрлері
Қазіргі кезде антивирустық бағдарламалар бірнеше түрге бөлінеді. Олардың ортақ мақсаты — жүйені бақылау, қауіп-қатерді анықтау және зиянды кодты залалсыздандыру.
IV. Бекіту
1-тапсырма: Бос орынды толықтыр
Компьютерлік вирус — өздігінен ________ қабілетті арнайы ______________, ол компьютер _____________ сақталатын бағдарламалар мен файлдарды _________, _________ және компьютерді ______________ мүмкін.
Компьютерлік вирустармен күресу үшін ______________________________ бағдарламаларды тұрақты __________ тұру қажет.
2-тапсырма: Сәйкестендіру
Вирус әрекеттерін олардың түрлерімен сәйкестендіріңдер (мысалы: қауіпсіз/қауіпті әрекеттер; таралу жолы; зақымдайтын нысан).
Кілт сөз:
Қауіпсіз
3-тапсырма: Кестені толтыр
Оқулықтағы сәйкес тақырып материалын пайдаланып, төмендегі кестені толтырыңдар.
| Антивирустық бағдарлама типі | Негізгі міндеттері | Белгілі бағдарламаның аты |
|---|---|---|
| Детектор бағдарламалар | __________ | __________ |
| Полифагтар | __________ | __________ |
| Ревизорлар | __________ | __________ |
4-тапсырма: Компьютерде тест орындау
1) Компьютерлік вирус — бұл мынадай бағдарлама:
- A) Компьютерді бұзатын
- B) Көбеюге қабілетті және басқа бағдарламаларды зақымдайтын
- C) Қапшықтар мен файлдарды жоятын
- D) Желілер бойымен таралатын
2) Вирус туралы қай пікір дұрыс?
- A) Вирус компьютердің жедел жадын азайтады
- B) Вирус компьютер жұмысын тежейді
- C) Вирус экранға бөтен ақпарат шығарады
- D) Вирус компьютердегі ақпаратты жояды
- E) Вирус дискеттің дисководқа енуіне кедергі жасайды
3) Дұрыс емес пікір:
- A) Вирустан құтылу мүмкін емес
- B) Вирус компьютер жұмысын тежейді
- C) Вирус мәлімет форматын өзгерте алады
- D) Вирус экранға бөтен ақпарат шығарады
- E) Вирус компьютердегі ақпаратты жояды
4) Орындалушы файлдарды зақымдайтын (жоятын) вирустар түрі:
- A) Файлдық вирустар
- B) Енуші вирустар
- C) Желілік вирустар
- D) Макровирустар
- E) Микровирустар
5) Компьютерлік вирустардан қорғану — бұл:
- A) Вирустардың кіруін болдырмау
- B) ДК-ге вирус енсе, оларға қарсы шабуылды болдырмау
- C) Қиратушылық әрекеттерді болдырмау
- D) Дұрыс жауабы жоқ
- E) A, B, C жауаптары
6) Компьютерлік вирустардың негізгі түрлері:
- A) Аппараттық, бағдарламалық, жүктеуші, макровирустар
- B) Бағдарламалық, жүктеуші, макровирустар, желілік
- C) Файлдық, бағдарламалық, макровирустар, жүктеуші
- D) Аппараттық, бағдарламалық, жүктеуші, желілік
7) Вирустан қорғанудың негізгі әдістері:
- A) Қажет мәліметтердің көшірмесін сақтау
- B) Кең тараған вирустардың бағдарламалық кодтарын салыстыру
- C) Бағдарламалық құралдар
- D) Бағдарламалық, аппараттық, ұйымдастырушылық құралдар
- E) Тек ұйымдастырушылық құралдар
8) Вирусқа қарсы бағдарламалар:
- A) AVP, Dr.Web
- B) MS-DOS, MS Word, AVP
- C) MS Word, MS Excel, Norton Commander
- D) MS-DOS, Norton Commander, Dr.Web
- E) MS Word, MS Excel, Norton Antivirus
V–VII. Қорытынды, бағалау, үй тапсырмасы
V. Қорытындылау
Компьютерлік вирустардың анықтамасын, таралуын және қорғану тәсілдерін жинақтау. Антивирустық бағдарламаларды жаңарту қажеттігін нақтылау.
VI. Бағалау
Тест нәтижесі мен практикалық тапсырмаларға сүйене отырып, оқушылардың білімін бағалау.
VII. Үйге тапсырма
Тақырып: «Компьютерлік вирустардан қорғау». Оқулық материалын қайталау және негізгі ұғымдарды конспект жасау.
Есте сақта
Қауіпсіздік — бір реттік әрекет емес. Антивирусты орнату, жаңарту, күмәнді файлдарды ашпау және маңызды деректердің көшірмесін сақтау — тұрақты әдетке айналуы керек.